Lửa trại

LỬA TRẠI

   Chiều xuống.

   Ánh mặt trời đỏ quạch loang trên mặt suối. Cả đoàn đã dựng trại. Khói bếp bốc lên từng làn mỏng lững lờ giữa tán cây. Tiếng trâu gọi, ngựa hí, tiếng người chuẩn bị bữa vang rộn triền đồi.

   Già Ết sai người mang rượu ra mời khách, cười nói:

   “Đêm nay dân bản mở trại lửa đón khách. Ăn cơm chung, uống rượu chung, để hơi người hòa hơi rừng. Ai đi xa cũng nhớ.”

   Tin lan nhanh. Từng nhà mang củi khô, rượu, gạo, măng và cả thịt hun khói.

   Khi mặt trời tắt hẳn, đống lửa lớn được nhóm lên giữa bãi, ánh sáng bập bùng hắt lên những gương mặt người. Không phân biệt xuôi hay ngược, ai nấy cùng nắm tay nhau ca hát, nhảy múa quanh lửa.

   Tàn lửa, đàn ông ngồi xếp vòng quanh thành từng đám. Giữa mỗi đám đặt một chum rượu cần vừa mở nắp, men sắn thơm nồng đến mức chỉ hít thôi cũng thấy rát cổ. Nước suối đựng trong sừng trâu rỗng, đầu nhọn đục lỗ nhỏ; người rót chặn ngón tay không cho chảy, đến lượt ai uống sẽ mở ra, một lần một sừng, lấy cần hút đến đỏ cả mặt.

   Già Ết cất tiếng trước, giọng sang sảng:

   “Người miền xuôi đi xa thật đấy. Đường rừng quanh co, thú dữ, cướp ngược rình rập, vậy mà vẫn dám lên đây buôn bán.”

   Người đàn ông trung niên trong đoàn buôn cười vang, chắp tay đáp lễ. Người ấy là Ngô Văn Bình, chủ thương đoàn, dân miền xuôi quen gọi là Ngô lão gia. Ông râu dài, thân hình to béo, giọng oang oang:

   “Đường xa, nhưng lòng người còn xa hơn. Nhờ bản làng che chở, chúng tôi mới dám lên rừng. Năm nay hạn hán, cướp nổi, đã có người bỏ mạng, nên tôi phải thuê người hộ tống.”

   Mọi ánh mắt đều dồn về hai bóng người đứng chếch sau đống lửa. Người đàn ông thân hình cường tráng, da ngăm, tay chống thanh đao, gân tay nổi cuồn cuộn. Bên cạnh là một thiếu phụ mặc áo viên lĩnh, khoác áo lông, thắt lưng da giữ thanh kiếm mảnh. Ánh lửa hắt lên gương mặt họ, lộ vẻ từng trải của người đã đi nhiều đường hiểm.

   Ngô lão gia giơ tay giới thiệu:

   “Trần Quân Vũ và vợ là Lê Thục Đoan. Hai người làm bảo tiêu nhiều năm, mười chuyến chưa từng mất hàng. Tôi quen họ đã lâu, nhưng không phải năm nào cũng mời được đâu.”

   Già Ết gật đầu, rót rượu:

   “Người giữ đường, giữ hàng, cũng là người giữ mạng cho dân buôn. Đáng kính.”

   Trần Quân Vũ bước tới, nâng chén:

   “Chỉ mong có chỗ nghỉ yên, một chén rượu nồng là quý.”

   Câu nói còn chưa dứt, phía vòng ngoài đã có tiếng cười khà khà. Mấy trai bản mặt đỏ bừng, mắt long lên vì men. Một gã trẻ tuổi, vai ngang, cổ quấn khăn chàm, chống tay đứng dậy, bước loạng choạng ra trước lửa. Hắn nhìn Trần Quân Vũ từ đầu đến chân, giọng nửa đùa nửa khích:

   “Bảo tiêu miền xuôi giỏi thế, mười chuyến không mất hàng… cho bọn tôi xin một keo vật xem tay chân ra sao. Mai còn có chuyện mà kể.”

   Vài tiếng huýt gió bật lên. Người già trong bản nhíu mày, có kẻ định kéo hắn ngồi xuống, nhưng hắn đã hất tay, cười to hơn. Men rượu làm gan cũng nở:

   “Hay tiếng đồn to hơn nắm đấm?”

   Lê Thục Đoan không nói gì, chỉ hơi nghiêng đầu nhìn Quân Vũ nhắc nhẹ:

   “Đừng để lửa trại thành lửa nợ.”

   Trần Quân Vũ đặt chén xuống, giọng vẫn đều:

   “Đêm lửa trại không phải chỗ thử đao. Nhưng nếu chú em muốn vui, thì một keo thôi cũng được.”

   Gã trai bản đáp ngay, chân đã vào thế, tay dang rộng. Hắn lao tới như trâu húc, muốn ôm ngang bụng quật. Trần Quân Vũ đứng yên, chỉ hạ thấp trọng tâm một chút. Gã trai ôm được người, siết chặt, mà thân kia như cắm xuống đất, không nhấc lên nổi. Quân Vũ luồn tay qua nách đối phương kẹp chặt, rồi quật nhẹ.

