Đại Việt, Giáp Dần, Thái Ninh năm thứ ba (1074)
...........................................
Cảnh Phúc để ý thấy Thiên Thành cứ đắn đo cầm bút lên viết được vài chữ lại bỏ đi, đặt bút xuống, được một lúc lại cầm bút lên suy nghĩ.
- Công chúa viết thư tình cho người trong mộng hay sao mà khó khăn thế? - Cảnh Phúc ngừng mài kiếm, ngó Thiên Thành mà trêu.
Thiên Thành thở dài, định mở miệng hỏi ý kiến của Cảnh Phúc nhưng nghĩ đến thái độ không rõ ràng dứt khoát của chàng khi Vi Thiêm Sương thuyết phục chàng quy thuận nhà Tống, nàng lại thôi. Thiên Thành im lặng lắc đầu.
Phụ hoàng nàng mất chưa lâu mà trong nước thì tranh chấp nội bộ, phía bắc nhà Tống rục rịch xâm lược. Nhà Tống sau khi lập quốc thực ra cũng gặp nhiều khó khăn như khắc phục những hậu quả do chiến tranh chia cắt của ngũ đại thập quốc để lại. Nhà Tống vừa phải lo đánh dẹp các thế lực cát cứ phản loạn, vừa phải đối phó với nước Liêu ngày càng lớn mạnh ở phía Bắc của mình. Nước Liêu không ngừng bành trướng lãnh thổ và can thiệp xuống trung nguyên. Không chỉ nước Liêu khiến nhà Tống đau đầu mà còn có thêm sự uy hiếp của nước Tây Hạ phía tây bắc. Những năm qua, nhà Tống đã nhiều lần phải cống nạp của cải, thậm chí bị mất mấy phần lãnh thổ cho hai hàng xóm là Liêu và Tây Hạ. Sau khi Vương An Thạch thực hiện một loạt cải cách lại gây ra tranh cãi giữa các phe phái chính trị trong triều. Để giải quyết các vấn đề của mình, nhà Tống đã lựa chọn các đánh chiếm xuống các nước phía nam để mở rộng lãnh thổ, vơ vét của cải, tăng khí thế để phản công lại Liêu và Tây Hạ. Và Đại Việt giáp biên giới nhà Tống trở thành mục tiêu đầu tiên. Ung Châu được triều đình Tống chọn làm nơi xây dựng căn cứ, tụ quân, tích trữ lương thảo khí giới, luyện binh, đóng chiến thuyền, chuẩn bị cho cuộc xâm lược Đại Việt. Tuy cả Thẩm Khởi và người kế nhiệm là Lưu Di đều ngăn cấm nhân dân hai nước ở biên giới buôn bán để ngăn chặn việc Đại Việt cử người do thám được tin tức nhưng triều đình Đại Việt ở Thăng Long vẫn nắm được tình hình của quân Tống. Phía Bắc nhà Tống rình rập như hổ đói, phía Nam Chiêm Thành lại xua quân quấy rối biên giới. Tân đế vẫn chỉ là một đứa trẻ, Linh Nhân Thái hậu dẫu tài giỏi và có sự ủng hộ của Lý Thường Kiệt nhưng trước tình hình đất nước khó khăn, cả hai phía đều là giặc thế này thì muốn yên ổn triều chính để tập trung đối phó ngoại xâm cũng không dễ dàng. Thiên Thành muốn thái hậu triệu Lý Đạo Thành về Thăng Long, phục chức và giao trọng trách như cũ. Nhưng nàng đắn đo suy nghĩ mãi mà vẫn không biết có nên viết thư cho thái hậu nhắc tới chuyện này không.
- Công chúa lại đây nhìn này.
Tiếng gọi của Cảnh Phúc dứt Thiên Thành ra khỏi dòng suy nghĩ miên man.
- Phò mã muốn ta xem cái gì? Ta hiện không có hứng thú ngắm mây trăng hoa gió gì cả. - Thiên Thành vừa đáp vừa đi tới ra ngoài hiên nhà, chỗ Cảnh Phúc đang đứng.
Theo hướng chỉ của Cảnh Phúc, Thiên Thành nhìn thấy một con chim sẻ mẹ đang mổ cơm trong bát trước mõm con Mực rồi bay về cái tổ trên cây gần đấy để mớm cho con mình.
