Chương 2.3. Chùa Phật Tích

– Này Lý Nguyên! Anh nghe em nói không?

Thằng bé Châu đang vẫy tay trước mặt y với vẻ lo lắng. Quả là một chàng thiếu niên tốt bụng, cậu lo cho cả người đã buộc dây vào mình. Cõi lòng nguội lạnh của Quý Ly bỗng dấy lên một đốm lửa âm ỉ, y hỏi:

– Ta đi chứ?

Châu gật đầu:

– Đi thôi, vừa đúng bảy giờ. – Nói rồi cậu dẫn bạn ma ra khỏi nhà, khóa cửa nẻo cẩn thận. – Giờ là lúc các ông bà tập trung hết ở sân làng đấy, bà em cũng ra đó đi bộ thể dục rồi. Đông vui lắm.

Châu không nói điêu tí nào. Ban ngày, cửa nhà ai cũng đóng chặt, bọn trẻ đi học, trai tráng đi làm, các ông bà ra đồng trồng trọt, chỉ khi đến tối họ mới được dịp nhàn rỗi, tụ họp ở sân chung tán gẫu, vui chơi. Sân chung là một mảnh đất trống được lát xi măng sạch sẽ, có hàng rào sắt vây quanh. Người ta cho mắc bóng đèn xung quanh nên trong sân sáng như ban ngày.

Quý Ly đứng trước cổng, ngạc nhiên trỏ vào những khối sắt lớn được phơi ra công khai ở giữa sân, mà trên ấy đang có người đứng lên, khi thì xoay hông, khi thì nhún hai chân.

– Thứ quý giá thế này sao không cất cho kỹ?

Nhìn theo ánh mắt Quý Ly, Châu cũng ngạc nhiên không kém:

– Hả? Cái gì quý giá? Đống máy thể dục này á?

– Thì ra đây gọi là máy thể dục. Thứ ấy là loại vũ khí gì?

– Vũ khí gì? Đâu có, nó là thứ để mình tập luyện, nâng cao sức khỏe thôi.

Châu dẫn Quý Ly tới gần, giới thiệu từng chiếc máy một, có máy đi bộ, máy đạp xe, gập bụng, xoay eo, lắc tay, đủ cả. Mỗi loại Châu đi lên làm mẫu cho bạn ma xem một lần. Rốt cục Quý Ly cũng vỡ lẽ, những khối sắt mà y nghĩ là quý báu, không được chế tạo thành vũ khí mà cho dân chúng tự do đu cưỡi để rèn luyện sức khỏe.

– Sắt có quý gì đâu, mẹ em thích đồ i-nốc hơn. Nhà em chuyển sang dùng nồi niêu i-nốc hết rồi, đỡ gỉ hơn sắt nhiều. – Châu giải thích.

Cả hai vừa đi vừa nói chuyện. Họ băng qua đám trẻ trượt pa-tin ồn ào và các bà đang nhảy múa quanh cái loa thùng, chào hỏi các ông khò khè bên cái điếu cày, lâu lâu vỗ đùi khen: “Rít điếu thuốc lào, nâng cao sĩ diện!”

Ở góc trong cùng của sân chung, một đám ông bác đầu hai thứ tóc xúm đen xúm đỏ quanh một cái bàn đá con con. Trên đó đặt một bàn cờ tướng dày quịch, dường như trận đánh đã đi tới hồi kết. Một ông bác có cái đầu bóng lưỡng, mặc áo ba lỗ ngả màu cháo lòng dận mạnh quân Pháo xuống đất địch, hô to:

– Pháo lồng cổ thụ này! Chiếu tướng!

Đám đông xung quanh ồ lên, ai nấy say mê, hào hứng đến nỗi quên mất cả cái nóng, mồ hôi mồ kê nhễ nhại cũng mặc kệ. Họ thi nhau thảo luận về nước đi tuyệt diệu vừa rồi của ông bác.

– Phen này ông giáo sư toi rồi!

– Ván này muốn lật ngược tình thế thì khó nhằn đây.

– Nước đi hay đấy ông Bảy ạ.

Trong lúc các bác các chú xôn xao về ván cờ, Châu khom lưng chui vào giữa trung tâm trận đánh, vịn mép bàn đá hô to:

– Cháu chào các bác, các ông, cháu chào ông Bảy!

Người đàn ông có cái đầu bóng lưỡng trông thấy Châu thì vỗ vai cậu, cất giọng sệt âm điệu Nam Bộ:

– Thằng Châu, ra đây chơi hả con?

