Hồi 1.2 - Biến cố

Vũ về thăm trường cũ trong một ngày đại hàn, những cơn gió rét buốt mơn man trên má cô làm nó khô ran và ửng đỏ. Cô nhét tay vào trong túi áo, cúi đầu để bước qua hàng hiên đã cũ của toà nhà C để sang toà A. Lúc đi qua hồ súng, cô đã đứng lại ngắm nhìn dù chẳng có bông súng nào nở vào lúc đó, mà có một hồi ức đã hé ra. Vũ không rõ ràng hình ảnh, không rõ ràng thời điểm, nhưng cô cảm nhận rất rõ sự bồi hồi trong trái tim.

Mới thế mà thời sinh viên đã cách xa cô được mười năm rồi. Quả tình đến giờ cô vẫn mông lung, không biết mười năm là ngắn hay dài.

Khẽ đẩy cửa phòng giảng viên khi được mời vào, cô thấy người giảng viên chủ nhiệm năm xưa của mình đang cắm cúi gõ lạch cạch lên bàn phím laptop. Bà lúc nào cũng vậy, luôn giả vờ khi có ai đó đến gần, đặc biệt là người quen. 

Bà có cái tên Nhật Minh - khá mạnh mẽ và cũng là một người phụ nữ cá tính, không chồng con, ít bạn bè và cực kỳ yêu thiên nhiên, động vật. Vũ nhớ một giảng viên Biên kịch khác đã kể bằng một sự ớn lạnh: Khi thấy đám giun đất bò lổm ngổm trong sân trường sau trận mưa lớn, Nhật Minh đã dùng tay không nhặt từng đứa rồi bỏ lại vào gốc cây - môi trường sống tự nhiên của chúng! 

“Em chào cô ạ!” Vũ chào để cố kéo khuôn mặt bà ngẩng lên nhìn cô. 

Nhưng bà chỉ lướt qua rồi lại cúi xuống rất nhanh.

“Cô đã hỏi bên phòng Đào tạo cho em chưa ạ?”

Nhật Minh gập máy tính lại, nhún vai theo một kiểu rất Tây và nói:

“Cô hỏi rồi và họ đồng ý cấp lại giấy chứng nhận thôi.”

“Dạ vâng, em cảm ơn cô nhiều. Dạo này cô có đang dẫn lớp nào không ạ?”

Nhật Minh cầm cốc nước đứng dậy, đi về phía bình nước: 

“Có chứ. Cô đang phải dẫn chính một lớp Biên kịch với phụ hai lớp Đạo diễn.”

“Các lứa sinh viên dạo này thế nào ạ?” 

Nhật Minh thở dài: 

“Lũ đạo diễn làm cô tuyệt vọng quá.”

Vũ bật cười:

“Sao thế cô?”

Cô Nhật Minh lắc đầu rồi lại nhún vai theo kiểu quen thuộc của cô. Được cô hướng dẫn suốt bốn năm, Vũ phần nào hiểu được thái độ đó của cô. Khi không tìm được lời nào để nói cho sự chán chường của mình, cô lại ra vẻ như vậy.

“Họ kém quá hả cô?”

“Tư duy. Biên kịch thì được học về tư duy viết một câu chuyện rồi, nhưng lớp Đạo diễn mới cứ đi đâu đâu ấy. Hầu như đứa nào cũng coi thường câu chuyện trong một bộ phim. Cái mà đám đó quan tâm chỉ là một cảnh nào đó mà chúng thấy đẹp hoặc là gây ra cảm xúc mạnh cho chúng.”

Vũ hào hứng, vì cô thấy mình cũng từng. 

“À, em biết kiểu đó. Học Điện ảnh có ai không vập vào dòng đó hả cô!? Sau này ra trường rồi sẽ rơi rớt hết.” Ngừng lại một chút, Vũ gật đầu chân thành: “Nhưng em thật sự ngưỡng mộ những ai kiên trì đi theo.”

