Bàn cờ

BÀN CỜ

   Trên cao, gió thổi qua dãy núi, mang theo tiếng khèn mơ hồ, như vọng từ kiếp khác. Đêm Mường Xia yên ả đẹp như một giấc mơ có lửa. Trên sàn gỗ nhà lớn, Ngô lão gia vẫn chưa ngủ. Ông ngồi tựa cột, tay nâng chén, mắt nửa khép nửa mở dưới ánh đèn dầu vàng vọt, nụ cười lấp lánh như kẻ đã tính xong một nước cờ.

   Đối diện, Trần Quân Vũ và Lê Thục Đoan ngồi thẳng lưng, im lặng. Ngoài kia, tiếng nước nhỏ từ mái tranh xuống gáo tre róc rách xen trong gió rừng thổi nhè nhẹ.

   Giữa khoảng lặng mênh mông của đêm, chẳng ai nói gì nhưng trong ánh mắt mỗi người, dường như đều có một điều không muốn để lộ ra.

   Ngô lão rót thêm rượu, men sóng sánh trong chén gốm. Ông cười hiền, giọng khàn mà vẫn êm như mật:

   “Ta thật có phúc gặp được hai vị. Dọc đường, nếu không nhờ hai vị, e rằng đoàn này chẳng đến được Mường Xia toàn vẹn như hôm nay.”

   Quân Vũ chỉ khẽ gật, giọng trầm:

   “Lão gia quá lời. Bọn tôi chỉ làm việc theo giao hẹn, đâu dám nhận ơn nghĩa.”

   Ngô lão cười, đưa chén lên cụng nhẹ:

   “Anh nói nghe lạnh quá. Người sống phải có chút tình, mới mong đi xa.”

   Ông ngừng một nhịp, như tiện miệng mà ánh mắt lại lướt về phía cầu thang tối dẫn xuống dưới sàn:

   “Mà… thằng nhỏ mặc áo da hổ… Ban ấy.”

   Thục Đoan hơi ngẩng, ánh mắt thăm dò. Quân Vũ không hỏi lại.

   Ngô lão nhấp một ngụm rượu, đặt chén xuống thật nhẹ, giọng hạ thấp đi, như sợ phên tre cũng biết nghe:

   “Nó thế nào? Vết bầm có nặng không?… Mai nó có chịu về không?”

   Quân Vũ đáp gọn:

   “Chỉ bầm. Không nặng. Nó nghe lời, mai sẽ về.”

   Ngô lão gật gù, nụ cười vẫn ở đó nhưng như mỏng đi một chút:

   “Vậy thì tốt. Đường dài, vướng một đứa nhỏ… không đáng.”

   Ông lại rót rượu, men trong chén phản ánh đèn thành một vệt vàng run run. Rồi như thể vừa nhắc tới Ban chỉ để “đặt xuống”, Ngô lão khẽ đổi giọng, mềm mà chặt:

   “Ta mời hai vị ở lại đêm nay cũng là có chuyện muốn nhờ.”

   Thục Đoan đặt chén xuống, vẫn giữ lễ:

   “Lão gia cứ nói thẳng. Nếu trong sức mình làm được, vợ chồng tôi chẳng dám từ.”

   Ngô lão khẽ gật. Ông nhìn ra ngoài hiên, như chắc không có ai đứng gần, rồi hạ giọng, gần như chỉ đủ cho hai người nghe:

   “Chuyện là thế này. Ngoài mấy món hàng đổi ở Mường Xia, ta còn một chút hàng… không định mang ra chợ. Ta muốn mang sang bên kia núi, đổi kín với người bên ấy.”

   Căn nhà sàn như lặng thêm một nấc. Ngoài kia, gió lọt qua phên tre làm ngọn đèn dầu rung bần bật.

   Thục Đoan giọng vẫn giữ lễ nhưng cứng lại:

   “Bên kia núi là đất giáp Ai Lao. Quan Tạo đã nói rõ, buôn bán với Ai Lao tuyệt đối không được. Lão gia còn muốn ‘đổi’ là đổi thế nào?”

