Làm ơn

Đại Việt, năm Canh Thìn, niên hiệu Thiệu Bảo năm thứ hai. 

Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật không thấy lạ khi cô em gái út tranh thủ lúc được xuất cung mà ghé qua phủ chàng chơi. Chàng chỉ thấy khó hiểu khi hôm nay nàng còn dẫn tới một đứa bé gái tầm mười tuổi tiều tụy, ăn mặc rách rưới, tóc tai rối bời trông giống như ăn mày. Đứa bé đang được thị nữ cõng, không biết là ngất xỉu hay đang ngủ. Chàng ung dung nhấp ngụm trà rồi mới liếc nhìn em gái mình cùng đứa trẻ, thong thả hỏi:

- An Tư, sao em lại xuất hiện ở đây?

- Đương nhiên là em có việc cần nhờ anh rồi. – An Tư đáp. 

- Sao có chuyện gì muốn nhờ anh? – Chàng trai tao nhã xòe quạt ra phe phẩy, mỉm cười tự mãn. – Giờ mới nhận ra giá trị của ông anh này đúng không?

- Không phải, tại mấy anh ấy đều bận bịu phải lo công to việc lớn cả, chỉ có mỗi anh là rảnh rỗi nên em mới chiếu cố nhờ anh. – An Tư bướng bỉnh nhăn mũi lém lỉnh đáp.

Trước lời lẽ đầy “xúc phạm” của cô em bé bỏng, Nhật Duật giả vờ nghiêm giọng:

- Em nói cũng đúng, có lẽ mấy anh ấy bận rộn thật nên mới không có thời gian quản em, để em giờ này vẫn còn lang thang bên ngoài thế này. Không được, anh phải báo chuyện này lại cho họ đẻ họ quản thúc em mới được.

Nghe ông anh thứ sau đe dọa, An Tư chẳng nao núng hay lo sợ tí nào, nàng lè lưỡi trêu chọc:

- Tùy anh thôi, em không sợ đâu.

Nhưng đúng là nhìn sắc trời không còn sớm nữa thật, nàng phải nhanh chóng trở về hoàng cung trước khi tối. An Tư cũng không đùa dai nữa, nàng chỉ cô bé đang được thị nữ  cõng mà nói:

- Cô bé này bị ngất xỉu giữa đường, trông có vẻ tội nghiệp, đưa vào cung không tiện nên em đưa đến đây nhờ anh cứu cô bé. Chiêu Văn vương vang danh bốn phương là người hào hiệp, rộng rãi, có cưu mang một chứ mười cô bé cũng không vấn đề gì, đúng không nào? Anh đồng ý nhé. – Nàng vừa nói vừa sà đến lắc lắc tay ông anh làm nũng.

- Thôi được rồi. – Nhật Duật làm ra vẻ miễn cưỡng đồng ý, chàng gật đầu rồi dùng cán quạt gõ nhẹ vào vầng trán của An Tư. – Anh sẽ cho người gọi thầy lang tới khám chữa, sai người tắm rửa rồi cho nó ăn uống. Đợi nó tỉnh thì hỏi thăm gia cảnh rồi đưa nó về nhà. Còn em, trời cũng không còn sớm nữa, mau hồi cung đi.

- Anh thật xứng đáng là anh trai của em. - An Tư cười tươi rồi ngoan ngoãn đáp. - Thưa vâng, em về đây ạ, khi nào được em sẽ đến phủ anh thăm cô bé. – An Tư nói với Nhật Duật.

- Đến phủ anh mà không đến thăm anh là sao? – Nhật Duật vừa phật lòng vừa tủi thân mà hỏi.

- Anh thì còn phải xem xét. – Đáp lại là tiếng cười khúc khích trong trẻo của An Tư.

