Chương 8: Căn nhà không có ngày yên bình
Giai Ngôn rời nhà lúc bảy giờ mười phút.
Khi cô bước ra hành lang, nắng đã bắt đầu chiếu thành từng vệt dài. Nhà đối diện vừa mở cửa, một người phụ nữ đang đứng bên lan can giũ chiếc ga trải giường, những giọt nước còn sót lại rơi xuống khoảng sân giữa hai dãy nhà. Dưới tầng trệt, tiếng xe máy nổ máy, tiếng người gọi nhau và tiếng cửa sắt kéo lên hòa thành thứ âm thanh quen thuộc của khu tập thể mỗi buổi sáng.
Giai Ngôn kéo quai cặp lên vai, một tay vịn lan can đi xuống cầu thang. Những bậc xi măng gần cửa sổ vẫn còn đọng nước, có chỗ rêu bám thành một lớp xanh mỏng. Cô bước chậm qua đoạn ấy, vừa đi vừa kiểm tra lại những việc cần làm.
Đầu tiên là đến trung tâm hỏi thủ tục đăng ký thi bằng lái xe. Sau đó, nếu còn thời gian, cô sẽ ghé tiệm cơm gần chợ Tây Minh xin việc. Buổi chiều có thể tranh thủ qua thư viện trả sách, tiện thể tìm thêm tài liệu về những ngành học mình đang cân nhắc.
Cô đã ghi tất cả vào điện thoại từ tối hôm trước.
Ra đến cổng khu tập thể, Giai Ngôn dừng lại trước quầy bánh mì. Những ổ bánh mới ra lò được xếp đầy trong tủ kính, bên cạnh là chảo thịt đang nóng, mùi bơ và hành phi theo gió bay ra tận vỉa hè.
Bụng cô hơi đói. Bát cháo sáng nay ăn vội vốn không được bao nhiêu. Giai Ngôn nhìn bảng giá treo trên cửa kính, đưa tay chạm vào chiếc ví nhỏ trong túi áo rồi thôi. Cô đã mang theo đủ tiền xe đi về, tiền photo hồ sơ và một khoản dự phòng. Nếu mua thêm bánh mì, dù không đến mức thiếu tiền nhưng cô sẽ phải đắn đo nên đi bộ về nhà từ trạm nào. Cuối cùng, cô quyết định lát nữa đói thì có thể ăn sau. Nghĩ vậy, cô tiến bước về phía trạm xe buýt.
Hôm nay, xe buýt đến muộn hơn lịch trình vài phút.
Giai Ngôn lên xe, tìm được một chỗ gần cửa sổ phía sau. Ghế bọc nhựa đã sờn ở mép, mặt kính có một vết mờ kéo dài từ góc dưới lên gần tay vịn. Cô đặt cặp lên đùi, kéo khóa ngăn ngoài kiểm tra điện thoại rồi mới dựa lưng vào ghế.
Xe rời trạm, chậm rãi đi qua những con đường đang đông dần.
Tiệm sửa xe đầu ngõ đã dựng hết những chiếc xe chờ khách ra vỉa hè. Một cửa hàng điện nước treo kín dây dẫn và bóng đèn trước cửa, bên cạnh là tiệm vàng vừa bật đèn trong tủ kính. Người bán xôi đứng dưới chiếc ô bạc màu, một tay đóng hộp nhựa, một tay nhận tiền, hơi nóng từ nồi xôi bốc lên làm mờ cả tấm kính chắn trước quầy.
Giai Ngôn nhìn theo cho đến khi xe rẽ sang đường khác.
Cô nhớ đến quả trứng chiên đã mang ra cho chú Văn Hào trước lúc đi. Lòng đỏ vẫn còn nguyên, đúng như cách ông thích. Sáng nay cô đã đứng trong bếp khá lâu, vậy mà đến lúc rời nhà vẫn chẳng có thời gian ăn thêm một chút gì.
Nghĩ đến đây, cô tự thấy buồn cười.
Một quả trứng thôi mà.
Trong nhà vẫn còn nhiều chuyện đáng lo hơn, cô không hiểu sao mình cứ nhớ đến nó. Giai Ngôn quay mặt ra cửa sổ.
Càng đi xa khu tập thể, đường phố càng rộng. Những dãy nhà cũ với ban công đầy quần áo dần nhường chỗ cho cửa hàng tiện lợi, trung tâm học thêm và các tòa văn phòng mặt kính sáng bóng. Trên trục Đông Xuyên, một khu căn hộ mới đang xây dựng, cần cẩu vươn lên phía sau hàng rào cao qua đầu người. Xa hơn nữa, những tòa tháp của khu trung tâm hiện ra trong lớp nắng mỏng, cửa kính phản chiếu bầu trời xanh nhạt.
Giai Ngôn thích nhìn những nơi như thế. Cô không biết bên trong các tòa nhà ấy có những ai, người ta làm công việc gì, một ngày bắt đầu lúc mấy giờ. Có lẽ cũng có những người đang vội vã vì tiền nhà, tiền học của con, những hóa đơn chưa thanh toán. Cô biết không thể chỉ nhìn một tòa nhà cao cấp mà đoán mò cuộc sống họ dễ dàng. Nhưng có lúc, cô vẫn muốn tưởng tượng đến một căn phòng sáng sủa, có bàn học đặt cạnh cửa sổ, có giá sách đủ rộng và một góc nhỏ dành riêng cho mình.