– Vâng, nhưng cháu có chuyện này muốn hỏi các ông các bác nữa.

– Chuyện gì?

Đám đông xung quanh dần yên ắng, họ tò mò ghé tai nghe câu chuyện của thằng cháu trai nhà bà Mùi tạp hóa. Những ông bác đứng đây thuộc đủ mọi tầng lớp, làm đủ mọi ngành nghề: có dân buôn, có công nhân, có thợ thuyền, cũng có hiệu trưởng, bác sĩ, Châu tin rằng sẽ có ai đó biết về chùa Vạn Phúc trên núi Tiên Du. Nhưng kết quả không như cậu mong muốn. Các ông bác chưa từng nghe về chùa Vạn Phúc, họa chăng chỉ thấy quen quen mà không chỉ ra đích xác được.

Đúng lúc thằng bé nẫu ruột toan bỏ về, ông bác ngồi đối diện ông Bảy bỗng lên tiếng:

– Núi Tiên Du trong sự tích Từ Thức gặp tiên hả?

Bấy giờ Châu mới nhận ra người đang tạm lép vế trong trận chiến cờ tướng là một người đàn ông tóc hoa râm có khí độ khác hẳn đám đông xung quanh. Ông mặc áo sơ mi, tóc tai chải chuốt gọn gàng, lại được thêm cặp kính mắt, dẫu đang ở thế thua mà trông ông vẫn ung dung, thản nhiên. Châu biết ông, đây là ông Hòa, một Phó giáo sư về hưu đáng kính. Khắp cái làng này, thậm chí cả cái huyện này cũng chỉ có mình ông mang học hàm cao quý bực ấy, ai nấy gọi ông là “ông giáo sư” để thể hiện sự tôn trọng. Đỏ trước ông sống ở trong phố, đi khắp nơi làm việc, mãi tới năm ngoái về hưu mới quay lại quê nhà, thành thử Châu không thân quen nhiều. Cậu lễ phép đáp:

– Ông giáo sư ạ.

Đoạn, cậu liếc nhìn Quý Ly. Thấy y im lặng, Châu gãi đầu:

– Cháu… cháu cũng không rõ.

Ông Hòa cười:

– Chắc là nó đấy. Nhưng cháu hỏi chùa Vạn Phúc trên núi Tiên Du thì hiếm ai biết được, vì chùa này đã đổi tên. Lại thêm thời nay dân ta cũng bớt sùng tín chùa chiền, chứ phải hơn sáu trăm năm trước, vào thời Lý, Trần, không ai không biết đến chùa Vạn Phúc.

– Vậy bây giờ chùa ấy đổi tên thành gì, ở đâu ạ?

– Khoảng vào thời Lê sơ, chùa Vạn Phúc được đổi tên thành Phật Tích, núi Tiên Du giờ cũng đã thành núi Phật Tích. Núi này ngụ ở Bắc Ninh, cháu muốn đến đó thì ra quốc lộ bắt xe khách, cỡ một, hai tiếng là tới nơi. Tới đó hỏi thăm dân bản địa, họ sẽ chỉ cho.

Giọng ông giáo sư ấm áp, du dương, ai nấy bất giác yên lặng lắng nghe ông kể về ngôi chùa từng là Quốc tự của Đại Việt và những thăng trầm mà nó đã chịu trong cuộc xâm lăng của thực dân Pháp. Thằng Châu nghe mà tròn mắt, Quý Ly thì im lặng trầm tư, chìm vào một dòng suy tưởng riêng. Mãi tới khi một ông chú bụng phệ giục giã ông giáo sư đánh tiếp, mọi người mới bừng tỉnh.

– Ôi ông giáo sư đúng là giáo sư, kể chuyện hay quá làm tôi quên luôn cả ván cờ.

– Phải đấy, ông bị chiếu tướng rồi kia kìa, nhanh tiếp chiêu đi.

– Ông giáo sư câu giờ đúng không?

– Ha ha…

Châu đứng dậy chào tạm biệt hội cờ tướng. Cậu lẻn qua đám đông, vừa đi vừa lẩm bẩm.

– Chùa ấy ở mãi Bắc Ninh cơ, xa quá, ông giáo sư nói đi xe khách cũng phải mất vài tiếng. – Châu thở dài. – Không biết đào đâu ra tiền bây giờ, khéo anh phải đi ám người khác mất thôi…

Bỗng bạn ma gọi giật cậu lại. Thằng bé quay đầu, bấy giờ, Châu mới nhận ra Quý Ly vẫn đứng nguyên chỗ cũ.