   Tiếng “hự” bật ra. Hắn bị quật xuống đất cái rầm, bụi tro bốc lên, lửa tàn rung đỏ rực.

   Cả vòng người nín đi một nhịp, rồi tiếng ồ vỡ ra. Gã trai bản nằm ngửa, mắt còn ngơ, chưa kịp hiểu mình ngã bằng cách nào. Trần Quân Vũ đã cúi xuống, nắm cổ tay kéo dậy, phủi tro trên vai hắn như phủi chuyện vừa rồi:

   “Uống rượu thì uống. Vật cho vui thôi.”

   Gã trai đỏ mặt đến tận tai, lắp bắp không ra tiếng. Một người trong bản vội kéo hắn về chỗ ngồi, vừa dỗ vừa mắng nhỏ.

   Ngô lão gia lúc ấy mới bật cười lớn, tiếng cười vang mà không hằn học, như cố làm mềm cả bãi lửa:

   “Các vị thấy chưa. Ta nói mời được người giữ đường là mời được cái mạng.”

   Ông nâng chén, liếc Trần Quân Vũ, giọng vừa khoe vừa giữ lễ:

   “Người này thời trai trẻ thắng không biết bao nhiêu hội vật. Chú em vừa rồi… may lắm mới được thử một keo. Thôi, ngồi xuống uống cho ấm bụng, đừng để rượu làm xấu miệng.”

   Trần Quân Vũ chỉ nhấc chén, uống một ngụm như uống cho xong chuyện. Lê Thục Đoan khẽ cúi đầu, khóe miệng gần như không động, nhưng ánh mắt đã dịu lại. Lửa lách tách. Men rượu vẫn cay, mà bãi trại bỗng yên hơn, như ai cũng vừa tự đặt lại chỗ đứng của mình quanh đống lửa.

   Già Ết bỗng cười khà một tiếng, vỗ tay đánh bốp, phá tan cái khoảng lặng vừa rơi xuống:

   “Thôi. Lửa trại là để vui, không phải để hơn thua. Trai bản ta uống rượu thì nóng máu, nhưng sáng mai tỉnh lại vẫn là người một nhà.”

   Ông rót đầy một sừng, đưa về phía gã trai vừa bị quật ngã, giọng sang sảng mà ấm:

   “Uống ngụm nước đi. Rượu vào thì nói mạnh, ngã rồi thì đứng dậy cho đàng hoàng.”

   Đám người quanh lửa lại cười rộ lên. Tiếng cười lan qua mấy đám chum rượu, kéo theo tiếng khèn trỗi lên một quãng dài. Có kẻ huýt sáo, có kẻ gõ tay lên đầu chum rượu cần như gõ nhịp, bãi trại dần trở lại cái rộn ràng vốn có.

   Lão ngô nâng chén, không vội uống. Ánh mắt ông lướt qua Trần Quân Vũ, rồi dừng một nhịp ở Lê Thục Đoan như cố ý đặt đủ hai người vào đúng chỗ, trước mặt già Ết và cả đám trai bản.

   “Ta buôn bán mấy chục năm, lời lãi tính bằng cân, nhưng cái nợ lớn nhất là nợ nghĩa. Năm ngoái ở dốc Mường Lau, nếu không có hai người, ta đã chẳng còn ngồi đây uống rượu rừng.”

   Ông quay sang già Ết, giọng vừa kính vừa khoe nhưng nghe như đang dâng lễ.

   “Già bản cho ta trú, ta chẳng dám quên. Mà cũng nhờ có hai vị này, ta mới dám đưa hàng vượt núi năm nay.”

   Ngô lão gia biết hiệu quả, bèn đẩy thêm một bước:

   “Đường này hiểm, người ta nể danh không phải vì sợ, mà vì biết ai là người giữ chữ Tín. Ta mời được hai vị đi cùng, cũng là đem chữ Tín của ta đặt lên bàn. Chuyến này… ta trông cậy cả vào hai người. Việc đến tai thì phiền, nên ta chỉ dám nói một câu: ai theo ta, ta không để thiệt.”

   Lê Thục Đoan khẽ đưa mắt sang, môi hơi mím lại. Cô định lên tiếng:

   “Ngô lão gia…”

   Nhưng Trần Quân Vũ đã đưa tay chạm nhẹ vào cổ tay vợ, một động tác rất khẽ:

   “Lão gia nói quá lời. Lửa trại là chỗ vui, không phải chỗ treo danh.”

   Ông uống một ngụm nhỏ rồi đặt chén xuống.

   “Chúng tôi chỉ là vợ chồng bảo tiêu, nhận tiền giữ đường, giữ hàng. Võ nghệ là vật phòng thân. Chữ Tín mới là thứ đáng giữ, chứ lời đồn thì… xin để nó trôi theo men rượu.”

   Ngô lão gia cười hề hề, như được đỡ mà vẫn không mất cái đà. Ông giơ chén về phía mọi người, kết lại bằng một câu vừa nịnh vừa khóa miệng, nghe như chúc rượu nhưng lại thành lời thề:

   “Đấy. Người có bản lĩnh thật thường nói ít. Thôi, uống đi. Đêm nay vui, ngày mai đi đường dài. Ai đã nhận chữ Tín của nhau rồi, thì đừng để một câu dư làm hỏng việc.”

*****