Nhật Duật giao đứa trẻ cho thị nữ tên Dương Đông chăm sóc, còn chàng tiễn An Tư ra tận cổng. Những vạt nắng vàng vắt ngang bầu trời nhạt dần, tấm màn hồng thơ mộng của hoàng hôn dần buông xuống bầu trời của đất kinh kỳ hoa lệ, phủ lên những mái ngói cong vút nhấp nhô. Trên nền trời đang tối dần, thấp thoáng những cánh chim đang sải cánh vội vã bay về tổ. Đoàn võng lọng đưa An Tư hồi cung xa dần.

***

Đứa bé gái kia sau khi được thầy lang khám bệnh, cho ăn uống đã tỉnh lại. Dương Đông đưa nó đi tắm gội, thay bộ quần áo sach sẽ rồi mới dẫn tới gặp Nhật Duật. Thực ra chuyện nhỏ nhặt hỏi thăm gia cảnh nọ kia, nàng vốn không nên làm phiền tới vương gia nhưng thực sự Dương Đông không thể hiểu được cô bé này nói gì và ngược lại cô bé cũng chẳng hiểu những gì nàng nói. Bất đắc dĩ Dương Đông đành phải đưa cô bé tới gặp Nhật Duật và bẩm báo lại sự việc.

Nhật Duật buông quyển sách đang đọc dở xuống, cẩn thận quan sát đứa bé gái trước mặt. Nhìn ngoại hình thì trông giống người Đại Việt mà không hiểu tiếng Việt. Không lẽ đứa bé là người Tống? Chàng là người thông thạo không chỉ tiếng nói mà còn phong tục tập quán của nhiều dân tộc thiểu số và ngôn ngữ của các nước lân bang. 

- Cháu có phải người Tống không?

Cô bé lắc đầu.

- Người Chiêm Thành?

Lắc đầu

- Người Mông Cổ?

Lắc đầu.

- Người Ai Lao?

Tiếp tục lắc đầu. Nhật Duật cau mày, nãy giờ chàng đã dùng gần hết các ngôn ngữ mà chàng biết để hỏi chuyện đứa trẻ này nhưng nó vẫn chưa hiểu.

- Này cô bé, cháu có phải người Cao Ly không? – Nhật Duật ân cần tiếp tục hỏi

- Vâng ạ. – Lần này thì cô bé gật đầu rồi gấp gáp hỏi. – Chú cho cháu hỏi, đây là đâu, năm bao nhiêu ạ?

- Đây là kinh thành Thăng Long của nước Đại Việt, năm Thiệu Bảo thứ hai. – Vì cho rằng cô bé là người từ xa lại còn nước khác lưu lạc đến đây nên Nhật Duật không thấy làm lạ trước câu hỏi của nàng.

- Đại Việt? Không phải là Việt Nam ạ? Sao ở đây trông giống như bối cảnh phim cổ trang vậy? Bây giờ là năm bao nhiêu ạ? – Cô bé hỏi dồn.

Nhật Duật thông thạo tiếng Cao Ly nhưng lúc này đây không thể hiểu được ý đứa trẻ này muốn hỏi. Cô bé dùng nhiều từ lạ mà chàng chẳng hiểu rõ. Chàng không trả lời những câu hỏi của cô bé mà hỏi ngược lại:

- Cháu tên gì, cha mẹ cháu đâu sao lại để cháu lại ngất xỉu giữa đường?

- Cháu tên là Vọng Hương. Cha mẹ cháu đều là thương buôn trên biển. Vì không có ai trông nom nên cha mẹ cháu lần nào có chuyến hàng cũng mang cháu theo. Chẳng may đợt ra khơi lần này thuyền gặp phải bão biển lớn nên bị đánh chìm, cháu trôi dạt vào đất liền, rồi cũng chẳng biết mình đã lưu lạc đến nơi nào. Vì đói lả và hoảng sợ nên cháu ngất xỉu giữa đường. - Cô bé trả lời.

- Vậy bây giờ cháu định sẽ như thế nào? 

