Đọc to (tiếng Việt) Nhấn phát để bắt đầu
Phù Sa Mùa Hạ II

Chương 16: Ngày N - 15, tối

“11. Trả nợ. Không ai biết”.

- Kế hoạch hè của Khoa (viết bằng mực)

“Tối hôm ấy tôi gặp một cô gái thích anh trước tôi nhiều năm. Cô ấy cho tôi một quả cam, và một sự thật”.

- Nhật ký của Linh, nhiều năm sau

Đêm xuống hẳn. Các mâm đã vãn, chỉ còn mấy bàn đàn ông ngồi lại với rượu. Khoa đang bê một chồng bát vào bếp thì cái loa thùng rú lên một tiếng.

“Alô alô”. Giọng bố tràn ra khắp sân, khắp bản, sang đến tận vách núi. “Và bây giờ, xin mời cháu Khoa lên hát tặng bà con một bài!”

Sống lưng Khoa lạnh toát. Chồng bát trên tay cậu kêu lanh canh.

Cậu nhìn nhanh các lối thoát. Ngoài cổng có bà Loan đang đứng nói chuyện, chắn ngang. Cửa bếp có mẹ. Gầm sàn thì thằng Học đã ngồi sẵn ở đó với đám trẻ con, vỗ tay đen đét. Cậu chưa kịp tính đến phương án thứ tư thì hai cánh tay đã bị xốc lên từ hai bên. Hải bên trái, Sơn bên phải, mặt đứa nào cũng nghiêm trang như đang thi hành công vụ. Một bà cô đỡ lấy chồng bát. Hai thằng bạn áp giải cậu ra giữa sân.

Bố dúi cái micro vào tay cậu. Nhạc dạo nổi lên, bài hát về người lính mà bố thích nhất, bài mà cả bản này ai cũng thuộc.

Khoa vào sớm nửa nhịp.

Sau đó thì mọi chuyện chỉ có tệ hơn. Cậu lên cao ở chỗ phải xuống, xuống thấp ở chỗ phải lên. Cái loa do chính tay cậu sửa phóng to từng nốt sai, gửi chúng ra tận gốc gạo đầu bản. Con chó vàng nhà bà Loan bắt đầu tru theo. Cả sân vỗ tay giữ nhịp, nhưng là nhịp của họ, không phải của cậu. Ở bàn giữa, ông Chiến ngồi thẳng lưng, nét mặt không đổi, chỉ có mấy ngón tay gõ đều lên đầu gối, đúng nhịp, kiên nhẫn, như đang cố kéo một anh lính đi lạc về lại hàng.

Rồi cậu nghe thấy một tiếng cười phát ra từ cái bàn kê sát hiên. Linh đưa tay che miệng, hai vai rung lên, rồi gập hẳn người xuống mặt bàn. Bà Tâm ngồi bên cạnh vỗ vỗ lưng cô, mà chính bà cũng đang cười đến chảy nước mắt.

Đó là lần đầu tiên Khoa nghe cô cười thành tiếng. Tiếng cười trong, hơi khàn ở cuối, không giấu giếm gì cả.

Cậu hát sai luôn cả câu tiếp theo. Lần này thì không phải vì cậu không biết hát.

Hát xong, bố ôm chầm lấy vai cậu, hét “Con tôi!” vào micro. Cái loa hú lên một tràng. Khoa trả micro, cúi chào bà con một cái thật thấp, chủ yếu để giấu mặt.

Khuya hôm ấy, khi khách đã về gần hết, cậu đứng trước tờ giấy trên vách. Dòng thứ mười mới viết từ sáng, mực còn tươi. Cậu cầm bút chì ghi thêm vào cuối dòng hai chữ: “Thất bại”.

Cậu nhìn hai chữ ấy một lúc. Rồi cậu nhớ đến tiếng cười ở cái bàn kê sát hiên, và lấy tẩy xóa chúng đi.

* * *

Linh vẫn còn nấc lên từng chặp vì cười. Hai gò má cô mỏi nhừ, một cái mỏi rất lạ, cô phải mất một lúc mới nhớ ra tên của nó. Từ mùa đông ấy, cô chưa cười đến mức này lần nào. Mà nguyên do lại là một cậu con trai mặc áo sơ mi trắng, đứng thẳng như cột cờ giữa sân, hát sai từ nốt đầu đến nốt cuối một bài cả bản đều thuộc.

Cô lánh ra phía bể nước cho mặt bớt nóng. Ở đó đã có người.