Điện thoại rung lên vì xe xóc qua một đoạn đường gồ ghề. Giai Ngôn cúi xuống mở máy. Vết nứt nhỏ ở góc phải màn hình xuất hiện từ lần điện thoại rơi khỏi túi áo khi cô đạp xe qua ổ gà. Tuy nhiên cảm ứng vẫn dùng được nên cô chưa nghĩ đến chuyện sửa.
Trong thư viện ảnh gần như không có ảnh chụp bản thân. Phần lớn là lịch thi, bảng điểm, thời gian xe buýt, thông báo tuyển dụng, bảng học phí và những trang tài liệu cô sợ sau này không tìm lại được. Có lần Minh Triết mượn điện thoại để xem ảnh, kéo mãi mới thấy một tấm chụp chị đứng cạnh bạn học.
Cậu đã hỏi:
“Chị không thích chụp hình hả?”
Khi ấy, Giai Ngôn chỉ cười, bảo rằng chụp nhiều quá sẽ đầy bộ nhớ điện thoại.
Bây giờ nhìn lại, cô mới nhận ra suốt một năm qua, mình đã đi qua không ít nơi, gặp gỡ nhiều người, trải qua biết bao chuyện, vậy mà trong điện thoại lại chẳng có mấy tấm hình chụp chính mình. Phần lớn ảnh đều là thời khóa biểu, tài liệu học tập, những tờ thông báo tuyển dụng hoặc vài món đồ cần ghi nhớ giá tiền. Giai Ngôn lướt sang ứng dụng ghi chú.
Ở đầu danh sách là tên những trường đại học cô dự định đăng ký được sắp xếp theo mức độ ưu tiên. Bên dưới, cô ghi lại học phí từng trường, điều kiện xét học bổng, thời hạn nộp hồ sơ và những công việc làm thêm có thể tìm được quanh khu vực. Cuối cùng là một bảng tính chi phí sinh hoạt mà cô đã sửa đi sửa lại không biết bao nhiêu lần.
Ban đầu, Giai Ngôn tính theo phương án tiết kiệm nhất. Nếu được ở ký túc xá, cô sẽ bớt được một khoản tiền thuê phòng. Nếu tìm được việc gần trường, cô có thể tiết kiệm chi phí đi lại và tranh thủ làm thêm sau giờ học. Tiền ăn cũng được cô tính khá chặt, chỉ cần đủ cho những bữa cơm đơn giản, còn sách vở thì có thể tìm mua lại hoặc mượn ở thư viện. Sau đó, cô lại lập thêm một phương án khác phòng trường hợp không giành được học bổng hoặc phải lựa chọn một ngành học có mức học phí cao hơn.
Cô còn phải dành ra một khoản để phụ tiền điện, nước, mạng trong nhà, lo những chi phí học hành cần thiết của Minh Triết và đề phòng khi mẹ cần mua thêm thuốc. Những khoản ấy không phải tháng nào cũng giống nhau nên dù đã cố tính toán cẩn thận, Giai Ngôn vẫn không thể biết chắc mình sẽ cần bao nhiêu tiền. Mỗi lần cộng đến dòng cuối cùng, cô đều ngồi nhìn rất lâu con số còn thiếu.
Có hôm cô thử tăng số giờ làm thêm nhưng như vậy sẽ không còn đủ thời gian học. Có hôm cô giảm tiền ăn xuống một chút rồi lại tự sửa về mức cũ vì biết mình không thể đi học và làm việc cả ngày mà chỉ uống một ly cà phê sữa. Cô cũng từng cân nhắc những trường có mức học phí thấp hơn rồi đối chiếu từng ngành đào tạo với khả năng tìm việc sau khi tốt nghiệp. Giai Ngôn không dám đặt sở thích cá nhân lên hàng đầu. Điều cô cần là một ngành học vừa sức, không quá tốn kém, có cơ hội tìm được việc làm ổn định để sớm tự nuôi sống bản thân và phụ giúp gia đình. Có những ngành cô chưa từng nghĩ mình sẽ theo học nhưng sau khi tìm hiểu mức lương khởi điểm và nhu cầu tuyển dụng, cô vẫn cẩn thận ghi vào danh sách. Cô không nhất thiết phải yêu thích công việc tương lai, chỉ mong mình có thể làm tốt, kiếm được tiền và không phải sống mãi trong cảnh thiếu trước hụt sau.
Giai Ngôn chuyển ánh nhìn sang phía bác tài. Cô đơn giản chỉ muốn có một công việc tốt và một cuộc sống mà mỗi khi cần mua thứ gì đó, cô không phải lập tức mở điện thoại để tính xem tháng này còn đủ tiền hay không. Những mong muốn ấy chẳng có gì quá lớn lao. Chỉ là ở tuổi mười tám này, cô vẫn chưa biết phải đi bao xa mới có thể chạm tới chúng.
Xe buýt dừng trước đèn đỏ. Một người phụ nữ đứng gần cửa đang gọi điện hỏi giá thịt ngoài chợ. Hai học sinh phía cuối xe tranh nhau một bên tai nghe, còn người đàn ông ngồi đối diện Giai Ngôn ngủ gật, chiếc túi vải đựng cơm trưa đặt trên đầu gối.
Cô nhìn quanh một lượt rồi tắt màn hình. Thành phố đã bắt đầu một ngày làm việc. Còn cô đang đi tìm cách để sau này có thể làm việc nhiều hơn. Ý nghĩ ấy khiến môi Giai Ngôn hơi cong lên.
