Epilogue Mạt Niệm

Người áo trắng đi ngang mặt hồ, nơi mây trời và cánh nhạn bay qua đều in bóng xuống làn nước trong vắt, nhưng chỗ hắn vừa bước qua thì mặt nước vẫn không lưu lại bóng hình nào. 

Cùng lúc ấy, nơi phương đông xa xôi có một đứa trẻ vừa cất tiếng khóc đầu đời. Theo dòng nhân quả đang trải ra trước mắt Thẩm Uyên, nó sẽ sống trọn bảy mươi hai năm rồi nhắm mắt vào một chiều cuối thu, tới giây phút cuối đời bàn tay già nua ấy vẫn còn gắng níu lấy tay người con trưởng. Ở phương tây, có một chàng trai đang băng qua cánh đồng lúa. Ba mươi bước nữa chàng sẽ vấp phải hòn đá mà ngã, rồi cứ thế nằm yên ngửa mặt nhìn trời một hồi lâu thay vì vội đứng dậy, và quãng nghỉ ấy sẽ cho chàng gặp người con gái đang đi trên con đường đất bên cạnh. Còn ở phương bắc, người ta vừa đặt viên đá đầu tiên dựng thành. Một trăm bốn mươi năm sau, tòa thành ấy sẽ đổ khi vị tướng cuối cùng tự tay mở cổng vì lòng đã quá mỏi mệt sau bao năm thủ giữ.

Ba cảnh đời cách nhau vạn dặm ấy cùng hiện lên trước mắt Thẩm Uyên trong một lượt mà chẳng cần hắn phải phán đoán hay tìm kiếm điều gì. Xưa nay những gì đã qua, những gì đang diễn ra và cả những điều chưa xảy đến vẫn luôn chảy chung một dòng chảy, như trăm sông rồi cũng đổ về một biển. Đứa trẻ kia chào đời vào canh giờ nào, viên đá ở hướng nam hay bắc, bàn tay vị tướng sẽ đặt lên then cổng là tay trái hay tay phải, hắn đều biết rõ. Khi nào các duyên cớ còn nối tiếp nhau như hắn đang thấy, sớm muộn gì mọi chuyện cũng sẽ thành sự thật. Một ý niệm chưa kịp khởi lên trong lòng ai đó vẫn đủ sức kéo cả dòng nhân quả rẽ sang lối khác, chỉ là hắn biết những con người kia hiếm khi lựa chọn khác đi.

Người đời ai cũng mong một lần được nhìn thấy thiên cơ, còn hắn đã nhìn thấu tất cả từ lâu, đến nay muốn nhắm mắt lại dù chỉ trong chốc lát cũng không thể.

Xa tít nơi chân trời, quầng khói từ vùng đất vừa qua trận dịch đang tan dần vào bóng chiều, nơi ba nghìn bảy trăm bốn mươi tám sinh linh đã nằm xuống đúng như điều hắn nhìn ra từ hai trăm năm trước, Thẩm Uyên vẫn lặng lẽ bước tiếp mà không ngoảnh đầu lại. Hắn cũng từng ra tay cứu cả một thành trì khỏi tai ương tương tự, để rồi tận mắt thấy những người lẽ ra phải chết chỉ dời ngày nằm xuống sang một lúc khác. Vài năm sau, binh đao nổi lên ngay giữa thành ấy, người bỏ mạng còn nhiều hơn trước gấp bội. Hắn còn từng dời một dòng sông, từng chặn một trận chiến nổ ra sớm ba năm, nhưng lần nào nhấc một mắt xích ra khỏi vị trí của nó thì thế gian cũng tự lấp vào đó một mắt xích khác rồi đẩy cái giá phải trả sang đầu những người khác. Thiên Đạo chưa từng phán xét ai, nhưng tới sau cùng con số bao giờ cũng vẹn nguyên như vậy. 

Thẩm Uyên đã nhìn những con số ấy trôi qua trước mắt suốt một thời gian quá dài. Cũng trong những năm tháng đó, từng phần nhỏ trong chính hắn cứ lặng lẽ mất đi, đến khi nhận ra thì đã chẳng rõ bắt đầu từ bao giờ.