Thiên Thành ngăn Cảnh Phúc lại khi chàng định đánh thức con Mực dậy:
- Đừng. Con Mực sẽ cắn chết con chim kia đấy.
- Công chúa thấy không, vì con mình mà con chim sẽ bất chấp nguy hiểm tính mạng. Loài chim còn thế huống chi con người.
- Phò mã có ý gì? - Thiên Thành dò hỏi nhìn Cảnh Phúc.
- Thần chỉ nhìn cảnh, bàn chuyện, không có ý gì. - Cảnh Phúc đáp rồi đi vào trong tiếp tục lau kiếm.
Thiên Thành thở hắt ra. Có lẽ nàng lo nhiều chuyện rồi, Linh Nhân thái hậu là người biết bỏ cái nhỏ lấy cái lớn. Bà ấy muốn một giang sơn vững chắc cho con trai mình thì sẽ tự bỏ qua hiềm khích cá nhân mà trọng dụng Lý Đạo Thành thôi.
..........................
- Hôm nay có sứ của triều đình đến, nghe ông ta nói Lý Đạo Thành đã được phong làm Thái phó bình chương quân quốc trọng sự. Công chúa yên tâm rồi nhé - Cảnh Phúc vừa vào nhà trông thấy Thiên Thành liền nói.
Thiên Thành ngừng têm trầu, ngạc nhiên ngẩng đầu nhìn Cảnh Phúc
- Sao phò mã biết ta...?
- Có gì đâu, hôm đó thấy công chúa cứ viết thư mãi mà không xong, thần tò mò nhìn quản bút thì đoán được nội dung công chúa định viết... - Cảnh Phúc đáp rồi hỏi Thiên Thành - Thần tò mò một chút nhé. Công chúa quan tâm đến Lý Đạo Thành như thế, có phải vì trước kia, hai ngươi từng...
- Từng gì? - Thiên Thành nhìn vẻ mặt của Cảnh Phúc mà phì cười. - Ta đã nói rồi, đường nhân duyên của ta không được tốt như phò mã. Đúng rồi, sứ triều đình đến có chuyện gì không?
- Nhà Tống cho xây dựng căn cứ ở Ung Châu để chuẩn bị xâm lược Đại Việt. Triều đình quyết định sang năm sẽ huy động quân vượt biên giới tấn công Ung Châu, phá cứ điểm Khâm Châu và Liêm Châu để đánh đòn phủ đầu. - Cảnh Phúc đáp. - Thái bảo Lý Thường Kiệt cử sứ đến thông báo để thần chuẩn bị lực lượng, luyện binh sẵn sàng, sang năm phối hợp với quân chính quy bắc tiến.
- Không sợ kẻ địch ở trước mặt, chỉ sợ kẻ ở ngay bên cạnh. Chuyện Vi Thiêm Sương và anh trai nàng ta có liên lạc với người Tống, phò mã vẫn nên xem xét lại. Chuyện quân cơ quan trọng nhất là bí mật. Phò mã là người từng trải, hiểu chuyện, ta cũng chỉ có nói đến vậy mà thôi - Thiên Thành nghiêm túc - Hi vọng phò mã luôn nhớ, dòng máu chảy trong người phò mã có huyết thống của họ Lý.
- Hóa ra trong lòng công chúa, thần luôn không đáng tin như vậy sao? Có phải công chúa luôn nghĩ, có thể thần sẽ phản bội triều đình? - Cảnh Phúc cười buồn. - Cũng phải, người ta sẽ tin mà người ta yêu, công chúa đâu có yêu thần.
Dứt lời, Cảnh Phúc đi thẳng vào gian phòng ngủ. Thiên Thành trông thấy thế liền nói:
- Không phải hôm nay là ngày phò mã ở chỗ Vi Thiêm Sương hay sao?
- Để tránh công chúa lo lắng việc thần để lộ quân cơ, từ giờ thần sẽ ở chỗ công chúa - Cảnh Phúc đáp rồi đóng sầm cửa lại.
Thiên Thành thở hắt ra, nhún vai rồi lầm bẩm:"Già rồi mà còn giận dỗi".
..................................................................................................................................................................................................
Đại Việt, Ất Mão, Thái Ninh năm thứ 4 (1075)
......