Cô Nhật Minh có vẻ không quan tâm đến điều đó. Trở lại bàn, cô bắt đầu hỏi Vũ một số công việc hiện tại. Họ nói toàn những chuyện vụn vặt, và nó gợi cho Vũ nhớ Nhật Minh từng là một người theo học ở Mỹ. Với kịch bản, cô là sẽ theo một kiểu học thuật và logic hơn là kiểu mông lung như những biên kịch hoặc đạo diễn trẻ khác ở Việt Nam. Khi dạy lớp biên kịch của Vũ về cấu trúc ba hồi, cô đã đem phim của Marvel ra phân tích vì nó là phim đi theo hướng ba hồi kinh điển. Dễ phân tích để sinh viên hiểu. Trong khi đó, các giảng viên Kịch học lại dùng những phim thiên về mặt cảm xúc để phân tích cách xây dựng tính kịch. Như In The Mood For Love của Vương Gia Vệ chẳng hạn!

Vũ hỏi: 

“Dạo này cô vẫn thích Marvel chứ?”

Cô nhật Minh bật cười, lắc đầu: 

“Từ hồi End Games là cô nản rồi. Sự thật là lâu lắm rồi cô còn chẳng đi xem phim chiếu rạp. Mà cô thích xem series, truyền hình hơn.”

“Em còn tưởng cô vẫn thích đi tìm những phim mới để học hỏi.” Vì cô từng được mệnh danh là “kho tàng phim truyện” của trường Sân Khấu Điện Ảnh. Cô xem nhiều phim đến nỗi chỉ cần nghe đến tên cô cũng có thể kể tiếp cho bạn câu chuyện của phim đó thế nào. Thậm chí hoàn cảnh ra đời phim đó, đạo diễn phim đó ra sao.

“Đời này ngắn lắm, mình nên làm những gì mà bản thân thích.”

Vũ lặng người một lúc lâu, tự nhiên thấy một điều gì đó đè nặng trong tim mình bấy lâu nhẹ bẫng và tan biến. 

Vũ cúi đầu, nói nhỏ: 

“Phải, nên làm những gì mình thích.”

Sau cuộc gặp lại ngắn ngủi người giảng viên cũ, Vũ ra về trong một trạng thái phấn chấn. Bước đi trong sân trường rộng lớn, đằng sau là những toà nhà mới của trường, nơi mà khoa Điện Ảnh nhất định không chịu sang vì nhìn nó có vẻ không được “nghệ”. Vũ mỉm cười một mình, tự thấy những niềm kiêu hãnh năm ấy đã phai nhạt đi ít nhiều. Niềm kiêu hãnh về việc bản thân mang một cái gu nghệ thuật, không giống ai và tự nhận là hơn người.

Những cơn gió đông làm Vũ tỉnh tảo hơn. Cô nghĩ về kịch bản phim truyện mà mình đang viết dở. Kịch bản mới đang dừng lại ở phân đoạn 3 của hồi 2 - hồi mà nhân vật sẽ gặp một biến cố nào đó. Biến cố ấy sẽ ảnh hưởng đến cả cuộc đời của anh ta, làm anh ta phải thay đổi.

Nhiều tháng qua Vũ làm rất nhiều việc, nhưng không có việc nào thật sự viết kịch bản. Lúc thì cô tham gia sản xuất cho một đoàn quay, lúc thì cô làm bên tổ thư ký, lúc lại ở nhà vẽ vời, viết lách. Chỉ có đầu óc cô là nghĩ về kịch bản phim. 

Cô biết rằng mọi chuyện sẽ chẳng thành nếu như mình chỉ nghĩ, nhưng cứ mỗi lần đặt bút viết ra cái biến cố dành cho nhân vật cô lại thấy nó chưa đủ mạnh để làm biến cố cho anh ta. “Biến cố mạnh” không phải là một biến cố khác lạ, càng không phải là kiểu giật gân, mà nó phải phù hợp với nhân vật.