Ban đầu là những thói quen rất nhỏ, hắn nhớ mình từng thích cơn mưa đầu mùa, nhưng cảm giác khi đứng trong mưa đã nhạt đi từ lâu. Hắn cũng từng đứng rất lâu ngắm nhìn một bụi hoa nở muộn vào cuối xuân; nhiều năm sau gặp lại loại hoa đó, nhìn cánh hoa rơi đầy mặt đất, hắn có lúc thấy nó chẳng khác gì cỏ dại ven đường. Hắn biết mình từng coi trọng những thứ đó, từng rung động vì một món ăn, một mùi hương, một giai điệu hay một chiều nắng ấm; mọi chuyện vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức, chỉ là cảm giác đi cùng chúng ngày càng khó tìm lại.

Có một ngày, đứng trên đỉnh núi nhìn xuống thành trì vừa sụp đổ, hắn mới thấy hết những gì mình đã phải chịu đựng. Hàng nghìn sinh mạng nằm xuống trong cùng một buổi sáng; tên từng người, chỗ từng người ngã xuống và cả nỗi đau của những kẻ còn ở lại sẽ kéo dài bao nhiêu năm, hắn đều biết rõ. Vậy mà những xao động lẽ ra phải có chỉ thoảng tới rồi lại mau chóng tan đi. Chợt một chiếc lá khô rơi sát bàn chân, hắn nhìn chiếc lá rồi lại nhìn hàng nghìn xác người phía dưới; hai thứ cùng nằm trong tầm mắt nhưng có một thoáng hắn gần như không thể cảm nhận được sự khác biệt. Hắn biết giữa một sinh mạng và chiếc lá khô phải có sự khác biệt rất lớn, song nỗi đau từng đi cùng sự nhận biết ấy đã phai nhạt đi quá nhiều.

Hắn chưa từng chán ghét thế gian, điều hắn dần hiểu ra là sự sống mình đang mang đã mất đi bản chất của sự sống. Và từ đó, hắn bắt đầu nghĩ về cái chết.

Hắn nhìn con đường của mình như đã từng nhìn đường đi của vô số sinh linh: một đường thẳng xuyên suốt những khoảng thời gian không có điểm dừng, đi qua bao triều đại hưng vong, qua những dòng sông đổi dòng và những ngọn núi bị san phẳng. Mọi thứ lần lượt sinh ra rồi biến mất, đến các vị thần khác cũng dần tan vào hư vô, chỉ riêng hắn vẫn ở đó.

Phía trước trải ra vô tận, những mùa sinh diệt nối tiếp nhau như thủy triều, còn hắn cứ đứng giữa dòng chảy ấy mãi không tìm được bờ.

Thẩm Uyên đứng giữa biển sao trời, nhìn con đường dài dằng dặc của bản thân rồi cất tiếng hỏi vào khoảng không:

"Ta không thể có kết thúc sao?"

Lần đầu tiên hắn thử tìm đến cái chết, mọi chuyện diễn ra rất đơn giản. Hắn tự đâm một thanh kiếm xuyên qua tim để máu thấm ướt vạt áo trắng rồi đứng yên chờ thân thể lạnh đi. Nhưng giọt máu cuối cùng trên thảm cỏ còn chưa khô thì miệng vết thương đã khép lại.

Hắn gieo mình xuống vực sâu, xương thịt vỡ nát trên đá nhọn rồi tự tìm về, gắn kết lại với nhau. Hắn tiếp tục tự phong bế thần lực, để thân thể chìm vào tịch mịch hoàn toàn; qua ba tháng, nguồn linh lực tự khai thông trở lại. Hắn bước vào ngọn lửa cuồn cuộn, nhưng ba ngày ba đêm sau khi lửa tàn, da thịt lại tái tạo lên trên bộ xương vẫn còn rực nóng.

Trải qua muôn vàn đau đớn thân xác, cái chết đối với hắn không còn là điều đáng sợ nữa, nó chỉ còn là một cánh cửa bị khóa chặt mà hắn mãi vẫn chưa tìm thấy chìa để mở…

Đến khi đứng trước vực băng phương bắc, bầu trời một màu trắng xóa, biển băng kéo dài vô tận đến đường chân trời, hắn mới nhận ra vấn đề không nằm ở phương pháp mà mình đã cố thử.