Trung tâm tư vấn nằm phía sau một dãy cửa hàng bán phụ tùng xe máy ở khu Tây Minh. Giai Ngôn phải đi bộ thêm gần mười phút từ trạm xe buýt mới tìm được địa chỉ mình cần. Ở đó có một khoảng sân rộng, bên trong có hai dãy phòng thấp, một phòng tiếp nhận hồ sơ và khu vực thực hành được ngăn bằng hàng rào sắt. Nắng chiếu xuống mặt sân bê tông, hơi nóng đã bắt đầu bốc lên dù chưa đến chín giờ.
Cô đứng trước bảng thông báo, đọc kỹ những dòng hướng dẫn về độ tuổi, giấy tờ và lịch học. Một người phụ nữ ngồi ở bàn tiếp nhận thấy cô đứng lâu liền hỏi:
“Em cần đăng ký học lái xe hả?”
“Dạ, em muốn hỏi trước về thủ tục với học phí ạ.”
“Em đủ mười tám tuổi chưa?”
“Dạ mấy tháng nữa em mới đủ.”
“Vậy chưa đăng ký thi được đâu em. Đủ tuổi rồi mang giấy tờ đến, bên chị sẽ hướng dẫn.”
“Dạ, em muốn hỏi trước để chuẩn bị tiền.”
Người phụ nữ lấy một tờ thông tin đưa cho cô, giải thích những khoản phí dự kiến, thời gian học và các giấy tờ cần chuẩn bị. Giai Ngôn nghe rất chăm chú, thỉnh thoảng hỏi lại những chỗ chưa rõ.
“Em có cần đóng trước khoản nào để giữ chỗ không chị?”
“Chưa cần đâu. Khi nào đủ điều kiện thì quay lại đăng ký.”
“Dạ. Vậy nếu em muốn học trước phần lý thuyết thì có tài liệu nào xem được không ạ?”
Người phụ nữ chỉ cho cô nguồn tài liệu tham khảo và nhắc quy định, nội dung thi có thể thay đổi, đến lúc đăng ký phải kiểm tra lại thông báo mới. Giai Ngôn cảm ơn, cẩn thận gấp tờ giấy rồi kẹp vào hồ sơ.
Ra khỏi phòng tiếp nhận, cô đứng dưới mái hiên nhìn sang sân tập. Một người đang tập điều khiển xe qua đoạn đường có vạch sơn, phía ngoài có người hướng dẫn đứng quan sát. Tiếng động cơ lúc lớn lúc nhỏ, thỉnh thoảng lại có tiếng nhắc giữ thăng bằng hoặc nhìn về phía trước.
Giai Ngôn nhìn một lúc. Cô biết có bằng lái cũng không có nghĩa mình lập tức có xe để sử dụng. Trong nhà vẫn còn một chiếc xe máy cũ của ba đã lâu không sử dụng, nhưng Giai Ngôn cũng không chắc mình có thể mượn được. Tiền xăng, tiền sửa xe và những khoản phát sinh cũng phải tính. Vì vậy, khi tính toán chi phí đi học và làm thêm, cô vẫn phải dự trù tiền xe buýt, chưa kể những hôm tan ca muộn, không còn chuyến xe nào để về.
Dù vậy, việc biết mình cần chuẩn bị những gì vẫn khiến cô dễ chịu hơn đôi chút. Ít nhất đây là chuyện có thể làm từng bước. Đủ tuổi thì đăng ký. Có tiền thì đóng phí. Học chưa tốt thì luyện thêm.
Đi ngang qua bãi xe, Giai Ngôn bắt gặp một khoảng sân được kẻ vạch dành cho người tập lái ô tô. Một chiếc xe đang loay hoay lùi vào ô đỗ, bánh xe vừa chạm vạch đã phải đánh lái lại. Nhìn cảnh ấy, cô bất giác nhớ đến Hành Ý, tự hỏi không biết khi mới học lái xe, anh có từng như vậy không. Ý nghĩ ấy khiến cô mỉm cười. Cô lấy điện thoại chụp rồi rời trung tâm.
Giai Ngôn xuống xe ở trạm gần chợ Tây Minh khi đã quá mười một giờ. Khu chợ lúc này đông người hơn cô tưởng. Những chiếc xe chở hàng đỗ sát mép đường, người bán rau ngồi dưới mái bạt thấp, tay thoăn thoắt bó những mớ rau còn ướt. Nước từ quầy cá chảy thành một đường mỏng xuống rãnh, hòa với mùi trái cây chín, dầu chiên và hơi nóng bốc lên từ những hàng ăn. Cô đi men theo lối nhỏ giữa hai dãy sạp, tránh chiếc xe đẩy chất đầy thùng xốp đang được một người đàn ông kéo ngược chiều.
Tiệm cơm nằm ở mặt sau chợ, giữa một cửa hàng sửa khóa và một tiệm bán đồ gia dụng. Mặt tiền không rộng, bên trong kê sáu chiếc bàn inox, quạt treo tường quay liên tục nhưng vẫn không át được hơi nóng từ khu bếp phía sau. Tủ kính đựng thức ăn đặt gần cửa, mặt kính mờ hơi nước. Nền nhà vừa được dội rửa, một chiếc ghế nhựa kê lệch sang bên để người bưng món có thể đi qua.