- Cháu cũng không biết – Vọng Hương nhìn một cách trống và vô định vào khoảng không trước mặt. – Cháu không biết làm thế nào để trở về nhà.

- Ta có thể đưa cháu về Cao Ly. - Nhật Duật nhấp ngụm trà rồi nói.

Khi nghe chàng nói vậy, đứa bé cũng không tỏ vẻ vui mừng như chàng tưởng. Trong đôi mắt kia vẫn chưa hết ngỡ ngàng, hoang mang và lạc lõng và cả hoảng sợ.

- Ta có một số bằng hữu là người Cao Ly đang ở đây, khi nào họ về nước ta sẽ gửi cháu theo. Trong thời gian chờ đợi, cháu có thể ở lại đây. Những lúc rảnh ta có thể dạy cháu  nói tiếng Việt. - Nhật Duật nói tiếp, đoạn lại hỏi. - cháu  vừa nói cháu  tên Vọng Hương. Sao cô bé người Cao Ly mà tên lại phát âm y như tên người Việt vậy?

- Dạ cha cháu nói tổ tiên của nhà cháu là người Đại Việt, gặp lúc loạn ly, di cư đến Cao Ly sinh sống. Khi cha cháu nghe ông nội kể lại nguồn gốc, đã đặt tên cho cháu cái tên đó. Nghĩa là từ phương xa vẫn luôn trông ngóng nhớ nhung cố hương.

- Vọng Hương, một cái tên rất ý nghĩa, rất đẹp. Cháu họ gì? - Nhật Duật mỉm cười đáp.

- Dạ, cháu họ L.. - Cô bé suýt chút nữa buột miệng trả lời rằng mình họ Lý nhưng chợt nhớ những lời kể của cha mình về nguyên nhân tổ tiên phải rời xa quê hương để thoát thân, dẫu nàng vẫn chưa hoàn toàn tin vào câu chuyện rất xa xôi đó nhưng không hiểu sao cuối cùng vẫn quyết định nói dối mà trả lời rằng - Cháu họ Nguyễn. Ơn cưu mang cứu mạng của chú, cháu vô cùng cảm ơn, thực sự không biết làm gì để báo đáp.

- Ta giúp cháu cũng chỉ là vì em gái ta nhờ thôi. Chính nó mới là người đưa cháu  đang ngất xỉu từ ngoài đường về đây. - Nhật Duật thản nhiên lắc đầu. Nói đến đây, Nhật Duật ra chiều ngán ngẩm khi nghĩ tới cô em gái trông thì hiền mà không dịu của mình. Vẻ mặt đó của chàng khiến Vọng Hương thấy buồn cười.

- Nếu chú có lòng thu nhận cháu, ơn trời bể này cháu xin ghi lòng tạc dạ. – Vọng Hương nói.

- Trước mắt cháu cứ an tâm ở lại đây nghỉ ngơi, chữa trị vết thương. Tiền thuốc men, ăn ở, ta sẽ bảo An Tư trả lại cho ta sau. - Nhật Duật gật đầu.

Câu này trấn an của Chiêu Văn vương nghe mà chấn động. Vọng Hương câm nín không biết nói gì thêm.

- Quên hỏi, năm nay cháu bao nhiêu tuổi? – Nhật Duật tiếp lời.

- Dạ cháu mười ta.... – Vọng Hương định đáp, chợt nhớ đến hình dáng hiện tại của thân thể nàng đang mang liền sửa lời cho đúng. - Dạ cháu mười tuổi ạ. Cháu...có thể gặp em gái chú để nói lời cảm ơn cô ấy không ạ?

- Nó về nhà rồi. Đây là phủ riêng của ta. cháu  cứ gọi An Tư là chị cũng được, nó mà nghe cháu  gọi mình là cô chắc phải khóc ròng suốt mấy ngày mấy đêm.  - Nhật  Duật cười đáp.