Ngày mai, Cảnh Phúc lên đường ra trận. Thiên Thành đặt tay nải chứa hành lý nàng đã chuẩn bị chu đáo ở cạnh bộ áo giáp của chàng. Để tiến hành cuộc tấn công phá căn cứ Ung Châu của nhà Tống lần này, triều đình huy động 10 vạn quân. Quân chủ lực của triều đình do đích thân Lý Thường Kiệt chỉ huy bao gồm cả thủy binh và bộ binh sẽ tiến vào đất Tống từ hướng đông, trước tiên phá Khâm Châu. Đạo quân của các tù trường dân tộc thiểu số sẽ tiến vào đất Tống từ phía Tây do Tôn Đản chỉ huy. Đạo quân này chia làm bốn mũi tiến công: Lưu Kỷ từ Quảng Nguyên [1], Hoàng Kim Mãn từ Môn Châu, Vi Thủ An từ Tô Mậu [3], và Thân Cảnh Phúc từ Quang Lang [4].
Sáng sớm hôm sau, tiễn Cảnh Phúc ra trận, Thiên Thành nhìn chàng cũng không biết nên dặn dò hay nói gì, chỉ đặt vào tay chàng con dao.
- Vật phòng thân? Công chúa chờ tin thắng trận nhé - Cảnh Phúc cười nói.
- Ta chờ tin thắng trận và cả tin bình an của phò mã - Thiên Thành gật đầu rồi nàng liếc nhìn Vi Thiêm Sương đang đứng ở phía sau, đoạn hỏi - Phò mã có muốn nói lời gì với nàng ấy không?
- Những lời cần nói đã nói hết rồi. - Cảnh Phúc lắc đầu.
Dứt lời, Cảnh Phúc xoay người leo lên lưng ngựa. Đoàn quân xuất phát, làn bụi đường chẳng mấy chốc xa dần rồi khuất hẳn. Thiên Thành tiễn Cảnh Phúc đi rồi thì quay trở về ngay, chỉ có Vi Thiêm Sương cứ đứng bồi hồi trông theo đến tận khi mặt trời xuống núi. Thiên Thành chợt nghĩ có lẽ yêu và không yêu chính là ở chỗ ấy.
....................................
Cánh quân tiến vào đất Tống từ phía Tây có nhiệm phụ làm mồi nhử để thu hút sự chú ý và phân tán lực lượng của quân Tống, trong khi đó đạo quân từ phía Đông do Lý Thường Kiệt chỉ huy sẽ bất ngờ tập kích. Cảnh Phúc đi vắng, mọi việc ở nhà do Thiên Thành lo liệu. Thiên Thành vừa quản lý việc nhà, vừa sắp xếp an bài việc chuẩn bị hậu cần cho cuộc chiến. Không chỉ là cuộc chiến đánh Ung Châu lần này mà còn là cuộc chiến sắp tới, khi quân Tống tràn sang Đại Việt. Ngày nào nàng cũng tất bật bận rộn, thế nhưng vẫn không quên được việc lo lắng thấp thỏm chờ tin từ chiến trường bên kia biên giới.
...
Vi Thủ An dẫn quân từ Tô Mậu tấn công vào Cổ Vạn và chiếm được trại. Khi tin Đại Việt tiến đánh được truyền đến triều đình nhà Tống thì các mũi quân phía tây do các tù trưởng chỉ huy đã lần lượt đánh chiếm và hạ được các trại Vĩnh Bình, Thái Bình, Hoành Sơn, các châu Tây Bình, châu Lộc. Triều đình nhà Tống ráo riết điều quân xuống phía Tây biên giới để đối phó với quân Đại Việt mà không biết rằng như thế là đã bị trúng kế. Đạo quân chủ lực do Lý Thường Kiệt chỉ huy tập kích bất ngờ từ phía đông khiến quân Tống chật vật chống đỡ. Châu Khâm bị chiếm, hai ngày sau đến lượt châu Liêm thất thủ.
......................................................................................................................................................................................................................
Đại Việt, Bính Thìn Thái Ninh năm thứ 5 (1076)
.........................