Giai Ngôn đứng trước cửa quan sát một lúc. Cô đã từng phụ việc ở vài quán ăn nên có thói quen ghi nhớ cách người ta sắp xếp bàn ghế, chỗ để bát đũa và lối đi từ bếp ra ngoài. Quán không lớn, nhưng vào giờ đông khách, chỉ cần hai người cùng bưng thức ăn qua lối hẹp cũng dễ va vào nhau.
Tờ giấy tuyển người được dán ngay cạnh cửa.
“TUYỂN PHỤ QUÁN CA TRƯA VÀ CA TỐI.”
Giai Ngôn đọc lại một lần rồi bước vào.
“Dạ ông bà ơi, quán mình còn tuyển người không ạ?”
Người phụ nữ đang ngồi nhặt rau sau quầy ngẩng lên nhìn cô. Bà đã lớn tuổi, mái tóc bạc quá nửa được búi gọn sau gáy, trên người mặc chiếc tạp dề màu nâu đã sờn ở hai mép túi. Bên cạnh, một ông cụ đang cúi người xếp lại những chiếc ghế nhựa vừa được khách trả bàn.
“Có đấy cháu.” Bà đặt rổ rau xuống, nhìn cô gái đứng ngoài cửa. “Cháu hỏi việc làm à?”
“Dạ vâng ạ.”
“Thế vào đây ngồi đã, đứng ngoài nắng làm gì.”
Giai Ngôn lễ phép cảm ơn rồi bước vào. Mùi cơm mới nấu quyện với mùi thức ăn đang kho trên bếp khiến cô chợt thấy đói.
Bà cụ kéo một chiếc ghế cho cô.
“Cháu bao nhiêu tuổi rồi?”
“Dạ, cháu mười bảy, mấy tháng nữa là đủ mười tám ạ.”
“Vẫn còn đi học phải không?”
“Dạ, cháu vừa thi xong, đang chờ kết quả để đăng ký đại học.”
Ông cụ nghe vậy thì quay sang nhìn cô.
“Thế sao không nghỉ ngơi ít hôm? Thi cử xong cũng mệt chứ.”
Giai Ngôn mỉm cười.
“Dạ, cháu muốn tranh thủ kỳ nghỉ kiếm thêm ít tiền. Trước đây cháu cũng từng làm ở quán mì, quán nước với một tiệm ăn gia đình rồi nên không ngại việc đâu ạ.”
“Biết bưng bê, dọn bàn không?” Bà hỏi.
“Dạ biết ạ. Cháu còn biết rửa chén, đóng hộp mang đi, phụ nhặt rau với dọn bếp nữa.”
Bà cụ gật gù, quay sang chồng.
“Ông thấy được không?”
Ông cụ đặt chồng ghế xuống, chậm rãi đáp:
“Thì cứ để cháu nó làm thử. Nhưng phải nói rõ việc với tiền công trước.”
“Ông cứ làm như tôi hay quên lắm ấy.”
Giai Ngôn ngồi bên cạnh, nghe hai ông bà trò chuyện mà không nhịn được cười.
“Cháu cười gì thế?”
“Dạ không ạ. Cháu thấy ông bà nói chuyện vui quá.”
“Ở với nhau mấy chục năm rồi, ngày nào chẳng thế.” Bà cười hiền, sau đó mới giải thích công việc. “Quán ông bà bán cơm trưa là chính. Tầm mười một giờ đến một giờ khách đông lắm, có hôm hai ông bà xoay không kịp. Cháu đến phụ dọn bàn, đóng cơm hộp, rửa dụng cụ là được. Việc nặng cứ để ông làm.”
Ông cụ lập tức lên tiếng:
“Bà cũng đừng có ôm hết việc vào người.”
“Biết rồi, ông nói mãi.”
Giai Ngôn chăm chú nghe ca làm chủ yếu vào buổi trưa và đầu giờ chiều, cô thấy khá phù hợp với lịch trình mình đã dự tính.
“Dạ, ông bà cho cháu hỏi tiền công tính theo giờ hay theo buổi ạ? Với lại quán mình có bao cơm trong ca không?”
“Có cơm chứ.” Bà cụ đáp ngay. “Làm ở quán cơm mà để cháu đói thì còn ra làm sao. Hôm nào đông khách quá thì ăn muộn một chút, nhưng nhất định phải ăn.”
Ông cụ nói thêm mức tiền công và thời gian nghỉ, dặn nếu hôm nào có việc riêng hoặc cần đi làm thủ tục nhập học, cô phải báo trước để hai ông bà sắp xếp.
“Cháu còn nhỏ, chuyện học vẫn phải lo cho đàng hoàng.”
“Dạ, cháu hiểu ạ.”
“Thế mai cháu đến làm thử một buổi nhé?” Bà cụ hỏi. “Mười giờ rưỡi bắt đầu, cháu đến sớm mười lăm phút để bà chỉ việc.”
Giai Ngôn suy nghĩ một lát rồi gật đầu.
“Dạ được ạ.”
“Làm thử bà vẫn trả công đầy đủ.”
“Dạ, cháu hiểu. Cháu cảm ơn ông bà đã cho cháu cơ hội ạ.”
Bà cụ xua tay.
“Ơn nghĩa gì đâu. Quán cần người, cháu cần việc, hợp nhau thì làm thôi.”