- Chú hơn chị An Tư có nhiều tuổi không ạ? – Vọng Hương buột miệng thắc mắc

- Cháu hỏi để làm gì? Có phải trông ta quá trẻ không?– Nhật Duật cười tự đắc.

- Tại cháu phân vân không biết nên gọi chú là chú hay là bác? – Câu nói của Vọng Hương làm Nhật Duật có cảm giác bị cả thùng nước lạnh dội vào đầu giữa mùa đông giá rét.

Tuy miệng nói vậy nhưng Vọng Hương nhìn ngoại hình của Nhật Duật thì đoán chàng khoảng tầm mới hai tư hay hai lăm tuổi gì đó, có lẽ chỉ hơn tuổi thật của nàng tầm sáu hay bảy tuổi là cùng.

Nhật Duật hỏi han Vọng Hương thêm vài câu rồi cho lui. Chàng gập chiếc quạt trúc đang phe phẩy lại, đoạn bảo một nàng thị nữ:

- Minh Tri, bảo Ly Sơn đến thư phòng của ta. 

- Vâng, thưa đức ông.

Sau khi trịnh trọng gõ cửa, một người tráng sĩ vai hùm lưng gấu, dáng người vạm vỡ dày dạn sương gió đẩy cánh cửa gỗ trạm trổ hoa văn tinh xảo bước vào thư phòng của Nhật Duật:

- Vào đi.

- Bẩm đức ông cho gọi con có việc gì giao phó ạ? – Ly Sơn chắp tay cung kính thưa.

- Ta muốn nhờ ngươi điều tra giúp ta một chuyện. – Nhật Duật không ngẩng lên, vẫn chăm chú thảo những nét trên tờ giấy trải rộng trên thư án. Từng nét mực tàu đen nhánh óng ánh dưới ánh nến lần lượt hiện ra, dần dần trên tờ giấy trắng tinh hiện lên là gương mặt của một cô bé chừng mười tuổi, người đó không ai khác chính là Vọng Hương. Nhật Duật đợi cho nét mực khô rồi cuộn bức tranh lại đưa cho Ly Sơn.

- Đức ông muốn con điều tra người này? – Ly Sơn nhận lấy bức tranh từ tay Nhật Duật.

Đáp lại anh ta là một cái gật đầu nhẹ nhàng cùng gương mặt bình thản với đôi mắt yên tĩnh thâm thúy khó dò của vị vương gia.

***

Khi An Tư về đến cung cũng là lúc hoàng cung đã lên đèn, những dãy đèn lồng đung đưa theo gió làm cả hành lang rực sáng. Nàng trở về điện Tân Nguyệt. Điện Tân Nguyệt là nơi ở của An Tư, không quá rộng lớn nhưng yên tĩnh. An Tư không thích có quá nhiều người hầu hạ mình, kề cận bên cạnh nàng chỉ có một nhũ mẫu và bốn thị nữ tên là Hát Giang, Bạch Đằng, Như Nguyệt, và Nhị Hà. Còn những nàng cung nữ khác chỉ đến dọn dẹp rồi lui. Vừa về đến cửa cung, An Tư đã trông thấy bóng dáng quen thuộc của người nhũ mẫu đứng đợi ở trước cửa điện. Lục Thảo năm nay cũng tầm ngoài tam tuần, nàng đã chăm sóc cho An Tư từ nhỏ sau khi mẫu thân của An Tư qua đời vì bạo bệnh. .

- Công chúa, sao giờ này người mới về làm nhũ mẫu lo quá đi mất, cứ tưởng có chuyện gì.- Lục Thảo khẽ vuốt những sợi tóc mai bị gió làm cho lòa xòa của An Tư qua vành tai nàng. 

- Đâu có trễ lắm đâu nhũ mẫu. – An Tư cười trừ trước sự quan tâm lo lắng của nhũ mẫu.

