Chương 2: Bước Ra Khỏi Lồng.

Chiều thứ Sáu, trời mờ sương như đã báo.

Trong căn phòng nhỏ ở cánh Tây, Dorcas quỳ bên chân Vitalizer, cài những chiếc móc áo cuối cùng, miệng lẩm bẩm một lời cầu nguyện của người theo Giáo hội Thấp, vừa sợ vừa phấn khích đến mức hai tay run lẩy bẩy.

Eleanor ngồi trên giường, quấn chăn đến tận cằm, mặt đỏ vì sốt, theo dõi mọi chuyển động như một nữ tướng. Bộ tóc giả đen được gài chắc bằng mười hai chiếc ghim. Chiếc áo xám khói ôm sát, hơi rộng ở vai, vì Eleanor gầy hơn. Một chiếc mũ rộng vành gắn lông chim cắm ở bên, một tấm mạng mỏng như sương rủ xuống đến cằm. Vitalizer soi mình vào chiếc gương dài, và thấy một người xa lạ: một người đàn bà dịu dàng, nhợt nhạt, đoan trang, không một chút giống cô gái tóc đỏ hay cau mày bên cửa sổ.

Một phần trong nàng thấy nhẹ nhõm. Một phần khác thấy sợ.

"Em trông giống chị đến kỳ lạ." Eleanor nói. "Hay là em chỉ trông giống chính cái điều người ta muốn thấy."

Vitalizer không đáp. Nàng thò tay vào túi, chạm vào chiếc đồng hồ quả quýt của mẹ. Nó vẫn tích tắc đều đặn, chậm mười hai phút so với cả thế giới. Nàng giữ nó thật chặt, như giữ một lời hứa.

"Nhớ nhé!" Eleanor nói ngắn gọn. "Mở mắt."

"Em nhớ."

"Và nếu có chuyện gì..."

"Sẽ không có chuyện gì."

"Nếu có." Eleanor nhắc lại, giọng nhỏ lại. "Em hãy nhớ rằng chị đã để em đi."

Vitalizer quay lại nhìn chị. Trong ánh sáng cuối ngày đổ qua ô cửa sổ, Eleanor trông như một bức chân dung cổ, một người phụ nữ mà tất cả những gì cô được phép làm trong đời là để người khác đi. Nàng bước lại, đặt một nụ hôn thật nhẹ lên trán chị, nơi nóng hơn nhiệt độ cơ thể bình thường, rồi quay đi trước khi nước mắt kịp rơi. Đã bao giờ họ gần gũi như vậy chưa?

Ở cửa sau, ở cầu thang gỗ của người hầu và ở hành lang lát đá. Những lối đi mà nàng chưa từng đặt chân đến trong cuộc đời mình. Mỗi bước chân nàng nghe thấy tiếng tim mình át tiếng đồng hồ. Và khi cánh cửa nhỏ ở sân bếp mở ra, hơi lạnh và sương ập vào mặt nàng, mang theo mùi lá mục, khói củi, và một mùi gì đó xa xôi, rất xa, mà nàng không biết tên.

Đó là mùi của thế giới!

Nàng bước lên xe ngựa. Chiếc xe ngựa của nhà Ashcombe, sơn đen, viền vàng, gắn huy hiệu con sư tử, lăn bánh qua cổng sắt Hartwell lúc hai giờ kém mười lăm. Hobbs, người đánh xe già với bộ ria bạc và cái lưng đã còng vì bốn mươi năm cầm cương, không hỏi một câu. Ông đã được Eleanor dặn từ trước: tiểu thư hôm nay hơi mệt, đừng nói chuyện nhiều với tiểu thư. Ông gật đầu, chạm mũ, và nhìn thẳng về phía trước, như một người đã học được từ rất sớm rằng nhìn quá kỹ vào chủ là một thứ xa xỉ không dành cho người làm công.

Vitalizer ngồi trong khoang xe, tấm màn che mặt phủ xuống như một lớp sương, và Dorcas ngồi đối diện, hai bàn tay đan chặt vào nhau trên đầu gối.