Giai Ngôn đứng dậy chào hai ông bà. Trước khi cô ra cửa, ông cụ còn nhắc với theo:
“Mai nhớ ăn sáng rồi hãy đến nhé. Giờ cơm trưa bận lắm, không có sức là không làm nổi đâu.”
“Dạ, cháu nhớ rồi ạ.”
Ra khỏi quán, Giai Ngôn đứng dưới mái hiên, mở điện thoại ghi lại những điều vừa được dặn.
Ngày mai, mười giờ mười lăm có mặt.
Áo tối màu, tóc buộc gọn.
Tiền công tính theo giờ. Có cơm trong ca.
Cô tính thử số tiền mình có thể nhận nếu được xếp bốn buổi một tuần, trừ đi chi phí xe buýt và để riêng một khoản dự phòng cho những ngày quán nghỉ. Số tiền còn lại không nhiều nhưng nếu làm đều trong vài tháng, cộng với khoản đã dành dụm trước đó, cô có thể tự đóng được một phần ba học phí kỳ đầu tiên. Giai Ngôn nhìn những con số trên màn hình, trong lòng có thêm chút hy vọng.
Cô biết mình chưa thể chắc chắn công việc sẽ thuận lợi. Dẫu vậy, nghĩ đến hai ông bà vừa gặp, cô vẫn thấy nhẹ nhõm hơn đôi chút. Quán cơm ấy khiến cô nhớ nhà, nhất là khi bà cụ kéo ghế mời cô ngồi và ông cụ dặn phải ăn sáng trước khi đi làm. Đã lâu rồi, cô mới gặp hai người xa lạ nói với mình những lời ấm áp như thế.
Đúng lúc ấy, bụng cô khẽ réo lên.
Giai Ngôn nhìn đồng hồ, mới nhận ra đã gần mười hai giờ. Từ sáng đến giờ cô chỉ ăn một bát cháo nhỏ, lại đi bộ dưới nắng khá lâu nên hai chân bắt đầu mỏi.
Bên kia đường có một hàng bánh bao. Người bán vừa mở nắp xửng hấp, hơi nước trắng xóa bốc lên, để lộ những chiếc bánh tròn căng. Cô đứng nhìn một lát rồi bước sang mua một chiếc bánh không nhân.
Bánh vừa lấy khỏi xửng, nóng đến mức cô phải đổi qua đổi lại giữa hai tay. Giai Ngôn tìm một chỗ có bóng râm, cẩn thận bóc lớp giấy lót bên dưới và cắn một miếng nhỏ.
Bánh mềm, thơm mùi bột hấp. Cô vừa ăn vừa nghĩ đến công việc ngày mai, tự nhủ tối nay phải xem lại tuyến xe buýt để tránh đến muộn. Ăn được hơn nửa chiếc, cô chợt nhớ đến lời ông cụ vừa dặn, không khỏi bật cười.
Ngày mai nhất định phải ăn sáng tử tế.
Giai Ngôn lấy điện thoại, chụp một tấm hình chiếc bánh còn lại trong tay. Cô nhìn bức ảnh một lúc, thấy buồn cười nhưng không xóa nó. Dù sao hôm nay cũng là một ngày đáng để nhớ.
Gần ba giờ chiều, Giai Ngôn về đến khu tập thể.
Nắng chiếu thẳng vào hành lang tầng bốn, làm nền gạch nóng lên dưới đế giày. Quần áo nhà đối diện phơi kín lan can, nước từ một chiếc áo sơ mi chưa vắt kỹ nhỏ từng giọt xuống sân. Cuối hành lang, con mèo tam thể thường nằm cạnh cầu thang đang cuộn mình dưới chiếc ghế nhựa, chỉ mở mắt nhìn khi có người đi ngang.
Giai Ngôn vừa lên hết cầu thang đã nghe tiếng bà nội.
“Tháng này lại thêm tiền gì nữa? Nhà này có ngày nào hết chuyện tiền bạc không?”
Cô bước chậm lại. Cửa nhà khép hờ. Bên trong, tiếng quạt máy chạy đều đều, xen lẫn tiếng ba nói chuyện và tiếng bà nội trách móc.
Giai Ngôn đứng ngoài một lát, hít thật sâu rồi mới đẩy cửa.
Ba đang ngồi ở mép ghế, hai khuỷu tay chống lên đầu gối. Chú Văn Hào ngồi phía đối diện, điện thoại đặt trên đùi. Mẹ đứng cạnh bàn, trước mặt là cuốn sổ chi tiêu. Minh Triết ngồi ở góc phòng, ôm quyển vở vào lòng nhưng không viết gì.
Thấy chị về, em la lên.
“Chị Ngôn.”
Giai Ngôn mỉm cười.
“Ừ, chị về rồi.”
Mẹ quay lại.
“Con đi cả ngày có mệt không?”
“Dạ không. Con ghé hỏi được chỗ làm thêm rồi mẹ.”
“Có nhận con không?”
“Mai con đến làm thử. Nếu được thì họ mới xếp ca tiếp.”
“Ở đâu vậy?”
“Tiệm cơm phía sau chợ Tây Minh. Ca trưa thôi mẹ, không phải làm khuya.”
Mẹ gật đầu.
“Vậy cũng được. Con ăn gì chưa?”
“Con ăn rồi ạ.”
Cô không nói mình chỉ ăn một chiếc bánh bao. Nếu kể ra, mẹ nhất định sẽ bảo cô vào bếp tìm cơm.