- Công chúa vào ngồi nghỉ đi, để nhũ mẫu đi pha trà cho người. – Lục Thảo nói với An Tư.

An Tư mỉm cười tươi tắn rồi bước qua bậu cửa sơn son tiến vào trong tẩm cung. 

Khi bóng dáng của người nhũ mẫu đã khuất, nụ cười trên môi nàng liền vụt tắt rồi sau đó bờ môi hồng lại nhếch lên, lần này là một nụ cười buồn phảng phất chua xót. Đôi mắt nàng thẫm dần mông lung nhìn ra những khóm hoa đủ màu sắc rực rỡ đang rung rinh múa hát trong gió ngoài sân. Không thể trách người cũng không thể trách ta, bởi vì quê hương mỗi người chỉ có một.

***

Tiếng gà gáy ò ó o vang vọng chói tai vào sáng sớm tinh mơ lúc mặt trời còn chưa lên quá ngọn tre khiến Vọng Hương tỉnh giấc. Rạng đông hửng sáng cả chân trời. Nàng nghe đâu đây tiếng vun vút gì đó. Tò mò vì không biết là tiếng gì, Vọng Hương  mở cửa, đi dọc theo dãy hành lang gỗ uốn lượn như mình rồng. Càng đi thì tiếng động nàng nghe được càng rõ. Cuối cùng nàng dừng chân trước một cái sân rộng lát gạch, trên sân có các giá gỗ để đầy binh khí đủ các loại từ giáo, thương đến đao, kiếm đủ cả. Ngoài ra còn có bao cát treo lủng lẳng, những hình nhân gỗ cùng những hồng tâm để tập bắn cung. Giữa sân, Nhật Duật đang chăm chú luyện kiếm. Thân thủ của người trước mặt nhanh nhẹn quá khiến nàng không nhìn rõ mặt người. Chỉ thấy bóng dáng người đó cùng tà áo màu ánh trăng ẩn hiện giữa những đường kiếm ảo diệu loang loáng ánh bạc. Có lẽ nàng đã đi đến khoảng sân dùng để tập võ. Vọng Hương quay lưng đi tính men theo lối cũ trở về phòng mình vì không muốn làm phiền người ta thì Nhật Duật đã lên tiếng gọi:

- Hương đứng đây từ lúc nào thế?

- Xin lỗi vì đã làm phiền chú. – Nghe tiếng nói quen quen, Vọng Hương quay lại thì nhận ra người luyện võ nãy giờ không ai khác chính là Chiêu Văn. Nàng không ngờ người nhìn dáng vẻ thư sinh nho nhã trói gà không chặt như anh ta lại võ công đầy mình như vậy.

Lúc này Nhật Duật đã tra kiếm vào vỏ, bộ võ phục thấm đẫm mồ hôi. 

- Giờ Mão hãy đến thư phòng của ta. Ta dạy cháu  học tiếng Việt. – Nhật Duật xoa đầu Vọng Hương  rồi bỏ đi mà không hề nói thư phòng của mình ở đâu.

.***

Sau khi dùng bữa sáng, Nhật Duật trở về thư phòng đọc sách. Hôm nay chàng không phải vào triều nên có phần rảnh rỗi. Khi trở về thư phòng thì Ly Sơn đã chờ chàng ở cửa. Biết người này đến để báo cáo về việc mình đã giao phó hôm qua nên không cần anh ta mở miệng trình bày Nhật Duật gật đầu ra chiều hiểu ý rồi mời anh ta vào phòng. Tự rót cho mình chén trà sen rồi thư thái nhấp từng ngụm trà trong khi nghe Ly Sơn báo cáo:

- Bẩm đức ông, con bất tài không điều tra được bất cứ manh mối gì về đứa trẻ người Cao Ly tên Vọng Hương này, như thể nó không có quá khứ.

– Được rồi, chuyện này gác lại tại đây, ngươi cứ lui đi.