Một đứa con gái trạc tuổi cô ngồi xổm bên ba cái chậu nhôm, tay áo xắn quá khuỷu, rửa bát. Bát chất cao quanh nó như một bức thành. Nó rửa rất nhanh, tay này xoay bát, tay kia đưa nắm xơ mướp, miệng lẩm nhẩm. Linh tưởng nó đếm. Lại gần mới thấy trên thành bể dựng một cuốn sổ nhỏ, kẹp bằng cái kẹp phơi quần áo, kín đặc chữ tiếng Anh.

“Inevitable”. Đứa con gái đọc, nhấn sai âm, rồi cau mày với cái bát. “Cái từ này đọc thế nào ấy nhỉ?”

Nó hỏi mà không ngẩng lên, như hỏi cái bể. Linh ngồi xuống bên kia chậu, xắn tay áo. Cô đọc lại từ ấy, chậm, tách từng âm, bàn tay gõ nhịp lên thành chậu ở chỗ cần nhấn.

Đứa con gái đọc theo, hai lần, lần thứ hai thì đúng. Lúc ấy nó mới nhìn cô. Một cái nhìn thẳng, không vội, đi từ mái tóc buộc cao xuống đôi giày đã hết trắng.

“Mình là Mai”. Nó đẩy sang phía cô một nắm xơ mướp và cái bát đựng tro bếp. “Bạn là cháu ông Chiến, ở Hà Nội lên chơi phải không?”

Đó không phải là một câu hỏi. Linh cầm cái bát đầu tiên lên, cũng hộ rửa bát. Cô rửa được một cái thì Mai đã xong ba.

Hai đứa rửa một lúc lâu trong im lặng. Ngoài sân, cái loa thùng đã chuyển sang bài khác, có ai đó hát đỡ hơn. Mai úp một chồng bát lên giá tre, vẩy nước khỏi tay.

“Sang năm mình thi Y”. Nó nói, mắt vẫn để ở cuốn sổ. “Cả xã chưa ai đỗ. Tiếng Anh thì mình tự học, nên đọc sai suốt”.

“Tớ có file nghe”. Linh buột miệng, rồi nhớ ra cái vạch sóng. Cô chùi tay vào ống quần, ngượng nghịu. “Về Hà Nội tớ gửi. Nếu cậu có... chỗ nào nhận được”.

“Trên mỏm đồi ấy”. Mai gật, như một việc đã xong. Nó đọc số điện thoại của mình, để Linh lưu số.

Rồi nó cầm lên một cái bát khác, xoay xoay trong tay, và hỏi câu mà Linh hiểu là nó đã định hỏi từ đầu.

“Bạn thấy anh Khoa thế nào?”

Cái bát suýt tuột khỏi tay Linh. Cô giữ được nó, nhưng nước bắn lên tận cằm.

“Tớ... có thấy thế nào đâu”. Cô cúi xuống cọ một vết bẩn không có thật. “Hàng xóm của ông bà tớ. Sửa đồ giỏi. Hát thì...”

Mai bật cười, tiếng cười ngắn và khô. Nó đặt cái bát xuống, chống hai tay lên đầu gối.

“Mình thích anh ấy từ năm lớp Sáu”. Nó nói câu ấy bình thản như nói giá một cân cam. “Thứ Bảy vừa rồi mình rủ anh ấy đi chợ phiên. Anh ấy bảo phải giao máy bơm cho ông Chiến. Cái máy bơm ấy xong từ thứ Năm, mình biết, cả bản biết”.

Linh ngồi im. Thứ Bảy. Cái ngày chiếc xe của bố xóc nảy vào sân nhà ông ngoại. Cô nhớ cái máy bơm, nhớ hai chữ “chào bạn” và một giây nhìn ngắn ngủn. Hai tai cô bắt đầu nóng.

“Mình không ghét bạn đâu”. Mai nhúng tay vào chậu nước tráng, khua nhẹ. “Bạn ở mấy ngày nữa rồi về Hà Nội. Sang năm mình cũng đi. Anh ấy thì đi trước cả hai đứa. Chẳng ai giữ được ai”. Nó ngừng một nhịp, nhìn những vòng nước. “Mình chỉ muốn biết bạn có nhìn thấy anh ấy không thôi”.

Không ai từng hỏi Linh một câu như thế. Cô nghĩ đến một nương ngô bị rẽ ra. Đến hai bàn tay nhặt chậm lại. Đến một phép trừ nói ra giữa dốc mà không cúi đầu.

“Tớ có thấy”. Cô nói, rất khẽ, và nhận ra đó là sự thật trước cả khi nói xong.

Mai nhìn cô thêm một lúc rồi gật. Nó hất cằm ra phía ngoài sân, nơi bố của Khoa đang cầm micro mời rượu từng mâm, giọng sang sảng.