Bánh xe nghiến lên sỏi. Cánh cổng sắt khép lại sau lưng với một tiếng cạch trầm đục. Vitalizer quay đầu nhìn lại, và lần đầu tiên trong đời, nàng thấy Hartwell Court từ bên ngoài: một khối đá xám khổng lồ, ngoan cố, thu mình giữa những hàng sồi, trông giống một con thú đang ngủ hơn là một ngôi nhà. Trên cao, ở tầng ba của tòa tháp phía Đông, cửa sổ của nàng mở hé, tấm rèm nhung màu rêu khẽ lay động. Không ai ở trong đó. Căn phòng vẫn còn hơi ấm của người đã rời bỏ nó.

"Tiểu thư!" Dorcas thì thào. "Người nhớ gì không? Từ giờ đến chiều, người là tiểu thư Eleanor."

"Ta nhớ."

"Và nếu có ai hỏi..."

"Ta bị sốt nhẹ, ta ít nói, ta nghiêng đầu về bên trái khi nghe điều mình không tin." Nàng thở ra. "Dorcas, em biết không, đây là lần đầu tiên ta ngồi trong một cỗ xe mà không có ai ngồi cạnh để chỉnh dáng ngồi của ta đấy."

Dorcas bật cười, rồi vội đưa tay lên che miệng, và cả hai nhìn nhau, như hai đứa trẻ vừa làm vỡ chiếc lọ quý. Nhưng nụ cười không kéo dài được bao lâu. Vì xe vừa qua khỏi ngã ba đầu tiên, và nàng sắp không kìm được bản thân.

Phải nói rằng, trong suốt mười chín năm, Vitalizer chỉ biết đến nước Anh qua ba nguồn: những cuốn sách, những bức tranh phong cảnh treo trong hành lang, và lời kể của những vị khách ghé chơi. Trong sách, nước Anh là một vùng đất của những mục đồng đội mũ rơm, những đứa trẻ má hồng ăn bánh táo, những lão nông vui tính đứng bên hàng rào gỗ, vẫy tay chào cỗ xe của quý tộc đi qua. Trong tranh, nước Anh là bầu trời xanh nhạt điểm vài đám mây và những mái nhà tranh gọn gàng như đồ chơi. Trong lời kể của những người khách, nước Anh là một nơi văn minh, thịnh vượng, đang tiến bộ không ngừng.

Chiếc xe rẽ qua một khúc cua, và thế giới đầu tiên hiện ra, không giống một điều nào trong ba thứ kia.

Đó là một cánh đồng lúa mì đã gặt xong từ lâu. Những gốc rạ nhọn, vàng sẫm, nằm phơi mình dưới ánh sáng nhợt nhạt, và giữa cánh đồng, hơn chục người đàn bà đang cúi gập lưng. Họ không gặt. Họ mót. Mỗi người mang một chiếc tạp dề vắt lên làm túi, bàn tay thoăn thoắt nhặt từng bông lúa sót, từng hạt rơi vãi, mà một người gặt chuyên nghiệp hẳn đã bỏ qua. Cạnh họ, vài đứa trẻ cũng cúi lưng, bé tới mức đầu chúng chỉ nhô lên khỏi gốc rạ một chút, như những mầm cây không đủ nắng.

"Họ làm gì vậy?" Nàng hỏi, và nhận ra giọng mình đã bỏ mất cái nhịp nhẹ nhàng của Eleanor.

Dorcas nhìn ra ngoài. Cô ngập ngừng một thoáng: "Họ mót lúa, thưa tiểu thư! Sau mùa gặt, theo luật cũ, người nghèo được phép nhặt những gì chủ đất bỏ lại. Nhưng..." Cô hạ giọng. "Năm nay quản gia Ngài cho người đến đuổi rồi. Bảo là họ lấy cả những bông lúa chưa bỏ đi."

"Đuổi? Nhưng đó là luật mà."

"Luật vẫn còn, thưa tiểu thư. Chỉ là không ai bắt phải tuân theo."