Gió lướt qua khoảng không vắng bóng sự sống, cuốn tuyết thành từng dải mỏng chạy sát mặt đất. Phía dưới vực sâu là khoảng tối không đáy. Hắn ngẩng đầu nhìn lên không trung, nơi có những thần văn cổ xưa đã mờ nhạt như sắp tan biến. Chúng là những quy luật đã theo hắn từ thuở sơ khai, tồn tại trước cả khi những ngôn ngữ đầu tiên của loài người được tạo ra:

Không cưỡng ép ý chí người khác.

Không dùng thần lực làm hại sinh linh.

Không dùng thần lực phá bỏ thiên mệnh.

Không được chết.

Thẩm Uyên đọc dòng cuối cùng rồi cụp mắt. Những lần can thiệp trước kia đã khiến sự việc đổi đường đi, nhưng những ràng buộc được giữ vẫn tìm cách trở về; đến sự tồn tại của hắn cũng không thể thoát khỏi điều ấy. Hắn chưa từng oán trách Thiên Đạo và cũng chưa từng cất lời cầu xin. Những năm tháng đầu tiên hắn từng tức giận, từng đau đớn, nhưng rồi cả hai cảm xúc ấy cũng không lưu lại đủ lâu mà chỉ còn lại sự mệt mỏi dằng dặc, một thứ mệt mỏi trầm lặng đến mức cảm xúc không còn muốn nhói lên nữa.

Hắn rời khỏi vực băng để mặc thời gian trôi đi như nước chảy. Từ đó, Thẩm Uyên không còn thường xuyên tìm cách tự hủy hoại chính mình nữa, chưa hẳn vì đã quyết định từ bỏ mà hắn chỉ hiểu rằng với mình, một việc chưa thể làm xong hôm nay thì để đến nghìn năm sau cũng chẳng có gì khác biệt. Hắn quay về vị trí người quan sát, biết ngày mưa sẽ đổ xuống vùng đất phương nam đã hạn hán ba năm, biết mảng đất nào sẽ sạt lở khi con sông ở phương bắc đổi dòng, và nhìn những lựa chọn của con người lần lượt trở thành các sự việc sẽ xảy ra trong tương lai.

Con người khi ấy còn chưa biết vận dụng linh lực. Họ dựng thành, đắp đê, giữ đất bằng những gì đã học được trong một đời hữu hạn. Các quyết định ở những nơi xa nhau đưa những dòng nhân quả tới gặp nhau. Khi điều kiện thay đổi, những việc theo sau cũng đổi theo tương ứng như cuộc sống vốn dĩ vận hành. Trong những lần Thẩm Uyên từng nhìn một hoặc hai dòng nhân quả gặp nhau vì biến cố lớn đã xảy đến, nhân quả vẫn tìm được một lối tiếp tục, chưa để lại điều gì khác biệt.

Cho tới một mùa nước nọ, ba biến cố lớn đồng loạt xảy ra ở ba vùng đất hoàn toàn riêng biệt: 

Ở phương đông, một đế quốc đã tồn tại hơn ba trăm năm sụp đổ. Cổng thành bị phá vỡ vì viện quân không tới kịp, lá cờ từng phủ kín mười hai châu quận bị kéo xuống giữa tiếng reo hò của một dân tộc vừa giành lại đất nước. Trước khi rút khỏi thành, viên tướng đã ra lệnh phá bờ dẫn nước để ngăn truy kích, giữ đường sống cho những người còn đi phía sau.

Tại một nơi khác, vùng đất rộng hàng vạn dặm chìm trong biển lửa sau khi một người quyết định châm ngòi cho ngọn lửa bùng lên. Năm thành trì bị xóa khỏi bản đồ; những khu rừng trên sườn núi cháy trụi, để mùa mưa cuốn đất đá đổ xuống các dòng sông bên dưới.

Còn ở phương bắc, một dãy núi cổ sụp xuống sau khi một người ra lệnh phá chân núi để mở đường cho đoàn quân mà không biết lớp đá bên dưới đã lung lay từ lâu. Đại địa nứt ra từ chân núi tới đồng bằng khiến con sông lớn nhất lục địa đổi dòng.