– Sao anh còn đứng đấy? – Châu quay lại thì thầm với y.

Quý Ly nhìn Châu chằm chặp, y bỗng thấy thật khó hiểu quá. Trước đó, y đã từng chứng kiến thằng bé cố dỗ dành một kẻ xa lạ như y, hay cái khoảnh khắc cậu ta nhảy lên bắt một con mèo mướp lang thang và nhận lại những vết cào rướm máu. Những việc ấy không nên được thực hiện để đổi lấy một giá trị gì ư? Hẳn thằng bé không nhận ra có vài thứ đáng lý cần tỉ mỉ ẩn mình dưới lớp da “lòng tốt”, thành thử cậu cứ thản nhiên mà ném chúng đi, mặc cho chúng rơi xuống một cái giếng không đáy.

– Em đừng đi vội. Người ban nãy mà em gọi là “ông giáo sư” học rộng lại hiểu sâu, đáng để kết giao, biết đâu có thể giúp hai ta đến chùa Vạn Phúc.

Châu cau mày, cậu ngập ngừng đá nhẹ mũi chân.

– Nhưng em có thân với ông giáo sư đâu mà ông giáo sư phải giúp em.

– Bởi vậy ta mới khuyên em nên ở lại. Em làm thân với ông ấy trăm lợi chứ chẳng hại. – Quý Ly dừng một lát, nhìn Châu bằng ánh mắt nửa thương hại, nửa ngao ngán. Hẳn y lại đang thấy thằng bé này cạn nghĩ, ngờ nghệch quá.

– Thôi, khó lắm anh, ai lại tự dưng chạy đến làm thân, kỳ thế.

Quý Ly cau mày, giọng vội vàng:

– Cứ làm như em vẫn làm là được. Em vẫn thường làm việc ấy đấy thôi.

– Em, em có làm gì đâu? – Châu há hốc miệng.

– Há chẳng phải thường ngày em ưa quảng giao, tốt bụng ư? Em làm thế là rất khôn ngoan, những người này ắt sẽ mang lại cho em lợi ích lúc cần thiết. Nay em chỉ cần kết thân thêm một người nữa thôi, mà người ấy lại có thể tương trợ cho đôi ta gấp bội phần mọi láng giềng của em cộng lại.

Thằng bé đờ người. Rồi không nói không rằng, Châu quay ngoắt bỏ đi. Thấy thế, Quý Ly vội chạy theo, y nóng lòng khuyên giải hết mực.

– Châu à, em vốn là ân nhân của ta, không những không chê trách ta quấy nhiễu cuộc sống yên ả của em mà còn mời ta vào nhà, đối đãi như tân khách. Ta biết ơn em còn không hết, sao có thể hại em được. Những lời ta nói thật lòng thật dạ là vì em, vì tốt cho em, ta mong em hãy chịu lắng nghe một phen.

Thấy Châu chẳng lọt tai lời nào, thằng bé vẫn cứ đi phăm phăm về nhà, Quý Ly lên giọng:

– Huống hồ, người khác vốn chẳng thể giúp em, em còn có thể niềm nở vui vầy, cớ sao lần này chẳng thử gắng sức? Em cần biết cơ hội này là hiếm có trong đời hai ta, phải nắm chặt lấy nó.

– Anh thôi đi!

Châu dừng phắt lại, gào lên cắt ngang những lời đạo lý chói tai của ông quan hủ lậu. Bóng đèn đường hắt xuống khoảng sân hẹp ngay trước cổng căn nhà số “2000”, đôi mắt tròn xoe mà Quý Ly vẫn thường ví von với mắt chó bỗng quay ngoắt. Giờ đây chúng đang chiếu vào y bằng một ánh nhìn hết sức dữ dằn. Châu mím môi, trên gương mặt bị ánh sáng nuốt hơn phân nửa ấy, Quý Ly không chỉ trông thấy nỗi tức giận. Có một món cảm xúc khác, nguy hiểm hơn và cũng đáng sợ hơn đang tồn tại – nỗi thất vọng.

– Anh nghĩ em tốt với anh để kiếm chác cái gì à? – Châu gằn giọng, hơi thở dồn dập. – Em coi anh là bạn, thế thôi. Bạn vui thì mình mới vui, em chỉ muốn có vậy. Vậy mà anh lại nghĩ em vụ lợi… Thế thì em chẳng còn gì để nói với anh nữa. Anh muốn làm gì thì tự đi mà làm đi!