Hay nói cách khác, cô không thấy anh ta đáng nhận một biến cố nào hơn là bỏ việc hoặc là chết rồi lao vào một vũ trụ khác. Cuộc sống này, tất cả đều không hợp với anh ta.

Kịch bản này vốn không phải xuất phát từ Vũ, nó đến từ một tin nhắn bất chợt của cậu bạn đạo diễn đã mất liên lạc từ lâu. Cậu ta nói muốn hợp tác với Vũ trong dự án điện ảnh gần nhất, cậu đang tha thiết muốn làm một bộ phim lãng mạn, chậm rãi mà ám ảnh theo kiểu “Atonement” hoặc “Phantom Thread”. Vừa hay, Vũ cũng đang muốn thử một bộ phim duy mỹ, cảm xúc nên đã đồng ý.

Song cô không biết rằng quá trình viết lại gian truân đến vậy. Không phải nó khó khăn gì, chỉ là khó để chấp nhận sự tầm thường của bản thân!

“Trông em gầy đi nhiều quá Vũ!”

Vũ vẫn luôn nhìn thấy mọi thứ trước mắt, nhưng khi thực sự nhìn thấy Phiên cô mới biết anh đã đứng ở đây từ rất lâu rồi. Điều này làm cô hết sức bất ngờ, đến mức quên cả phản ứng lại. Không biết Phiên có nhớ không, nhưng chắc đã mười năm rồi. Đúng, chính xác! Cả hai đã chia tay nhau và không còn gặp lại kể từ mười năm trước.

Cô đã chắc chắn anh sẽ không trở về. Vậy mà…

“Trông anh thì già hơn.” Vũ đáp lại, cô giữ cho mình dáng vẻ tự nhiên nhất.

Phiên cười, trên môi anh là hàng râu được cắt tỉa gọn gàng. Nó làm Vũ nhớ lại ngày xưa, khi anh còn là một chàng sinh viên tuấn tú, sạch sẽ, không ưa mấy kiểu râu rậm hay tóc dài. 

“Chắc do râu đấy.” Phiên nháy mắt và chuốt nhẹ hàng râu của mình. Anh biết cô đã liếc về nó đầu tiên khi nhìn anh. “Em về trường làm gì thế?”

“Em về xin lại bằng, mất rồi.”

“Giờ em vẫn cần đến bằng cơ à? Ra trường lâu như vậy thì hẳn đã đạt đến trình độ không cần bằng cấp nữa chứ!”

“Từ hồi mới ra trường em đã chẳng cần dùng đến cái bằng đó. Nhưng cũng vì không dùng nên em mới mất. Dẫu sao thì nó cũng là một thứ định nghĩa chuyên môn của mình và… cũng đáng tiếc! Bốn năm đèn sách, bao nhiều tiền đổ vào nó mà để mất thì phí lắm.”

Phiên gật đầu, vờ vịt tán thành: “Ờ cũng đúng.”

Vũ yên lặng, cô không biết phải nói gì với anh nữa.

“Dạo này em sao rồi?”

“Vẫn vậy thôi.”

Một hồi im lặng lại trôi qua.

Cuối cùng Phiên phải bật cười: “Sao em không hỏi lại anh?”

Vũ cũng cười, nói theo cảm tính: “Tại sao em phải hỏi lại anh?”

“Thì…” Phiên cố gắng tìm lời. “Ừ, đúng, sao em phải hỏi lại anh chứ.”

Vũ nhún vai, cô muốn rời đi nhanh chóng. Cô thấy lạ bởi phản ứng này của mình, khác hẳn với sự mong đợi của nhiều năm qua.

“Chắc em phải đi rồi.”

“À, ừ.” Phiên vội vã đứng sang một bên rồi đưa tay mời cô.

Vũ mỉm cười rồi bước qua anh. Trái tim cô lúc đó đang loạn nhịp, vì sợ anh sẽ lại nói thêm gì đó nữa. Thật may là không.

Hoá ra gặp lại anh sẽ thế này. Vũ nghĩ.