Hệ quả của ba quyết định ở những vùng đất cách xa nhau đó cuối cùng dồn về một thành trì ở hạ lưu. Nước từ thượng nguồn vẫn đổ xuống, nhưng đoạn bờ ở phía đông đã bị đoàn quân phá vỡ khiến nước vòng trở lại chân thành; còn ở phía nam, đất từ những sườn núi đã cháy trụi trước đó theo mưa trôi xuống lấp dần lòng sông; ở phía bắc, đá lở chặn kín lối thoát còn lại. Những ngả đường dòng nước từng có thể đi qua đã cùng khép lại bởi ba sự việc chẳng hề liên quan tới nhau.

Giữa tiếng lũ cuồn cuộn, Thẩm Uyên thấy một giọt mưa dưới mái hiên chậm dần rồi dừng giữa khoảng không. Trong căn phòng gần đó, người hấp hối vẫn giữ được thêm một hơi thở dù sinh cơ đã tới lúc đứt hẳn. Bên ngoài nước tiếp tục dâng, cho tới khi vượt qua một dải đất thấp rồi tràn sang cánh đồng bên cạnh. Giọt mưa rơi xuống đúng lúc ấy, hơi thở cuối cùng cũng rời khỏi lồng ngực người nằm trong phòng kia.

Thành trì vẫn còn, nhờ nước vừa kịp tìm được lối thoát. Những người trong thành chỉ biết lũ đã rẽ đi; Thẩm Uyên thì còn thấy cả quãng ngừng trước đó. Ở nơi ba dòng nhân quả gặp nhau, những việc vốn phải nối tiếp nhau nay đã chậm mất vài nhịp rồi mới tiếp tục khi dòng nước mở ra một con đường khác.

Hắn ngồi bên bờ rất lâu, nhẩm tính ngược lại từ những hệ quả tới từng quyết định đầu tiên kia. Trong những đường đi chỉ có một hoặc hai dòng chạm tới nơi ấy, chỗ đổi hướng vẫn còn; lần này dòng thứ ba đã khép nốt những lối sẵn có. Suốt vạn năm, hắn từng nhìn vô số dòng nhân quả nối tiếp mà chưa gặp một khoảng chờ như vậy. Nó quá ngắn để chứng minh hắn có thể chết, nhưng khi trời tối rồi lại sáng, hắn vẫn nhìn vào nơi giọt mưa từng dừng lại.

"Hóa ra là ba..."

Mỗi lần hắn tự tìm chết, các phương pháp dẫu khác nhau tới đâu cũng khởi đầu từ cùng một ý chí. Nhân quả vừa hình thành đã bị kéo ngược, mọi đường cuối cùng đều đưa hắn trở lại. 

Nhưng nếu cái chết của hắn không xuất phát từ bản thân hắn thì sao?

Nếu một ngày nào đó, cái chết của hắn cũng được đẩy tới từ ba hướng như vậy, mỗi hướng bắt đầu bằng một lựa chọn của một con người hoàn toàn tự do, liệu quy luật sẽ giữ hắn lại trước hay sẽ để những chuỗi nhân quả kia đi đến tận cùng?

Thẩm Uyên nhìn xuống bàn tay mình và cảm nhận được một khả năng hiện hữu sau vô vàn năm tháng. Hắn chưa biết ba chuỗi sự việc ấy là gì, do ai đưa tới hay có thể chạm được vào ràng buộc bản thể mình hay không. Nhưng thế gian đã từng vận hành chậm lại khi ba dòng nhân quả gặp nhau; có lẽ cái chết cũng có thể đến với hắn trước khi quy luật kịp giữ hắn lại.

Những người thực hiện phải tự lựa chọn việc của họ vì mục đích riêng. Nếu hắn sắp đặt một trong ba hành vi chỉ để đưa mình tới cái chết, nó vẫn khởi phát từ ý chí của hắn, và sẽ không là ba lựa chọn độc lập nữa. Hắn có thể giúp nhân loại biết những điều chưa biết, còn việc họ muốn làm gì với kiến thức ấy vẫn phải thuộc về họ. Một cuốn sách có thể được sao chép, sửa lại, tranh luận, rồi truyền cho những thế hệ mai sau; qua nhiều đời, những việc hôm nay còn ngoài khả năng của con người sẽ trở thành thứ họ tự mình quyết định làm.

Hắn chưa cần biết người đầu tiên giữ lại điều ấy là ai. Người ấy có thể sống ở bất kỳ nơi nào, mang bất kỳ cái tên gì; công việc còn phải đi qua rất nhiều bàn tay, và dẫu cần tới hàng nghìn năm, hắn vẫn có thể chờ.