Vitalizer nhìn một người đàn bà trong số đó. Bà ta đã già, nhưng già theo cái cách mà người nghèo già: không phải bằng thời gian, mà bằng sự cạn kiệt, như một chiếc bình bị rót hết ra từng chút một. Mái tóc bà xám xịt, gương mặt hằn những rãnh sâu mà gió, mà nắng và những lo âu đã cày nên. Khi chiếc xe đi qua, bà ngẩng lên. Ánh mắt bà gặp ánh mắt Vitalizer qua lớp màn che, qua cả lớp kính cửa sổ lấp loáng huy hiệu sư tử.

Bà không nhìn nàng như người ta nhìn một thiếu nữ. Bà không nhìn chiếc xe như người ta nhìn một thứ cao sang. Bà nhìn như nhìn một điều thản nhiên. Rồi bà cúi xuống tiếp, hai bàn tay đen sạm tiếp tục tìm từng hạt lúa trong lớp đất lạnh.

Vitalizer cảm thấy một thứ gì đó lạnh lẽo trượt từ cổ xuống sống lưng. Nàng đã quen với những ánh mắt kính cẩn, những ánh mắt sợ hãi, những ánh mắt thèm khát. Nàng chưa từng bị nhìn như một điều không đáng để bận tâm.

<3<3<3

Xe đi qua làng Millbrook lúc ba giờ kém.

Millbrook từng là một ngôi làng đẹp theo cách của những tấm bưu thiếp: một nhà thờ nhỏ lợp ngói đỏ, một dòng suối lăn tăn dưới cây cầu đá, một quán rượu treo biển hình con ngỗng vàng. Nhưng khi Vitalizer thò đầu ra khỏi màn che để nhìn, nàng thấy những thứ mà bưu thiếp không in.

Bên cạnh dòng suối là một xưởng cối xay đã đóng cửa. Những ô cửa sổ vỡ mất ba phần tư, những cánh quạt nước nằm bất động, phủ đầy rêu. Trên cánh cổng gỗ có một tờ giấy đã ngả vàng, nét chữ in đậm: ĐẤT BÁN – LIÊN HỆ SIR GERALD CROWE & CO. Trước cổng, một người đàn ông ngồi bệt, đầu gối co lên ngực, nhìn vào khoảng không. Ông không đợi ai. Ông chỉ ngồi, như người ta ngồi bên một ngôi mộ.

Dọc con đường chính, những ngôi nhà tranh san sát. Nhiều căn đã bị tháo mái. Ở những căn khác, cánh cửa mở toang, bên trong trống trơn không còn nổi một chiếc ghế. Trước một căn nhà, một người đàn bà đang chất chiếc bàn gỗ cuối cùng lên một chiếc xe kéo tay, trong khi ba đứa trẻ đứng quanh, im lặng, tay nắm chặt vạt áo của nhau. Một người đàn ông mặc áo đen, mang găng tay da, đứng cạnh họ, tay cầm cuốn sổ ghi chép. Ông không giận dữ, không to tiếng. Ông chỉ đứng đó, lịch sự, với vẻ mặt của một người đang làm một công việc không tránh được.

"Họ đang làm gì vậy?" Nàng hỏi lần nữa, nhưng giọng khàn hơn trước. Nàng cảm nhận được cổ họng nghẹn lại chẳng biết vì sao.

"Đó là người của sở thu tô, thưa tiểu thư." Dorcas đáp khẽ. "Tiền thuê đất tăng từ Lễ Thánh Michael. Nhiều nhà không trả nổi. Họ bị..."

Cô nuốt nước bọt: "Bị đưa đi."

"Đưa đi đâu?"

Dorcas không trả lời. Nhưng ánh mắt cô chạm vào ánh mắt Vitalizer, và trong đó, nàng đọc thấy câu trả lời: Không ai biết. Không ai hỏi. Đó mới là điều đáng sợ.