“Thế thì bạn nên biết”. Nó hạ giọng, tay đã cầm lại nắm xơ mướp. “Ba mươi mâm này là đi vay mà tổ chức ra. Mẹ anh ấy ghi sổ. Cả bản biết, trừ bác Chính. Anh ấy thì kiểu gì cũng tự tìm cách trả, và kiểu gì cũng không cho ai hay”.

Rửa xong một trăm tám mươi cái bát. Linh nhìn bức thành trắng quanh mình rồi đứng dậy, lưng mỏi rời. Mai móc trong túi áo ra một quả cam, đặt vào lòng bàn tay còn dính tro của cô.

“Cam nhà mình”. Nó quay lại với chậu bát, không ngẩng lên nữa. “Ăn đi. Hơi chua. Nhưng mà thật”.

* * *

Gần nửa đêm thì người khách cuối cùng ra về.

Khoảng sân còn lại như một bãi chiến trường sau khi quân đã rút. Bàn ghế nhựa ngổn ngang, vỏ hướng dương rắc trắng mặt đất, mấy cái chai rỗng lăn lóc dưới gốc mít. Mùi rượu, mùi khói bếp và mùi thịt nướng nguội quyện vào nhau trong hơi sương đang xuống. Cái loa thùng đã tắt, chỉ còn dải đèn nháy quên rút điện, xanh rồi đỏ, đỏ rồi xanh, soi lên một cái sân không còn ai.

Bố ngủ ngồi trên chiếc ghế tựa ngoài hiên. Cái áo sơ mi trắng bung hai khuy cổ, cái micro vẫn nằm trong lòng bàn tay, và trên mặt ông còn nguyên một nụ cười. Khoa gỡ cái micro ra, đặt lên bàn. Cậu với thằng Hải mỗi đứa xốc một bên nách, dìu ông vào trong màn. Thằng Sơn đi sau, xách đôi dép. Bố lẩm bẩm một câu gì đó có chữ “bà con” rồi ngáy luôn.

Hai đứa bạn ra về. Khoa rút phích cắm dải đèn nháy. Cái sân chìm vào bóng tối, tiếng côn trùng lập tức nổi lên, như thể chúng đã phải nhịn suốt cả buổi tối.

Cậu nằm xuống, và nhận ra cổ họng mình khô rát. Vì bài hát, và vì chừng ba trăm lượt “dạ cháu cảm ơn”. Cậu trở dậy, đi chân đất xuống bếp tìm nước.

Bếp vẫn còn sáng đèn.

Qua khe hở của tấm vách liếp, cậu thấy mẹ ngồi cạnh bếp lửa sắp tàn. Cuốn sổ bìa xanh mở trên đầu gối bà. Bên cạnh là cái mẹt tre đựng một đống phong bì, và một xấp tiền lẻ đã được vuốt phẳng, chặn dưới cái ống bơ. Thằng Học ngủ gục cạnh đó, đầu tựa vào bao gạo, bàn tay nắm chặt năm cái kẹo thắng được.

Khoa định bước vào. Rồi cậu nghe tiếng mẹ nhẩm, và đứng lại sau tấm vách.

Mẹ bóc từng cái phong bì. Bà rút tiền ra, vuốt cho thẳng, đặt lên xấp, rồi ghi một dòng vào sổ. Giọng bà thì thầm, đều đều, như người ta đọc kinh. Nhà ông Phúc, năm chục. Nhà anh Dũng, con gà, không tính. Nhà cô Liên, một trăm. Mấy anh trên xã, hai trăm. Tiếng giấy sột soạt, tiếng than nổ lép bép. Cứ thế, cho đến khi cái mẹt chỉ còn lại vỏ.

Bà cộng. Đầu bút bi chạy dọc xuống cột số, môi bà mấp máy theo.

“Mười lăm triệu hai”.

Bà viết con số xuống, gạch chân. Rồi bà lật sang trang bên kia.

Trang này bà không cần bóc cái gì, vì bà thuộc cả. Thịt lợn. Gà. Gạo nếp. Rượu. Tiền thuê bàn ghế. Tiền đền mười một cái bát vỡ. Tiền công mổ lợn. Tiền điện kéo từ nhà văn hóa. Đầu bút lại chạy dọc xuống.

“Ba mươi tư triệu sáu”.

Bà ngồi im, nhìn hai con số nằm cạnh nhau trên hai trang giấy. Ngọn lửa trong bếp thấp dần. Khoa đứng sau vách, bàn chân trần lạnh trên nền đất.

Rồi mẹ nhẩm tiếp, nhỏ hơn nữa, những dòng mà cậu chưa bao giờ biết là có.

“Ngân hàng chính sách, mười lăm triệu. Tháng Chạp đến kỳ”. Ngón tay bà dừng lại ở dòng ấy. Đó là món tiền vay hồi đầu năm để mua trâu. Con trâu thì vẫn chưa mua.