Mọi nghi lễ giao thừa đã xong, thời khắc gà gáy đêm giao thừa cũng đã qua nhưng Thiên Thành vẫn chưa đi ngủ. Nàng kê ghế ngồi ngoài hiên nhà, ngắm màn mưa xuân lất phất, thỉnh thoảng nhấp ngụm rượu khẩu lẩu [5]. Khẽ nghiêng chén rượu đã vơi trong tay, Thiên Thành mỉm cười, vậy là nàng về châu Lạng làm dâu cũng đã mười năm rồi. Mười năm vợ chồng tương kính như tân. Nhưng Thiên Thành vẫn chợt nhận ra đây là lần đầu tiên nàng đón giao thừa một mình mà không có Thân Cảnh Phúc bên cạnh. Đầu năm không nên thở dài nhưng cái cảm giác cô đơn này là sao nhỉ, Thiên Thành cũng không hiểu nữa.
Mai Trúc choàng áo lên vai Thiên Thành rồi khuyên nhủ:
- Mùng một có nhiều việc phải làm, công chúa nên đi nghỉ sớm đi ạ.
- Ngươi cứ ngủ trước đi. Ta ngồi thêm một lúc, rượu ngấm sẽ ngủ ngon hơn - Thiên Thành khoát tay.
- Công chúa nhớ phò mã sao? - Mai Trúc cười hỏi.
- Không. Ta chỉ nóng ruột chờ tin thắng trận từ Ung Châu. - Thiên Thành hơi sững người trước câu hỏi của Mai Trúc rồi lắc đầu đáp - Với lại... tết năm nay tới là vừa tròn mười năm ta gả tới đây. Ngẫm lại có chút tâm sự. Nếu...nếu như...ta không bị sảy thai...thì bây giờ con ta cũng phải bảy, tám tuổi rồi - Giọng Thiên Thành nghẹn lại.
- Rồi công chúa và phò mã sẽ có những đứa trẻ khác - Mai Trúc an ủi.
Thiên Thành trầm ngâm lắc đầu, đưa tay gạt khóe mắt trước khi lệ trào ra. Chuyện năm đó nàng sảy thai, nàng cứ tưởng do Vi Thiêm Sương làm nhưng hóa ra càng điều tra rõ ràng thì lại phát hiện có cả bàn tay của Cảnh Phúc nhúng vào. Thái y còn nói lần sảy thai đó khiến sức khỏe nàng giảm sút, khó có thể mang thai lần nữa. Những chuyện này nàng vẫn luôn để trong lòng mấy năm qua, không nói với ai, chỉ có thể ngậm ngùi chịu đựng những lời ác khẩu của thiên hạ rằng nàng là hoa không trái, là cau điếc. Thiên Thành từ lâu đã muốn Linh Nhân thái hậu cùng hoàng đế chọn một nàng công chúa khác thích hợp để gả cho Cảnh Phúc, thay nàng thực hiện nghĩa vụ sinh con nối dõi. Nhưng ý định đấy của nàng đến nay vẫn chưa thành. Phần vì chưa có công chúa phù hợp, phần vì nàng có quá nhiều khúc mắc và nghi ngờ với Cảnh Phúc. Nàng muốn xác định lại lòng trung thành và tâm tư của Cảnh Phúc với triều đình trước khi có một nàng công chúa khác được gả về đây. Nàng không muốn số phận của mình lặp lại trên nàng ấy.
.....................................................
Thành Ung Châu của nước Tống là một thành trì kiên cố, lại có tướng giỏi trấn giữ. Khi nghe tin Đại Việt khởi binh bắc tiến, vua Tống đã cử Tô Giám đến Ung Châu thủ thành. Tô Giám dày dặn kinh nghiệm lại bình tĩnh trầm ổn. Ông ta kiên quyết thực hiện chiến lược cố thủ để chờ quân cứu viện của triều đình. Nếu như quân cứu viện đến, quân Tống từ trong thành Ung Châu đánh ra, từ ngoài đánh vào thì quân Đại Việt sẽ rơi vào thế gọng kìm. Thế nên cánh quân cứu viện của nhà Tống do Trương Thủ Tiết chỉ huy đã bị Lý Thường Kiệt cho quân mai phục đón đánh. Các tướng lĩnh chỉ huy cánh quân viện binh này đều bị giết tại trận. Viện binh đã tan rã nhưng thành Ung Châu căn cứ hậu cần của quân Tống vẫn chưa bị hạ. Thiên Thành nhẩm tính thì quân Đại Việt đã công thành gần 40 ngày rồi. Nếu lâu hơn nữa thì có lẽ Lý Thường Kiệt buộc phải lui quân về nước để bảo toàn lực lượng, việc này đồng nghĩa là phải chấp nhận rằng nếu không phá được Ung Châu thì với một căn cứ hậu cần đầy đủ quy mô như thế, Đại Việt sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi quân Tống tràn sang xâm lược sắp tới.