Giai Ngôn đặt cặp xuống chiếc ghế cạnh cửa, định vào phòng thay áo thì bà nội lên tiếng:
“Làm được bao nhiêu tiền một ngày?”
Cô dừng lại.
“Dạ, người ta tính theo giờ. Con mới làm thử nên chưa biết có được nhận lâu dài không.”
“Vậy hỏi kỹ chưa? Đừng có làm cả ngày rồi người ta trả được mấy đồng.”
“Dạ, con hỏi rồi.”
“Có tiền thì cũng phải biết giữ. Trong nhà bao nhiêu thứ cần lo, không phải kiếm được là muốn tiêu gì thì tiêu.”
Giai Ngôn nhìn bà, sau đó khẽ đáp:
“Dạ, con biết.”
Giai Ngôn không nói thêm mình đã tính toán từng khoản tiền xe, tiền ăn và học phí từ trước. Bà nội biết cô đi làm thêm để chuẩn bị vào đại học, mẹ cũng biết, ba thì chẳng cần cô phải nhắc lại. Chỉ là trong nhà luôn có những khoản chi bất ngờ, khi thì tiền nợ của chú, khi thì tiền thuốc của mẹ, lúc lại là một khoản cần đóng gấp cho Minh Triết. Mỗi lần như vậy, số tiền cô vất vả dành dụm dường như cũng được mặc nhiên tính vào những gì gia đình có thể dùng để xoay xở.
Thực ra Giai Ngôn chưa từng nghĩ mình có thể đứng ngoài những khó khăn ấy. Cô vẫn muốn phụ giúp gia đình trong khả năng của mình, cũng hiểu không còn cách nào khác. Nhưng khoản tiền này đã được cô tính đi tính lại không biết bao nhiêu lần, mỗi đồng đều có chỗ cần dùng, thậm chí còn chưa đủ để trang trải những chi phí tối thiểu.
Cô không muốn giấu giếm người nhà, càng không muốn trở thành người chỉ biết giữ tiền cho riêng mình. Điều khiến cô lo lắng là một khi mọi người biết cô đã dành dụm được bao nhiêu, số tiền ấy sẽ không còn được xem là khoản chuẩn bị cho việc học của cô nữa. Đến lúc cần đóng học phí, cô sẽ xoay sở không kịp phần còn thiếu. Nghĩ đến đó, Giai Ngôn thấy lòng nặng trĩu. Hai điều ấy vốn không nên đối lập với nhau.
“Con vào thay áo trước nha mẹ.”
Mẹ chưa kịp đáp thì bà nội đã chỉ tờ hóa đơn trên bàn.
“Khoan đã. Tiền nước tháng này còn thiếu, mẹ con đang tính đây.”
Giai Ngôn nhìn xuống. Tờ hóa đơn được đặt cạnh cuốn sổ chi tiêu, bên trên có vài dòng được mẹ khoanh bằng bút bi xanh. Cô nhận ra khoản tiền nước của hai kỳ chưa thanh toán đủ, cộng thêm một khoản phát sinh nhỏ.
“Tháng trước ba con bảo để tháng này đóng chung,” mẹ giải thích. “Giờ đến hạn rồi.”
Ba ngồi bên cạnh, đưa tay xoa trán.
“Anh mới đưa tiền sửa xe với đóng tiền điện. Đâu ra mà kiếm được nhiều tiền nhanh đến vậy..”
“Mai người ta đến thu rồi,” bà nội nói. “Không đóng thì lại bị nhắc.”
Mẹ mở ví. Bên trong có vài tờ tiền được vuốt phẳng, xếp ngay ngắn theo mệnh giá. Bà lấy ra đếm một lượt, sau đó mở ngăn nhỏ bên cạnh tìm thêm mấy tờ tiền lẻ. Tất cả chỗ đó có lấy ra thì vẫn thiếu một ít. Giai Ngôn đứng cạnh bàn, nhìn mẹ đếm lại lần thứ hai.
Cô biết trong ví mình còn đủ để bù vào. Đó là tiền cô để dành cho việc đi lại trong những ngày đầu nhận việc. Nếu lấy ra bây giờ, cô sẽ phải tính cách khác đến quán vào những ngày tiếp theo.
Cô không phải chưa từng phụ chi phí trong nhà. Tháng trước khi việc làm thêm bắt đầu đều hơn, cô đã tự đưa mẹ một khoản nhỏ. Có khi là tiền mạng, có khi là tiền mua gạo. Mẹ không ép cô phải đưa, chỉ là cô cũng không thể giả vờ mình không nhìn thấy tiền trong nhà không đủ.
“Mẹ còn thiếu bao nhiêu?” cô hỏi.
“Thôi, để mẹ tính. Tiền con còn phải đi làm nữa.”
Bà nội lập tức nói:
“Có sẵn thì đưa mẹ con đóng đi. Người trong nhà với nhau, tiền ai chẳng là tiền.”
Giai Ngôn không đáp. Cô mở ví, lấy ra mấy tờ tiền đưa cho mẹ.
Mẹ nhận lấy, ngón tay giữ ở mép tờ tiền.
“Vậy mai con đi làm bằng gì?”
“Con còn đủ tiền xe rồi mẹ.”
“Thật không?”
“Dạ thật.”
Giai Ngôn mỉm cười. Mẹ nhìn cô thêm một lúc rồi mới gấp tiền lại, đặt cùng những tờ đã đếm trên bàn.
