Chương 3.1. Vạn sự khởi đầu nan, gian nan...

Đã ba đêm tròn Châu tự giam mình trong cái ngục thất mang tên “bàn học”. Trong đêm, dưới ánh đèn hiu hắt khiến người ta thấy ôi sao mà buồn ngủ, Châu cứ có cảm giác hình như đã rất lâu rồi thằng bé không được hưởng cái thú xa xỉ của một giấc ngủ đầy tám tiếng. Buổi sớm cậu đến lớp với đôi mắt kèm nhèm, trưa lùa vội bát cơm rồi lại vùi mặt vào sách Sử. Đến cả lúc tắm rửa hay đi vệ sinh, Châu cũng không quên nhẩm cho nhanh thuộc bài.

Thực ra trong thâm tâm Châu đâu có muốn thế. Thằng bé đã mơ đến những viễn cảnh rất khác. Những viễn cảnh mà ở đó, Châu được đi chơi nét và xem phim Hồng Kông thỏa thích. Hoặc chí ít thì cũng phải là một giấc ngủ đã đời không bị ai gọi dậy, tức là ngủ tới khi gà trưa gáy gióng giả.

Chị Tú – mẹ Châu – cũng phải lấy làm lạ trước cái sự chăm chỉ của thằng con. Đúng vào cái giờ dơi bay từng đàn, chị bưng lên phòng con một đĩa trái cây thịnh soạn: vài miếng táo, dăm múi cam, một nhành nho đầy đặn. Chị dừng chân ngoài cửa buồng, nơi thằng con chị đã ban hành “hiệp ước gõ cửa”. Qua cái cửa cũ kỹ ấy, chị Tú nghe thấy tiếng con trai lẩm nhẩm như tụng kinh, mà tuồng như Châu lại còn đang thảo luận sôi nổi với ai đó. Chị lắc đầu, thôi vậy, miễn con nó chịu học cho giỏi giang là được. Nghĩ thế, lần đầu tiên kể từ khi hiệp ước gõ cửa ra đời, chị thực sự gõ cửa.

– Con trai, mẹ vào được không?

Lát sau mới có tiếng vọng ra, giọng thằng bé Châu nghe sượng sùng, ngỡ ngàng lắm:

– Ơ… Mẹ cứ vào đi ạ.

Cửa mở. Ánh đèn phản chiếu gương mặt chị dịu dàng như tranh lụa. Chị đặt đĩa hoa quả lên bàn, cười:

– Con nghỉ tay chút, ăn đi rồi học tiếp.

Ánh mắt chị rơi xuống bàn học: những cuốn sách Sử dày cộp, những quyển vở viết chữ chằng chịt. Chị ngạc nhiên lắm, nhưng chưa kịp hỏi, Châu – con chị, đã hớn hở quẳng bút đi, vồ lấy đĩa trái cây:

– Con xin!

Từ góc phòng, người bạn ma buông một cái liếc đầy ngụ ý. Quý Ly ngồi đó như bóng tùng cổ rủ rỉ giữa đêm, giọng y trầm nhưng nghe rõ từng chữ:

– Học xong mục chính sách Kinh tế – Xã hội thời Lý đã rồi nghỉ.

Châu giả vờ điếc, cậu nhón miếng táo, thảy vào miệng nhai rồm rộp rất chi ngon lành; đoạn thằng bé nhặt cục rubik lên toan giải trí sau những giờ học hành căng thẳng. Thấy thế, Quý Ly bèn thò tay véo tai cậu, khiến cậu rú lên oai oái:

– Á! Đau! Đau mà! Em học! Em học tiếp ngay! Mẹ về phòng đi, đừng lo, con học thật đấy!

Chị Tú ngờ vực nhìn thằng con, song chị đành quy tất cả những điều bất thường ấy cho cái “tuổi mới lớn”. Chị lắc đầu, lòng vừa thương vừa bất đắc dĩ. Rồi chị đi ra ngoài, tay lặng lẽ khép cửa:

– Nhớ đừng có thức khuya quá đấy nhé.

Cánh cửa đóng lại, Châu xoa vành tai, nguýt Quý Ly:

– Anh tệ lắm!

Giọng Quý Ly vẫn điềm nhiên như không:

– Ta nói rồi. Vô dật, nãi dật, em có hiểu điều ấy không? Hãy tránh xa mọi trò hưởng lạc thì tự khắc niềm vui sẽ đến. Cô giáo em đã nói chỉ hai mươi vị trí đầu bảng mới được đi Bắc Ninh. Vòng đầu đã có gần trăm người dự, em mà cứ ăn như rồng cuốn học như mèo mửa thì đến bao giờ mới đặt chân được tới đất thiêng? Đến bao giờ mới thoát khỏi cảnh ràng buộc?