.........................................
Cảnh Phúc ngồi trong lều lau con dao Thiên Thành đưa khi tiễn chàng ra trận. Những ngày này ý chí chiến đấu của quân sĩ đã có dấu hiệu rệu rã khi công thành dài ngày mà vẫn chưa có kết quả. Lương thực đang cạn dần, quân ở Ung Châu sẽ không thể đợi được chi viện ở Đại Việt sang. Ở châu Lạng lúc nào Cảnh Phúc cũng an bài một lực lượng cố định bảo vệ vì vị trí địa lý quân sự đặc biệt của vùng đất này, lực lượng đó là bất di bất dịch để đảm bảo sự an toàn cho châu Lạng. Vì thế không thể điều quân ở đây tải lương thực sang. Lương thực cho quân sĩ đang dần thiếu còn phải gánh thêm số tù binh bắt được trong quá trình công thành. Bàn tay đang lau dao của Cảnh Phúc khựng lại. Đám tù binh này nắm rõ tình hình trong thành hơn cả. Có thể chúng sẽ có cách có thể hạ thành.
........................
Tin báo Đại Việt thắng trận truyền về khiến mùa xuân ở châu Lạng thêm sức sống. Sau 42 ngày chống cự, thành Ung Châu của nhà Tống cuối cùng cũng thất thủ. Tướng giữ thành là Tô Giám cùng 36 người gia thuộc tự sát. Ngày đoàn quân Đại Việt khải hoàn từ đất tống trở về, Thiên Thành cùng nhân dân ra đón. Thiên Thành chớp mắt nhìn đoàn quân từ xa trở về áp giải theo hàng ngàn tù binh cùng những xe chở của cải lấy được từ đất Tống. Lý Thường Kiệt đã ra lệnh giết hết quân Tống trong thành Ung Châu, 5 vạn 8 nghìn người cùng với số người vong mạng ở Khâm Châu và Liêm Châu, cuộc chiến lần này đã khiến quân Tống tổn thất hơn 10 vạn. Thành lũy, kho tàng dự trữ của quân Tống bị thiêu hủy, căn cứ hậu cần nhà Tống chuẩn bị cho cuộc xâm lược Đại Việt đã không còn.
Thiên Thành lấy khăn tay lau bụi đường trên mặt Thân Cảnh Phúc, dịu dàng nói:
- Phò mã vất vả rồi.
- Công chúa từng nói nếu muốn bù đắp cho công chúa thì chỉ cần thần tận trung với triều đình. Thần chỉ đang cố gắng bù đắp cho công chúa mà thôi. - Cảnh Phúc vừa nói vừa nắm lấy tay Thiên Thành.
- Cuộc chiến giữa Đại Việt và nhà Tống mới chỉ bắt đầu, phò mã sẽ còn phải chịu nhiều vất vả nữa đấy. - Thiên Thành mỉm cười rồi đặt vào tay Cảnh Phúc chiếc khăn rồi rút bàn tay chàng đang nắm lại, đoạn nói - Người chịu được vất vả thì tự lau bụi trên mặt mình có là gì.
...................
Thiên Thành rót chén rượu đầy mời Lý Thường Kiệt. Thường Kiệt nhận chén rượu Thiên Thành đưa, đoạn cười bảo:
- Công chúa những năm qua sống ở đây thế nào?
- Thái bảo cũng thấy ta sống tốt mà. - Thiên Thành bình thản đáp. - Ta nghe nói thái bảo đang định cho lui quân vì không hạ được thành Ung Châu nhưng sau đó cục diện chuyển biến, có thể nói cho ta nghe được không? - Thiên Thành tò mò hỏi.