“Để hôm nào mẹ có, mẹ đưa lại con.”
“Dạ.”
Giai Ngôn không nói rằng mẹ đã hứa câu ấy vài lần trước đây. Cô cũng không muốn nhắc. Mẹ có tiền thì sẽ trả, không có thì cũng chẳng làm được gì. Ngày mai cô cần đến quán đúng giờ. Nếu được nhận, cô còn phải đi lại thêm nhiều buổi trước khi có tiền công. Giai Ngôn cúi xuống cất ví. Trong đầu, những khoản chi tiêu đã bắt đầu tự động được sắp xếp lại.
Nếu đi bộ đến trạm xe xa hơn một chút, cô có thể tiết kiệm được một chặng. Nếu ngày mai quán cho ăn trong ca, cô không cần mua bữa trưa. Nếu cuối tuần tiệm mì đầu ngõ gọi người, cô có thể nhận thêm một buổi để bù lại.
Cô tính rất nhanh, gần như không cần suy nghĩ. Đến lúc kéo khóa ví, Giai Ngôn mới chợt thấy mệt. Không phải vì phải đưa tiền cho mẹ. Cô thương mẹ, cũng biết mẹ đã cố gắng hết sức. Điều khiến cô buồn là mỗi lần vừa dành dụm được một chút, cô lại phải bắt đầu tính toán từ đầu, trong khi ngày nhập học vẫn đang đến gần.
“Ngôn.” Ba gọi cô.
“Dạ?”
“Mai con đi làm ở Tây Minh phải không?”
“Dạ.”
“Xa vậy đi xe buýt mất bao lâu?”
“Khoảng hơn nửa tiếng, chưa tính đoạn đi bộ.”
Ba gật đầu.
“Đi sớm một chút, đừng để người ta phải chờ.”
“Dạ, con biết rồi.”
Ông nhìn chiếc ví cô vừa cất vào cặp, có vẻ muốn nói gì đó nhưng cuối cùng chỉ nhắc cô chú ý đường sá.
Trong phòng, Minh Triết đang ngồi làm bài. Thấy chị bước vào, em lập tức quay lại.
“Chị đưa hết tiền rồi hả?”
“Đâu có, chị vẫn còn mà.”
“Vậy mai chị có đủ tiền đi xe không?”
Giai Ngôn đặt cặp xuống, nhìn em trai rồi bật cười.
“Đủ chứ. Chị tính hết rồi, em cứ lo học đi.”
Minh Triết không hỏi thêm, cúi xuống quyển vở đang mở. Giai Ngôn thay áo rồi đến ngồi cạnh em, xem qua bài toán đang làm dở.
“Em thiếu dữ kiện này. Phải đổi đơn vị trước rồi mới tính.”
“À, em hiểu rồi.”
“Lần nào cũng bảo hiểu, thế mà vẫn sai.”
Minh Triết cười, nhận lại quyển vở. Cô ngồi bên cạnh đợi em làm xong mới kiểm tra đáp án, xoa đầu khen thưởng cậu.
Khi giũ áo cho phẳng chuẩn bị buổi làm đầu tiên vào ngày mai, Giai Ngôn chợt nghe tiếng giấy sột soạt trong túi. Cô ngạc nhiên thò tay vào, lấy ra mấy tờ tiền được gấp ngay ngắn.
Giai Ngôn đứng sững. Cô nhớ rất rõ trước khi thay áo, trong túi chẳng có gì. Huống hồ số tiền này cũng không ngay ngắn như cách cô thường cất giữ. Cô mở từng nếp gấp, bất giác quay sang phía bàn học.
Minh Triết vẫn cúi đầu làm bài nhưng ngòi bút đã dừng trên giấy từ lúc nào.
“Minh Triết.”
“Dạ?”
“Tiền này ở đâu ra vậy?”
“Tiền của chị mà.”
“Chị hỏi ai bỏ vào túi áo chị.”
Cậu bé im lặng một lát, cuối cùng mới lí nhí:
“Em để dành được một ít. Chị cầm đi xe.”
Giai Ngôn nhìn em, nhất thời không biết phải nói gì. Cô đã cố tình không để Minh Triết biết mình còn bao nhiêu tiền, chỉ sợ em bận lòng. Vậy mà cậu bé vẫn âm thầm nghĩ cách giúp cô.
“Em để dành mua đồ mà, sao lại đưa chị?”
“Đồ đó để sau mua cũng được.” Minh Triết nói thêm. “Chị đi làm xa hơn, chị cần tiền hơn.”
Giai Ngôn cúi nhìn mấy tờ tiền trong tay. Cô định trả lại nhưng khi bắt gặp vẻ mặt vừa mong đợi vừa lo lắng của em trai, lời từ chối nghẹn lại nơi cuống họng. Cuối cùng, cô bước đến bên bàn, nhẹ nhàng ôm lấy vai em.
“Chị cảm ơn Triết nhé.”
“Vậy chị lấy nha?”
“Ừ, chị xin.”
Minh Triết lập tức mỉm cười, yên tâm cúi xuống làm tiếp bài toán. Giai Ngôn vẫn đứng bên cạnh em thêm một lúc. Cô vuốt nhẹ mái tóc em, đợi Minh Triết không còn nhìn mình nữa mới lặng lẽ quay đi.