   Ngô lão cười, nụ cười mềm như rượu, nhưng mắt không mềm:

   “Phu nhân đừng lấy chữ mà cắt đời. Ta đâu dại bày sạp, đâu dại làm ầm lên trong mường. Chỉ là đổi kín. Qua vài dốc, gặp đúng người, trao đúng tay, rồi quay về. Không ai biết, cũng không ai phải mang tiếng.”

   Quân Vũ vẫn im tới lúc ấy mới lên tiếng. Ông nhìn thẳng Ngô lão, giọng chậm mà nặng:

   “Lão gia nói ‘một chút hàng’.”

   Ngô lão nâng chén, như định cụng thêm một lần cho trôi chuyện, nhưng Quân Vũ không đưa chén lên.

   Quân Vũ nói tiếp, mắt không rời:

   “Ngay từ đầu tôi đã thấy lão gia đeo kè kè chiếc rương nhỏ, thêm hai chiếc hòm gỗ khóa cẩn thận. Chưa hề thấy mang ra đổi ở chợ, cũng không thấy mở nắp. Nếu không phải để bán ở Mường Xia… vậy có phải chính là thứ lão gia định mang sang bên kia không?”

   Một thoáng rất nhỏ, nụ cười trên miệng Ngô lão như chậm lại. Rồi lão bật cười hề hề, như thể câu hỏi chỉ là chuyện đùa:

   “Anh tinh mắt quá. Hòm ấy là đồ riêng, giữ cho chắc thôi.”

   Thục Đoan không cười theo. Cô nhìn thẳng:

   “Đồ riêng mà khóa như khóa mạng người. Rốt cuộc bên trong đó có gì?”

   Ngô lão đặt chén xuống, thở ra như người bị hiểu lầm mà vẫn nhẫn:

   “Vài ba món đồ cổ thôi. Ta làm ăn, giữ kỹ là thói quen.”

   Thục Đoan nhìn thẳng lão, giọng dứt khoát:

   “Lão gia thứ lỗi. Người đi đường phải biết sợ ranh giới. Một bước lầm là mang họa. Không chỉ cho người, mà cho cả danh.”

   Ngô lão vẫn giữ nụ cười, nhưng tay siết nhẹ quanh chén, móng bấm kêu khẽ.

   “Phu nhân nói chí phải, ta hiểu chứ.” Lão thở ra, như thật lòng. “Nhưng việc đời nhiều khi không thể rạch ròi như đường mực trên giấy.”

   Lão ngẩng lên nhìn Quân Vũ, lời mềm mà như móc:

   “Vả lại… lúc các vị gặp khó, ta là người chìa tay ra. Bây giờ chẳng nhẽ đến lúc ta có chút việc… lại nỡ lòng từ chối?”

   Căn nhà sàn lại lặng.

   Thục Đoan không đáp, chỉ nhìn sang chồng. Mắt hai người chạm nhau, như tự nhắc lại cái giá của chữ “nhận lời”.

   Quân Vũ trầm giọng:

   “Lão gia, tôi nhận ơn cứu, chẳng dám quên. Nhưng nghĩa là một chuyện, còn việc này… e khó. Vợ chồng tôi không muốn vào chốn không rõ lối.”

   Ngô lão khẽ nghiêng đầu, giọng trầm xuống, nửa nài nỉ, nửa khích:

   “Môn võ Long Thành Thập Tượng của Trần huynh thiên hạ bây giờ là độc môn, không đối thủ, chẳng lẽ nay lại sợ vài đoạn đường núi?” Lão cười nhỏ. “Ta hỏi thật, nếu không có anh, ai dám dắt ngựa qua cái dốc ấy mà không run?”

   Lửa trong bếp nổ lép bép. Khói hắt lên gương mặt cả ba người, mỗi người một suy tính. Ngoài kia, tiếng ngựa khịt mũi vọng lại mơ hồ như một dự cảm.

   Không khí trong nhà sàn nặng dần. Ngô lão khẽ thở dài, đặt chén xuống. Giọng ông đổi hẳn, không còn khích bác, mà mang vẻ buồn bã, chân thành:

   “Thôi, ta già rồi, cũng chẳng ép.” Lão nói chậm. “Chỉ là nhớ lại chuyện cũ… khi ấy hai vị vừa mất hàng, lại bị quan phủ ép bạc đền. Nếu không có chút vốn, e hai người chẳng còn đứng dậy nổi.”