- Ban đầu thần tưởng công chúa đã thay đổi nhiều. Hóa ra công chúa vẫn thích nghe kể chuyện đánh trận như ngày xưa - Lý Thường Kiệt bật cười rồi đáp - Trong đám tù binh quân ta bắt được, có kẻ mách kế trong thành đang thiếu nước, dùng tên tẩm dầu châm lửa bắn vào trong thành. Sau đó dùng bao đất chồng lên nhau để trèo lên mà vào được trong thành. Một khi cổng thành đã mở thì đương nhiên thành bị hạ.
- Ra vậy.
- Chính phò mã đã gợi ý cho thần nên lợi dụng đám tù binh để công thành [6]. Phò mã bảo nhớ đến câu "kẻ phản bội là đáng sợ nhất" mà công chúa từng nói nên đã nảy ra ý này.
- Trí nhớ của phò mã khá tốt. - Thiên Thành gật đầu.
- Thần lại nghĩ trí nhớ tốt xuất phát từ sự quan tâm - Lý Thường Kiệt nói.
- Đó cũng chỉ là thái bảo nghĩ mà thôi - Thiên Thành thản nhiên.
.
Cuối năm đó, sau chiến thắng ở Ung Châu, Lý Thường Kiệt được phong Thái úy.
....................................................................................................................................................................................................................
Đại Việt, Bính Thìn, Thái Ninh năm thứ 5 (1076)
......
Thiên Thành chuẩn bị hành lý, nàng sẽ vào rừng dài ngày. Theo tin mật thám báo về, quân Tống chuẩn bị hợp với quân Chiêm Thành và Chân Lạp sang xâm lấn Đại Việt. Châu Lạng sẽ là một trong những nơi đầu tiên giao chiến với quân Tống. Thế giặc mới sang lúc nào cũng mạnh, Cảnh Phúc và Thiên Thành đều tính đến tình huống nếu không cự nổi giặc thì sẽ đem dân quân rút vào trong rừng để bảo toàn lực lượng. Thiên Thành muốn vào rừng trước, quán xuyến, sắp xếp nơi ăn chốn ở, cất giữ lương thực và vũ khí dài ngày cho cuộc chiến.
- Nơi ẩn náu trong rừng cần đảm bảo bí mật. Phò mã cứ nói là ta về Thăng Long có việc. Những người phò mã lựa chọn theo ta vào rừng lo việc hậu cần đều đáng tin cả chứ? - Thiên Thành cẩn thận hỏi lại Cảnh Phúc.
- Công chúa cứ yên tâm, đó đều là tâm phúc của thần - Cảnh Phúc nói rồi đặt tay vào Thiên Thành lọ thuốc - Đây là thuốc bôi tránh rắn độc cắn. Ở rừng thiếu thốn, công chúa sẽ phải chịu khổ đấy.
Thiên Thành ngẩng đầu nhìn Cảnh Phúc chăm chú. Cảnh Phúc giật mình sờ lên mặt:
- Công chúa, mặt thần dính nhọ sao?
- Không - Thiên Thành lắc đầu cười - Chỉ là ta chợt phát hiện ra phò mã có tóc bạc rồi. Nào ngồi xuống đây, ta nhổ cho.
- Ngồi mỏi lưng lắm, thần muốn gối đầu lên đùi công chúa kìa. - Cảnh Phúc đáp.
- Không đứng đắn - Thiên Thành cau mày.
- Thần chưa nghe ai nói rằng chồng gối đầu lên đùi vợ là không đứng đắn cả - Cảnh Phúc vừa nói vừa ngả người nằm xuống.
Cảnh Phúc có chút bất ngờ khi Thiên Thành không phũ phàng nhéo tai dựng chàng ngồi dậy cho khỏi ngả ngớn. Khi chàng lim dim mắt sắp chìm vào giấc ngủ thì Thiên Thành chợt nói:
- Đợi qua chiến tranh, ta sẽ xin hoàng đế ban hôn cho phò mã một vị công chúa...
Thiên Thành chưa nói hết câu, Cảnh Phúc đã bật dậy, lạnh lùng nhìn nàng:
- Công chúa vẫn chê thần già thì cũng nên biết sức thần có hạn, chỉ có thể bù đắp cho một mình công chúa thôi.
Dứt lời chàng đẩy cửa bỏ ra ngoài. Thiên Thành thở dài lo lắng.
..................................