Phiên vẫn đứng lại đó, để nhìn cô rời đi. Nhìn quần áo cô mặc, nhìn dáng cô đi thì có vẻ như suốt những năm tháng qua, cô chưa từng đau khổ vì ai. Trông chẳng thay đổi gì!

Trở lại khu nhà C, bên hành lang Vũ phải vịn tay vào lan can để lấy lại bình tĩnh. Lúc đứng trước anh cô không ý thức được cảm xúc của mình. Cứ như thể cô đã được gây tê vậy. 

Đưa mắt nhìn ra xa, Vũ thấy nhóm sinh viên đang mải mê quay một cảnh phim bài tập. Hai diễn viên có thể cũng là bạn bè của họ đang đứng đối mặt với nhau, ưu tư theo một kiểu giả dối. 

Vũ nhớ hồi làm phim bài tập, cô cũng thường hay để hai nhân vật chính có những cảnh thế này. Giống như phim của Vương Gia Vệ hay Trần Anh Hùng, các nhân vật tạo ra xúc cảm cho khán giả bằng những câu thoại không đầu không cuối. Trừu tượng, khó hiểu, nhiều khi khiên cưỡng. Nhưng vì cảnh quay và hiệu ứng ánh sáng, màu sắc quá đẹp nên những sự khiên cưỡng ấy đã bị lu mờ đi. 

Thời ấy, cả lũ sinh viên bọn cô đều cho rằng làm những phim như thế mới gọi là điện ảnh. Những bộ phim không cần phải có cốt truyện mạnh, chỉ cần đẹp đến ám ảnh là xong.

Nhưng trong khoa Điện ảnh lúc ấy có một người khá nổi tiếng, vì luôn chống đối lại toàn bộ hệ tư tưởng của lũ sinh viên như bọn cô hoặc của cả các thầy cô giáo đang dạy. Anh ta tự nhận mình là kẻ “chống nghệ”. Bất cứ ai làm những bộ phim cảm giác, hay theo dòng độc lập đều bị anh mỉa mai. Anh nói rằng làm những bộ phim không đầu không cuối thật dễ, nhưng làm những bộ phim có cốt truyện mạnh, hay, lôi kéo được người xem mới là khó. Cứ như vậy, từng bước một, anh như thể một nhà tư tưởng đi kết thân, truyền bá tư tưởng “chống nghệ” của mình đến đám sinh viên. Làm dấy lên một cuộc chiến nửa âm thầm nửa hiện diện. Khoa Điện ảnh khi đó bị chia làm hai phe. Phe theo hướng “nghệ thuật vị nhân sinh” và “nghệ thuật vị nghệ thuật” - đó là lời mà chàng trai ấy nói.

Anh là Phiên, năm ấy anh hai mươi tuổi. Bằng một cách nào đó, cô - một kẻ cuồng phim Vương Gia Vệ bắt đầu đi theo anh chống lại những người cùng hệ tư tưởng với mình. 

Tin tưởng anh. Ngưỡng mộ anh. Và yêu anh.

Vũ không nhận ra rằng ngày trở lại trường hôm này là một biến cố của đời mình. Nhưng phải nhiều năm sau nghĩ lại cô mới nhận ra đó là biến cố. Vì lúc chuyện ấy xảy ra, nó quá tự nhiên, quá đơn giản, đến mức cô đã tin rằng đó là lẽ thường.

Cô gặp lại Phiên - người đã khiến cô đến giờ vẫn chưa nhận ra được mình nên làm gì với cuộc đời nghệ thuật của mình. Vì khi mà cô đang nghĩ mình sẽ viết một bộ phim chiếu rạp thật hay, duy mỹ, dành cho cho tất cả tầng lớp khán giả thì anh lại bỏ đi, biệt tăm rồi tuyên bố sẽ không bao giờ làm phim nữa.

Sau đó lại trở về vào đúng lúc này, khi cô đang bắt tay viết một bộ kịch bản thật hay, duy mỹ, dành cho tất cả tầng lớp khán giả như xưa.