   Lão nhìn sang Thục Đoan:

   “Ta vẫn nhớ, lúc trao túi bạc, phu nhân còn nói: ‘Ơn này để sau báo.’ Nay ta chỉ nhờ đi cùng mấy thùng hàng. Không phải vì tiền, mà vì tin người.”  

   Lời nói nhẹ như khói rượu, nhưng vướng lại trong lòng người nghe.

   Thục Đoan khẽ rút tay áo, giọng nhỏ lại:

   “Ân ấy chúng tôi vẫn ghi. Nhưng lão gia biết đấy, nợ bạc trả bạc, nợ nghĩa trả nghĩa. Đâu thể lấy sinh mạng mà báo ân.”

   Ngô lão cười, nụ cười hiền đến lạ, như thể quên mất mọi toan tính thường ngày:

   “Phu nhân nặng lời quá. Ta không dắt ai vào chỗ chết.” Lão nghiêng người, hạ giọng. “Ta chỉ mong có người bản lĩnh đi cùng để giữ hòa khí hai bên. Nếu chẳng phải tin vợ chồng hai người, ta đâu dám mở miệng.”

   Rồi lão rót thêm rượu, hai tay dâng chén, giọng khàn đi vì men:

   “Ân tình cũ, ta không mong báo. Chỉ mong nối thêm chút duyên người. Nếu hai vị thấy nặng, coi như ta chưa nói. Nhưng… sáng mai ta vẫn lên đường, dẫu chỉ một mình.”

   Câu cuối buông xuống như dao chém vào tĩnh lặng.

   Trần Quân Vũ ngẩng lên, ánh mắt thoáng dao động. Trong khoảnh khắc ấy, Thục Đoan biết chồng mình đã mềm lòng: cái nghĩa của kẻ mang nợ ơn, cái khí của người trọng chữ tín, hai thứ đó từ trước đến nay hiếm khi chịu thua lý trí.

   “Lão gia,” Quân Vũ nói khẽ, “ân tình cũ tôi không quên. Nếu đã mở lời, tôi chẳng thể làm ngơ. Nhưng đi thì đi, việc gì cũng phải rõ.” Ông nhìn thẳng. “Sang bên kia, tôi giữ người, không giữ hàng. Nếu thấy điều gì khuất tất, tôi dừng lại ngay.”

   Quân Vũ ngừng lại, như cân thêm một lời vốn đã cất từ lâu. Rồi Quân Vũ nói tiếp, giọng trầm và thẳng:

   “Còn một chuyện nữa. Vốn dĩ vợ chồng tôi định nói sau, nhưng tiện đây nói luôn để lão gia liệu đường. Nốt chuyến hàng này, vợ chồng tôi sẽ nghỉ, không làm bảo tiêu nữa. Tôi nói để lão gia biết mà sắp xếp người sau này.”

   Ngô lão gật đầu liên tục, giọng như gió xuôi chiều:

   “Rõ, rõ lắm! Ta chỉ cần thế thôi. Có hai vị đi cùng, đường này sẽ hóa bằng phẳng.”

   Thục Đoan im lặng. Nàng nhìn chén rượu trước mặt, ánh đèn dầu hắt vào, trong đáy chén không phải màu ngọc hổ phách, mà là ánh đỏ như máu loãng.

   Khi Ngô lão gia lui xuống, bước chân ông lẫn vào tiếng phên tre kẽo kẹt ngoài hiên, để lại gian sàn chỉ còn ánh đèn dầu chao chao. Bên trong, hơi rượu quyện mùi gỗ ẩm, không gian nặng như có điều chưa nói hết.

*****

   Thục Đoan ngồi lặng rất lâu. Chén rượu trong tay đã nguội, cô vẫn chưa uống. Ngoài kia, tiếng nước nhỏ từ mái xuống gáo tre róc rách, xa hơn nữa là tiếng chó sủa vẳng qua sương.

   Quân Vũ đứng dậy, bước ra gần cửa, nhìn ra khoảng tối mờ phủ núi.