Có những ngày, chỉ cần Minh Triết làm đúng một bài toán hoặc vui vẻ kể chuyện ở trường, Giai Ngôn đã thấy mình đủ sức lo thêm vài việc khác. Đôi khi Giai Ngôn mong em đừng để ý nhiều như vậy. Cô muốn Minh Triết được lớn lên chậm hơn một chút, ít nhất không phải học cách nhìn sắc mặt người lớn phán đoán hôm nay có nên xin mua một quyển sách hay không.
“Chị.”
“Hửm?”
“Mai em đi học về sớm. Em nấu cơm được không?”
Giai Ngôn quay sang.
“Em biết nấu à?”
“Em biết vo gạo.”
“Rồi sao nữa?”
“Rồi bỏ vào nồi.”
“Bỏ bao nhiêu nước?”
Minh Triết ngẫm nghĩ.
“Chắc… một đốt ngón tay?”
Giai Ngôn bật cười.
“Vậy mai chị chỉ em. Nhưng đừng có tự bật bếp ga khi ở nhà một mình, nghe chưa?”
“Dạ.”
Ngoài phòng khách, bà nội vẫn đang nói chuyện với chú Văn Hào. Tiếng tivi bật lên, sau đó là tiếng mẹ gọi ba hỏi tối nay có ăn cơm ở nhà không. Mọi thứ vẫn tiếp diễn như thường lệ.
Đến tối, Giai Ngôn ngồi bên chiếc bàn nhỏ cạnh cửa sổ, mở điện thoại kiểm tra lại lịch trình ngày mai.
Căn phòng chỉ có một bóng đèn trần, ánh sáng không đủ mạnh nên cô kéo đèn bàn lại gần. Bên ngoài, tiếng xe dưới sân đã thưa dần. Nhà đối diện vẫn còn sáng đèn, có người đang phơi nốt mấy chiếc áo lên dây rồi kéo cửa ban công.
Giai Ngôn mở ví, đếm số tiền còn lại. Cô đặt từng tờ lên mặt bàn, chia thành hai phần. Một phần dành cho tiền xe ngày mai. Phần còn lại để dự phòng. Sau đó cô mở ghi chú, sửa lại bảng tính học phí.
Khoản tiền dự định dành dụm trong tháng giảm xuống. Cô thêm một dòng nhỏ bên cạnh, ghi số tiền vừa đưa mẹ đóng hóa đơn nước, tính lại số buổi làm thêm cần nhận để bù vào. Nếu được giữ lại ở tiệm cơm, mọi chuyện sẽ dễ hơn. Nếu không, cô sẽ cần tìm chỗ khác có thù lao tương tự.
Giai Ngôn ngồi tính một lúc lâu, đến khi những con số bắt đầu nhòe đi mới đặt điện thoại xuống. Cô nhớ lời mẹ buổi sáng, bản thân không cần ép mình đến mức ấy, thiếu tiền thì vẫn có thể tìm cách xoay xở. Giai Ngôn biết mẹ thương mình. Nhưng cô cũng biết trong nhà không còn nhiều chỗ để xoay xở nữa.
Ban nãy, trước khi trở vào phòng, cô đã đi ngang qua bàn ăn. Tờ hóa đơn nước đã được mẹ gấp lại, kẹp vào cuốn sổ chi tiêu. Bên cạnh là chiếc ví cũ và cây bút bi mất nắp. Giai Ngôn vừa nghĩ về chúng vừa nhớ đến khoản tiền mình vừa tính lại.
Minh Triết đã nằm trên giường, chăn kéo đến ngang bụng. Em vẫn chưa ngủ, thấy chị đi tắt đèn liền hỏi:
“Mai chị lại đi làm hả?”
“Ừ.”
“Vậy có mệt không?”
Giai Ngôn ngồi xuống mép giường, kéo lại góc chăn cho em.
“Chưa làm mà sao biết mệt được.”
“Nhưng chị đi cả ngày hôm nay rồi.”
Cô nhìn em, hơi ngẩn ra.
“Mai về chị kể cho em nghe quán mới thế nào.”
“Dạ.”
Minh Triết nhắm mắt. Giai Ngôn ngồi bên cạnh thêm một lúc, chờ hơi thở em đều dần mới đứng dậy trở lại bàn. Cô kiểm tra lần cuối chiếc cặp đã chuẩn bị cho ngày mai. Trong ngăn ngoài là tiền xe, điện thoại và tờ giấy ghi địa chỉ tiệm cơm. Ngăn trong có tập hồ sơ đại học được kẹp cẩn thận giữa hai miếng bìa cứng.
Trong bóng tối, tiếng quạt máy quay đều trên đầu. Ngoài hành lang có người đi qua, tiếng dép kéo trên nền gạch xa dần về phía cầu thang.
Cô nằm xuống, kéo chăn ngang bụng. Ngày mai, cô sẽ có thêm một cơ hội kiếm tiền. Nghĩ đến đó, Giai Ngôn thấy lòng nhẹ đi đôi chút.
Nếu có một ngày không phải đi học, đi làm hay lo chuyện trong nhà, mình sẽ muốn đến đâu. Giai Ngôn nằm yên một lúc, cố nghĩ ra một nơi. Nhưng rồi cô lại nhớ đến giờ xe ngày mai, tiền công chưa nhận và những khoản học phí đang chờ phía trước. Cuối cùng, cô quay người vào tường, nhắm mắt lại. Câu hỏi ấy đành để dành đến một ngày khác.