Tuy vậy, khả năng vừa tìm được còn quá xa. Trước khi giao kết thúc của mình cho những lựa chọn chưa từng xuất hiện, Thẩm Uyên muốn thử tới phần sâu hơn mọi lần tự hủy hoại trước đó. Phong bế từng ngăn dòng thần lực rồi tự khai thông; lần này, hắn tự xé rách những mối liên hệ nơi bản thể tiếp nhận và vận dụng sức mạnh, tìm xem ràng buộc giữ mình sống có thể bị cắt đứt cùng chúng hay không.

Một phần thế gian biến mất khỏi sự nhận biết của hắn. Những chuyện hắn từng thấy vẫn còn nguyên trong trí nhớ, nhưng những việc mới xảy ra ở nơi xa không còn tự hiện lên trong tâm trí hắn nữa. Thần lực cũng không còn đi theo ý niệm; giữa lúc biển động, nước tràn qua lòng bàn tay hắn rồi rút xuống mà chẳng có con sóng nào dừng lại.

Thẩm Uyên vẫn chưa chịu bỏ cuộc, với hy vọng khi mất hết quyền năng thì sự sống trong mình cũng sẽ chấm dứt. Nhưng đến lúc thân thể chìm xuống tầng nước tối, hắn mới hiểu rằng mình đã đánh mất sức mạnh của một vị thần mà vẫn phải sống mãi. Áp lực nước ép nát lồng ngực, nước biển mặn chát tràn đầy buồng phổi, thân thể hắn tuy bất động nhưng ý thức vẫn còn tỉnh táo tuyệt đối. Hắn nằm dưới lớp bùn đen rất lâu, nhìn ánh sáng trên mặt nước biến đổi theo mùa, nhìn sinh vật đại dương di chuyển qua lại và nhìn từng rạn san hô mọc lên rồi lụi tàn trên thân xác của chính mình. Hắn nằm đó lâu đến mức bùn phủ kín tà áo, lâu đến mức trên mặt biển đã qua quá nhiều đời người…

Những mối liên hệ đã đứt vẫn không trở về như nguồn thần lực từng tự khai thông sau ba tháng. Thân thể lại tiếp tục hồi phục, nhưng lần này lại chậm chạp hơn, giữ hắn tồn tại dưới những lớp san hô đã chết. Ở ngoài kia, các điều kiện từng làm nên những đường đời hắn nhìn thấy cũng đang thay đổi. Một người có thể đã chọn khác, một con đường có thể không còn, và những gì hắn từng biết dần lùi vào quá khứ.

Đến khi thân thể hồi phục được một phần, biển cả đưa hắn lên mặt nước. Sóng đẩy hắn qua vùng nước nông rồi bỏ lại trên bãi cát ướt, tóc bện chặt rong biển cùng muối đắng. Thẩm Uyên cố gượng ngồi dậy, cánh tay chưa đủ sức chống người được lâu, trong khi vệt rách dài trên da đã khép lại rất nhanh. Hắn tựa xuống cát, nhìn vệt máu khô còn đọng trên cánh tay rồi nói với chính mình:

"Lại không được."

Đêm tĩnh mịch, những ngôi sao vẫn ở đúng vị trí vốn có; ánh sáng từ nhiều ngôi đã lụi tàn hàng nghìn năm trước còn đang chiếu xuống mặt đất. Thẩm Uyên nhìn ánh sáng của những vật thể đã chết ấy một lúc rồi ngẩng đầu về phía khoảng không vô tận:

"Thiên Đạo."

Tiếng gọi tan vào màn đêm. Bầu trời vẫn lặng im như từ trước tới giờ, còn hắn tựa trên bãi cát, chờ một câu trả lời vốn chưa từng xuất hiện.

"Ngươi không cho ta kết thúc."

Gió đêm lướt qua tà áo trắng. Thời gian từng như sợi dây kéo hắn đi vô định, lần này, nó đã trở thành một công cụ ở trong tay hắn. Ngoài tầm mắt hắn, những dòng nhân quả vẫn âm thầm chảy về những hướng còn chưa ai biết trước.

"Vậy ta sẽ tạo ra một kết thúc mà ngay cả Thiên Đạo cũng không thể sửa đổi."

—

—

—

MẠT NIỆM