   “Anh thật muốn đi sao?” Thục Đoan hỏi khẽ.

   Quân Vũ không quay lại ngay. Một lúc ông mới đáp:

   “Đã lỡ nhận lời. Ân đã mang, khó nuốt chữ tín.”

   Thục Đoan khẽ cười, mỏng như một vệt khói.

   “Chữ tín là để giữ, không phải để người ta kéo mình qua ranh.” Cô đặt chén xuống, nhìn thẳng vào lưng chồng. “Em không tin lão Ngô. Hai cái hòm khóa từ đầu tới giờ chưa thấy mang ra đổi, chiếc rương nhỏ thì lão ôm sát như ôm mạng, rồi lũ người lạ dưới chân đèo nữa. Anh không thấy lạ sao?”

   Quân Vũ im lặng. Khi ông nói lại, tiếng thấp hơn:

   “Anh thấy. Nên anh mới nói rõ: anh giữ người, không giữ hàng. Thấy khuất tất là quay.”

   Thục Đoan nhìn ông, mắt không dịu hẳn.

   “Em chỉ sợ… tới lúc muốn quay, người ta không cho quay.”

   Gió ngoài hiên lọt qua phên tre, ngọn đèn dầu rung lên rồi chao lại. Quân Vũ quay vào, bàn tay thô ráp đặt lên mu bàn tay vợ.

   “Qua chuyến này, mình nghỉ. Về quê. Dựng một cái nhà nhỏ, sống yên ổn, tránh xa cuộc sống ngoài kia.”

   Thục Đoan nhìn bàn tay ấy một lúc rồi khẽ gật.

   “Em chỉ cần anh giữ đúng lời.”

   Ngọn đèn khẽ tắt phụt một cái, chỉ còn than hồng trong bếp âm ỉ. Bóng hai người in lên vách gỗ: một dáng đứng cứng, một dáng ngồi im, mỏng như sương.

*****

   Đêm xuống sâu, mọi người đã ngủ cả. Men rượu còn vương nơi cổ khiến Ban trằn trọc mãi không yên. Cậu trở mình vài lần, cuối cùng khoác tạm áo rồi men ra hiên sau, xuống gần chân sàn. Gió đêm lạnh, nhưng đầu óc cậu nóng, như còn bị tiếng chiêng ngoài hội kéo đi.

   Ánh đèn từ nhà sàn bên kia vẫn chưa tắt hẳn. Từ trong phên tre, có tiếng nói rất nhỏ, đứt quãng, như người ta cố nói mà không để gió mang đi xa. Ban đứng khựng lại.

   Giọng Ngô lão lẫn trong giọng Quân Vũ và Thục Đoan. Cậu không nghe trọn câu, chỉ nhặt được vài mảnh vụn rơi ra theo gió: “hàng… bên kia… Ai Lao… Xía Nọi… có người chờ…”

   Tim Ban đập mạnh. Cái tên Xía Nọi kéo trong cậu một cảm giác lạ, như nghe thấy dấu chân khác trong rừng quen.

   Cậu nín thở, không dám dịch. Trong đầu, những hình ảnh ban ngày tự nối lại: hai chiếc hòm gỗ khóa kín, chiếc rương nhỏ Ngô lão đeo sát người, nụ cười của lão dưới ánh lửa. Tất cả không còn là chuyện “đổi hàng” bình thường nữa.

   Ban đã gật đầu “mai về”. Câu ấy vẫn còn nguyên ở miệng, nhưng lúc này nó trở nên mỏng và nhẹ, như một lời hứa buộc vội. Cậu tự nhủ: theo một quãng rồi quay cũng được. Nhưng cái cảm giác “không ổn” cứ gõ trong ngực, không chịu yên.

   Không hẳn vì muốn xen vào chuyện người lớn. Cũng không phải vì nghĩa khí. Chỉ là cái bản năng của kẻ quen sống với rừng: nghe gió lạ thì không ngủ yên.

   Ban lùi ra mé hiên, nhìn xuống dòng sông Nặm Luông. Trăng nằm vắt trên mặt nước, sáng lạnh.

   Ngày mai… cậu sẽ theo một quãng. Ít nhất là để biết họ thật sự đi đâu.

*****