Dù trong lòng vẫn còn nhiều trăn trở, nhưng Nhật Duật đã bảo vậy nên Ly Sơn cũng đành cáo lui. Định bước đi sực nhớ ra có chuyện chưa nói, anh ta liền quay lại:

- Thưa đức ông, lúc điều tra xong, về đến cửa phủ thì thuộc hạ gặp Trần Dũng, hộ vệ của công chúa An Tư đứng đợi sẵn để hỏi về kết quả của việc điều tra thân phận cô bé tên Vọng Hương  như thế nào rồi. 

- Mượn dao giết người đây mà. – Nhật Duật lắc đầu, chàng không biết nói gì với cô em út này nữa. Nó biết chắc chắn chàng sẽ cho người đi điều tra nên ung dung ngồi ôm cây đợi thỏ, còn cho người “trơ trẽn” đến để hỏi kết quả.

Ly Sơn rời đi đã được một lúc. Nhật Duật buông quyển sách đọc dở xuống, vươn vai đẩy cửa thư phòng bước ra ngoài thì thấy Vọng Hương đã đứng trước cửa phòng không biết từ bao giờ. Một tia sáng ngạc nhiên lướt qua đôi mắt trong suốt điềm tĩnh của chàng rồi nhanh chóng biến mất như chưa hề tồn tại. Chàng không ngờ đứa bé này lại tìm ra thư phòng của chàng sớm như vậy. Trông thấy Nhật Duật, Vọng Hương biết nàng đã tìm đúng nơi, một nụ cười nửa miệng thấp thoáng trên bờ môi như cánh hoa ấy in vào đáy mắt của Nhật Duật. Nhìn thái độ cung kính của những người trong phủ đối với Nhật Duật, Vọng Hương tin rằng người này có thân phận cao. Vì vậy chắc chắn nơi ở và làm việc phải là chỗ tốt nhất trong phủ. Từ nơi sân tập võ nàng đi theo dãy hành lang lớn nhất vì suy luận nó sẽ dẫn đến khu viên chính. Trên đường nàng tới đây có gặp một nhóm tỳ nữ ngăn cản có lẽ vì nàng là người mới họ chưa biết mặt lại thấy đi lung tung trong phủ nhưng sau đó có một người đàn ông trung niên mà nàng đoán là quản gia của phủ ra nói gì đó với họ và họ để cho nàng tự do đi lại. Nhưng lạ là trước đó lúc đi lại tìm đường nàng cũng gặp những nhóm tỳ nữ khác mà không bị ngăn cản, có lẽ vì nàng đã đi vào nơi quan trọng trong phủ không phải ai cũng có thể tùy tiện ra vào nên họ mới như vậy. Nàng thấy các tỳ nữ đang tất bật lau chùi dọn dẹp những nơi khác chỉ có một khu viên mà nàng cho là đẹp và lớn nhất phủ là không. Có thể là do chưa được sự cho phép của chủ nhân nên không được tùy ý vào quét dọn. Trước cửa còn có một hồ nước trong vắt nuôi cá và ngát hoa sen cùng một tiểu đình để hóng mát. Cảnh trí nơi này cũng được bày bố thật đẹp tựa như một bức tranh thủy mặc trữ tình với liễu xanh yểu điệu thướt tha như nàng thiếu nữ e ấp rủ xuống mặt hồ, với hoa thơm khoe sắc. Trong những dãy lầu son gác tía thuộc khu viên thì dãy nhà này nằm về hướng nam, mùa hè thì mát mùa đông thì ấm lại yên tĩnh. Vọng Hương  tính đi gõ cửa từng phòng một trong dãy nhà thì vừa vặn gặp Nhật Duật mở cửa phòng bước ra.

Chú thích:

[1] Trong chính sử không nhắc đến Trần Nhật Duật biết tiếng Cao Ly. Tình tiết này được hư cấu dựa trên sự thật là ông nổi tiếng biết nhiều ngoại ngữ.