Nhà Tống sai Tuyên phủ sứ Quảng Nam là Quách Quỳ làm Chiêu thảo sứ, Triệu Tiết làm phó, chỉ huy quân xâm lược Đại Việt. Quân Tống theo đường ải Nam Quan ồ ạt tràn vào Đại Việt. Các tù trưởng miền núi phía bắc biên giới Đại Việt được Thái úy Lý Thường Kiệt giao trọng trách kìm hãm bước tiến của bộ binh nhà Tống đồng thời chặn một bộ phận thủy quân của giặc. Trọng trách chính do Thân Cảnh Phúc và Vi Thủ An gánh vác.
......
"Mùa hạ, tháng 4, đại xá, đổi niên hiệu làm Anh Vũ Chiêu Thắng năm thứ 1" [7]
Châu Lạng nằm sát ngay ải Chi Lăng. Quân phương bắc muốn tiến vào Đại Việt phải vượt qua ải Chi Lăng. Dòng họ Thân của Cảnh Phúc đã ba đời liên tiếp trấn giữ cửa ải này. Đây là vùng đất xung yếu, quan trọng của Đại Việt. Bao nhiêu năm qua các tù trưởng, châu mục quanh vùng dao động trước sự mua chuộc dụ dỗ của phương Bắc mà phản bội triều đình nhưng dòng họ Thân vẫn một lòng trung thành. Mối hôn nhân giữa người tù trưởng họ Thân và công chúa con vua nắm vai trò quan trọng trong việc giữ vững lòng trung thành ấy, giữ vững vùng biên giới giữa hai nước trải dài từ Chi Lăng đến Lục Nam.
...
Lần tiễn Cảnh Phúc đi đánh Ung Châu, trong lòng Thiên Thành lại không lo lắng bất an như lần này. Nàng ngước nhìn Cảnh Phúc nhỏ giọng dặn dò:
- Ta biết đồng đội kỵ nhất là không tin nhau. Nhưng cảnh giác vẫn nên có, đối với Vi Thủ An, phò mã hãy chú ý một chút.
- Thần biết rồi - Cảnh Phúc gật đầu
Dứt lời chàng quay lưng đi, được vài bước thì khựng lại. Cảnh Phúc xoay người bước tới ôm Thiên Thành. Thiên Thành ngập ngừng rồi vòng tay cũng ôm lấy Cảnh Phúc:
- Phò mã bảo trọng. Phò mã hãy yên tâm, người nhà của phò mã và dân chúng châu Lạng, ta sẽ thu xếp chu toàn.
- Dù có thế nào, chiến sự có ra sao, xin công chúa hãy luôn tin tưởng ở thần. Vùng đất này là của cha ông tổ tiên thần để lại, là quê hương chôn rau cắt rốn của thần, có phải hi sinh cả tính mạng, thần cũng liều chết và liều cả hơi cuối cùng để giữ gìn bằng được. Quân Tống sẽ không thể dễ dàng tiến đến Thăng Long.
- Ta rất cần phò mã giúp triều đình bảo vệ bờ cõi nhưng cũng cần phò mã bình an trở về. Những từ hi sinh, chết chóc mang điều gở đừng tùy tiện nói ra. Phò mã vẫn còn trọng trách sinh người nối dõi cho họ Thân chưa thực hiện. - Thiên Thành đặt tay lên môi Cảnh Phúc.
Cảnh Phúc nắm lấy bàn tay Thiên Thành đang chạm vào môi mình, đặt lên đó một nụ hôn. Thiên Thành bồi hồi nhìn theo đoàn quân của Cảnh Phúc, nàng biết lần ly biệt này sẽ dài hơn lần trước nhưng không bao giờ lại nghĩ đến sẽ xa như thế.
Chú thích:
[1] Quảng Nguyên: Cao Bằng
[2] Môn Châu: Đông Khê - Cao Bằng
[3] Tô Mậu: Quảng Ninh
[4] Quang Lang: Lạng Sơn
[5] Khẩu lẩu: Là rượu gạo, đôi khi là rượu nếp cẩm không qua chưng cất.
[6] Chi tiết Thân Cảnh Phúc gợi ý cho Lý Thường Kiệt lợi dụng đám tù binh để công thành là hư cấu, không được chính sử ghi nhận.
[7] Trích Đại Việt sử ký toàn thư