Nghe thế, Châu bĩu môi làu bàu:

– Anh chỉ được cái triết lý. Đã tránh xa trò hưởng lạc thì niềm vui đến kiểu gì…

Quý Ly lắc đầu, nghiêm mặt:

– Ấy là cái thâm sâu, tinh túy của người xưa đấy. Em cần phải phân biệt cho rõ, chữ “dật” đầu là cái thú hưởng lạc vô bổ, sáo rỗng, còn chữ “dật” sau, ấy là niềm vui hợp lẽ, chánh đương.

Nghe vậy, Châu trợn mắt chán nản. Cậu uể oải cầm bút lên, ngón giữa và ngón trỏ đã đỏ tấy, rớm cái rát tê tái như kim châm. Còn Quý Ly, y lại lên tiếng, giọng ngân dài, bắt đầu một thiên diễn giải về quốc dụng, lễ nhạc thời Lý.

Nói một hồi, quay lại, y thấy Châu đã gục xuống bàn, một tay cầm bút, một tay cầm cục rubik chẳng biết đã thó trộm từ bao giờ rồi nằm lay lắt như cây chuối sau bão. Đầu Châu tì lên vở, mồm há ra, ngáy khe khẽ. Quý Ly nhìn đồng hồ, y đếm các vạch đen trên ấy theo cách mà Châu đã dạy:

– Mười giờ? Mới giờ Hợi. Đừng ngủ vội. Cất ngay cục ru bích đi.

Y cúi xuống, lay vai Châu. Phải lay tới lần thứ ba, thằng bé mới chịu mở cặp mắt lờ đờ, mặt mày nom bẹp dí như cái bánh tráng nhúng nước. Châu ngơ ngác nhìn Quý Ly, thằng bé buông cục rubik ra rồi lục đục cầm bút lên viết tiếp.

Quý Ly lại tiếp tục giảng giải. Nhưng lần này lời y như nước đổ đầu vịt, nghe tai này lọt tai kia, không thấm được giọt nào. Châu lại đổ ụp xuống bàn. Thấy thế, Quý Ly thoáng chau mày:

– Nếu đêm nay em chẳng gắng sức chuyên cần thì hai ngày cuối ắt phải nhọc nhằn khốn khổ.

Châu gượng dậy, vuốt gương mặt đờ đẫn:

– Còn nhiều thế này thì em học sao xuể?

– Ta đã giảng giải rất vắn tắt cho em.

– Không được, không học kịp đâu. Em ghét Sử, ghét lắm. Học không vào nổi. – Châu vò đầu, thở dài đánh thượt. – Em nói anh nghe, chỉ riêng lớp em thôi đã có cả một đội tuyển Sử siêu phàm. Nhắc tới chiếu dời Đô là biết ngay năm nào, nhắc trận sông Như Nguyệt là đọc được cả bài thơ của Lý Thường Kiệt. Em mà đi thi, chỉ tổ bẽ mặt!

Quý Ly nắm bàn tay phải gõ lên thành ghế. Tất nhiên, y gõ vào hư không:

– Chẳng hề gì. Em không cần thuộc lòng, chỉ cần hiểu. Hiểu sâu ắt viết thạo.

Châu lắc đầu nguầy nguậy:

– Nhưng em có hiểu gì đâu! Ôi! Ước chi anh đi thi thay em được nhỉ?

Câu nói vu vơ ấy như mở ra một cánh cửa mới trong đầu, Châu bật ngồi dậy, mắt sáng rỡ:

– Hay là… lúc đi thi anh đứng bên cạnh đọc cho em chép? Dù sao ngoài em ra cũng có ai trông thấy anh đâu!

Thấy Quý Ly cau mày, Châu lập tức nài nỉ:

– Đi mà anh! Một lần này thôi!

Thế là sau khi cân nhắc về khả năng Châu có thể học hết đống sách này trong vòng vài ngày tới, rốt cục Quý Ly cũng chỉ đành chấp nhận.

Chỉ chờ có thế, không đợi thêm một giây phút nào, Châu búng công tắc đèn như người ta tắt đèn rạp hát rồi phi vèo lên giường, chui tọt vào chăn. Chẳng mấy chốc, cậu đã ngáy ro ro.

Còn Quý Ly, y bước ra ban công, phóng mắt về phía những tòa cao ốc sáng đèn như sao, lòng chợt nặng trĩu.