Trong khoang xe, hương nước hoa hoa hồng trên chiếc áo của Eleanor chợt trở nên ngột ngạt. Vitalizer đưa tay kéo tấm màn che lên tận mũi, rồi lại kéo xuống. Nàng muốn kêu Hobbs dừng xe. Nàng muốn bước xuống, hỏi người đàn bà kia xem bà cần gì. Nhưng một giọng nói khác, giọng của mười chín năm được dạy dỗ thì thầm ngay sau gáy nàng: Tiểu thư không nên can dự. Tiểu thư sẽ làm vấy bẩn váy áo.

Chiếc xe không dừng. Hobbs thúc cương, và những bánh xe đen, bóng, lăn qua những vũng nước đục ở rìa đường, văng lên những hạt bùn nhỏ trên thân xe sơn mài. Không ai nhìn lên khi xe đi qua. Đó là điều làm nàng đau nhất. Họ đã quen với việc chiếc xe này không dừng.

Ngay sau làng, đường xe chạy vào một dải đất thấp, nơi hai bên đường là những hàng rào cây sơn tra gai góc. Khi chiếc xe chạy chậm lại để vượt qua một con dốc, Vitalizer thấy một đứa bé.

Có thể nó chừng bảy tuổi. Có thể mười. Khó mà biết, vì những đứa trẻ thiếu ăn không lớn theo cách của những trẻ khác. Nó đứng bên mép đường, chân trần, mặc một chiếc áo len rách đến độ không còn hình dáng, ôm trong lòng một chiếc giỏ đan bằng liễu gai, trong đó có vài nắm nấm trắng.

Nó nhìn chiếc xe. Rồi nó đưa chiếc giỏ ra, nhẹ nhàng, như thể nó biết rõ câu trả lời trước khi hỏi: Thưa cô, cô có muốn mua nấm không? Một penny một nắm.

Nhưng nó không nói. Nó chỉ đưa giỏ ra, với cái nhìn của một đứa trẻ đã học được rằng nói ra những lời đó chỉ làm nó mất thêm chút phẩm giá, mà không đổi được xu nào.

Hobbs không dừng. Chiếc xe lăn đi. Nhưng Vitalizer chồm tới: "Dừng lại! Hobbs, dừng xe!"

Tiếng nàng rơi vào khoảng không. Hobbs không nghe, hoặc giả vờ không nghe, như một người đánh xe thông minh đã học cách phân biệt giữa chỉ thị và những xúc động nhất thời của chủ nhân. Chiếc xe lăn tiếp. Nàng ngoái lại qua ô cửa sổ phía sau. Đứa bé vẫn đứng đó, nhỏ dần, nhỏ dần, một chấm đen trên nền xanh xám của sườn đồi, cho đến khi nó hoàn toàn bị khúc cua nuốt chửng.

"Ta muốn xuống!" Nàng nói.

"Tiểu thư..."

"Dorcas, ta muốn xuống."

"Chúng ta sắp trễ buổi trà. Bà chủ Pemberton-Hale..."

Nàng nhìn cô hầu, và Dorcas nhìn lại, đôi mắt nâu mở lớn. Cô gái ấy, người đã lớn lên trong một căn nhà tranh ở Dorset, người cha chết vì bệnh phổi ở mỏ đá, người mẹ làm thuê giặt đồ cho nhà địa chủ, cô đã nhìn thấy cảnh tượng này cả trăm lần. Cô không ngạc nhiên. Cô chỉ sợ. Sợ rằng một khi tiểu thư nhìn thấy, tiểu thư sẽ không thể quay lại, và rồi cả hai sẽ phải trả giá.

"Em đã sống như vậy." Vitalizer nói. Không phải câu hỏi.

"Thưa tiểu thư..." Dorcas khẽ nói. "Em không sống như vậy. Em là như vậy. Cho đến khi bà Hargreaves chọn em."

Câu nói ấy treo lơ lửng giữa hai người, nặng như một viên đá nhỏ. Vitalizer quay đi, nhìn ra khung cửa. Nàng không nói gì thêm. Nhưng thứ gì đó mắc kẹt trong lòng nàng. Cơn đói và sự vỡ mọng về thế giới phía sau bức tường?