“Bà Lành dưới xã, năm triệu. Lãi ngày”.

Bà ngừng một lúc lâu. Cây bút xoay xoay giữa mấy ngón tay.

“Cái áo với cái quần. Bảy trăm. Ghi sổ ở hàng cô Thìn”.

Khoa nhìn xuống ngực mình. Cái áo trắng vẫn còn trên người cậu, đã nhàu, dính một vệt nước canh ở cổ tay. Cậu đã mặc nó đi một vòng quanh ba mươi mâm cỗ, cười với gần hai trăm con người, đứng nghiêm nghe ông Chiến nói về trách nhiệm. Trong khi nó còn chưa được trả tiền.

Trong cả cuốn sổ, bảy trăm nghìn là con số nhỏ nhất. Vậy mà chính nó lại làm cổ họng cậu nghẹn lại.

Có tiếng bước chân nặng nề trên cầu thang. Mẹ gập sổ lại rất nhanh, đẩy nó xuống dưới đống vỏ phong bì. Bố lò dò đi xuống, tóc rối, mắt còn nhắm một nửa, tay quờ tìm cái gáo nước.

“Bà chưa ngủ à?” Ông uống một hơi dài, nước chảy cả xuống cằm. Rồi ông cười, nụ cười vẫn còn ngà ngà. “Hôm nay được, bà nhỉ. Cả xã người ta đến chung vui”.

“Ừ. Được”. Mẹ cời lại mấy hòn than, không ngẩng lên.

Bố vỗ vỗ lên vai bà hai cái, như vỗ vai một người đồng đội sau trận thắng, rồi lại lò dò đi lên. Tiếng sàn gỗ cọt kẹt, tiếng màn buông, tiếng ngáy trở lại.

Mẹ ngồi thêm một lúc. Bà rút cuốn sổ ra, phủi tro bám trên bìa, cất vào ngăn kéo tủ. Bà kéo cái áo khoác cũ đắp lên người thằng Học. Bà gỡ từng ngón tay nó, định lấy mấy cái kẹo ra kẻo chảy. Thằng bé ú ớ, nắm chặt lại. Bà để yên, vuốt tóc nó một cái, rồi thổi tắt ngọn đèn.

*

Nằm trong màn, Khoa bắt đầu tính.

Cậu vốn giỏi Toán, và phép tính này thì không khó. Ba mươi tư triệu sáu trừ đi mười lăm triệu hai, còn mười chín triệu tư. Chưa kể cái áo.

Thằng Hải có lần kể, kho phân bón dưới xã lúc nào cũng thiếu người bốc vác. Hai trăm rưỡi một ngày, ai khỏe thì được ba trăm. Khoa lấy ba mươi tư triệu sáu chia cho ba mươi mâm. Mỗi mâm hơn một triệu một. Nghĩa là muốn trả xong một mâm cỗ, cậu phải vác bao hơn bốn ngày rưỡi.

Ba mươi mâm.

Cậu còn chừng hai mươi ngày nữa thì nhập học. Hai mươi ngày, nếu không nghỉ ngày nào, được năm triệu. Đủ để trả bà Lành, cái món lãi tính ngày. Đủ để trả cái áo. Không đủ cho con trâu.

Ra đến con số ấy thì cậu không ngủ được nữa. Tiếng ngáy của bố vọng sang đều đều. Bố đang ngủ với một nụ cười, và bố không biết gì cả.

Khoa nghĩ đến dòng thứ ba trên tờ kế hoạch. Giúp bố mẹ, không để ai phải lo. Nếu cậu nói ra, mẹ sẽ cấm. Bố thì sẽ không chịu nổi chuyện con trai trưởng thôn, người “gần như Thủ khoa”, đi vác phân thuê để trả tiền cỗ mừng chính mình. Cả bản mà biết thì cái loa đầu bản chắc phải im một tháng.

Vậy thì không ai được biết.

Cậu ngồi dậy, vén màn, bước ra chỗ vách có dán tờ giấy. Trời chưa sáng, cậu phải bật cái đèn pin, ngậm ngang miệng. Cậu lấy cây bút bi, bấm ngòi, viết từng chữ thật đậm.

Viết xong, cậu soi đèn đọc lại. Ngoài kia, con gà trống đầu tiên của bản cất tiếng gáy. Cậu tắt đèn pin, đi tìm đôi giày. Năm cây số buổi sáng thì vẫn phải chạy. Kế hoạch là kế hoạch.

 

 

Bình luận đoạn văn

Bình luận

Trả lời bình luận

Chỉnh sửa bình luận

Thiết lập văn bản

Xem trước

Nội dung sẽ hiển thị như thế này

Chọn font chữ

Cỡ chữ

12px 30px