Chương 9

Trời mới chớm sang chiều mà mây mù đã kéo về, sà thấp xuống ôm lấy mấy tầng mái ngói rêu phong của Phạm gia. Gió thu lùa qua từng cơn qua hàng trúc ngoài sân, gõ lá vào nhau xào xạc nghe buốt cả ruột. Trời chẳng mưa cho, cứ sụt sùi cái lạnh ẩm ướt len lỏi qua từng khe cửa, trám vào khoảng sân gạch khiến người ta chỉ muốn thu mình trong nhà, chán chẳng buồn bước chân ra ngoài.

Tri Xuân đến Phạm gia đúng vào cái giờ dở dang ấy. Cậu mặc đơn giản, chẳng trống cờ rầm rộ hay kéo theo hầu rườm rà. Tri Xuân một mình bước vào. Bước chân cậu gõ lên nền gạch đĩnh đạc, thong dong mà trút đầy sức nặng.

Trong thư phòng thơm nức mùi mực lẫn mùi trầm nén, ông Quân đang chau mày rà lại mấy cuốn sổ sách thu chi. Tiếng bước chân vang lên khiến ông giật mình ngẩng lên. Vừa nhận ra vóc dáng của Tri Xuân, ông liền đặt ngay cây bút lông xuống nghiêng mực.

“Xuân à?”

“Vâng.”

“Trời sụt sùi thế này mà sang đây, chắc lại có việc gì hệ trọng lắm?”

“Dạ, cháu qua đây quả thực có chuyện muốn thưa rõ với bác.”

“Chuyện cưới hỏi?”

Câu hỏi đến thẳng thắn đến mức Tri Xuân im lặng một lát.

Nếu là dạo trước, có khi cậu đã vâng dạ cho xong chuyện. Mối duyên giữa hai nhà Hà - Phạm vốn sâu gốc bền rễ, hoa gài lá từ đời trước. Chuyện cậu với An Liên, người ngoài nhìn vào cứ đinh ninh là ván đã đóng thuyền, mâm cỗ đã bày sẵn, chỉ còn đợi chọn ngày lành tháng tốt là rước dâu về nhà. 

“Không phải.”

“Vậy là chuyện gì?”

“Cháu muốn nói về hôn ước giữa cháu và An Liên.”

Ngoài sân, một cơn gió thổi qua. Cánh cửa sổ khẽ rung lên.

“Có chuyện gì?”

“Cháu nghĩ hôn ước này nên được hủy bỏ.”

“Cháu nói gì?”

Cậu không đáp lại lời mà chỉ ngồi đó nhìn ông Quân, chính cái sự điềm nhiên đến lạnh người ấy như đốm lửa châm vào lòng ông Quân. Ông đặt mạnh chén trà sứ xuống bàn, nước trà bắn cả ra đĩa, kêu lên một tiếng chát khô khốc. 

“Cháu có biết mình đang nói gì không?”

“Cháu biết.”

“Việc đại sự của hai họ, chuyện trăm năm của hai gia tộc chứ có phải cái trò đùa của lũ trẻ ranh đâu mà thích thì nhận, chán thì buông?”

“Cháu hiểu.”

“Hiểu mà còn đến đây nói những lời này?”

“Ta hỏi cháu vì sao?”

“Bởi vì cháu và An Liên đều không có tình cảm.”

“Tình cảm? Ở cái đời này làm gì có cái gọi là sẵn tình cảm? Lấy nhau về, ở chung một nhà, sinh con đẻ cái rồi tự khắc tình cảm nó bồi đắp lên.”

“Có những thứ cố thì bồi đắp được nhưng tình cảm lứa đôi thì không phải cứ gượng ép là xong.”

“Cháu còn trẻ, có những chuyện cháu chưa hiểu.”

“Có thể cháu chưa tỏ hết sự đời, nhưng nếu cháu nhắm mắt làm liều thì người chịu khổ sau này đâu chỉ mình cháu. Nếu cháu gượng ép cưới An Liên chỉ vì cái giấy cam kết của người lớn, năm thì mười họa hai đứa vẫn như người dưng chung giường. Đến lúc ấy, An Liên là người chịu thiệt thòi nhất. Phạm gia mất mặt, mà Hà gia cháu cũng chẳng nở hoa nở nét gì.”

“Nhưng nếu bây giờ hủy hôn, hai nhà sẽ mất mặt ngay.”

“Vậy nên cháu mới đến đây. Cháu không muốn việc này trở thành chuyện khiến hai nhà bất hòa.”

Ông Quân bật cười, nhưng trong tiếng cười không có chút vui vẻ nào.

“Cháu nói nghe nhẹ như lông hồng ấy nhỉ, hai nhà chúng ta chung lưng đấu vốn làm ăn bao nhiêu năm nay. Cái hôn ước này là cái dây thừng buộc chặt cái uy tín của cả hai họ. Giờ thiên hạ nhìn vào, thấy Phạm gia bị từ hôn thì họ nghĩ cái gia tộc này ra cái thể thống gì?”

“Vậy thì không để Phạm gia phải chịu tiếng từ hôn.”

“Ý cháu là gì?”

“Là để phía Hà gia cháu đứng ra gánh hết trách nhiệm này. Nếu cần một cái lý do cho thiên hạ bàn tán, cứ đổ hết lên đầu cháu. Cứ bảo cháu là kẻ ngông cuồng, cháu không muốn An Liên phải chịu nửa lời gièm pha.”

“Cháu tưởng nhận hết lỗi về mình là xong chuyện đấy à? cháu coi thiên hạ là lũ ngốc hết chắc?”

“Cháu biết mọi chuyện không đơn giản thế. Trước mắt, việc buôn bán làm ăn giữa hai nhà vẫn giữ nguyên không sứt mẻ một ly. Còn hôn ước... tháo bỏ.”

“Nói thì dễ, làm không dễ đâu.”

“Cháu biết khó nhưng khó không có nghĩa là không làm được.”

Căn phòng rơi vào khoảng im lặng ngột ngạt. Đúng lúc ấy, ngoài hành lang vang lên tiếng guốc gỗ lách cách. Cánh cửa lụa nhẹ nhàng đẩy ra.

“Cha gọi con?”

“Con ngồi xuống đi.”

“Cậu đến đây vì chuyện hôn ước?” 

“Ừ.”

“Cậu muốn hủy?”

“Ừ.”

Ông Quân nhìn con gái, dường như chờ nàng nói điều gì đó nhưng cô chỉ khẽ cụp mắt.

“Con cũng không muốn gả.”

“Liên!”

“Cha, con biết cha lúc nào cũng nghĩ cho cái danh dự của Phạm gia. Nhưng nếu cả con lẫn cậu Xuân đều coi cuộc hôn nhân này là gánh nặng, cố đấm ăn xôi giữ lại thì được cái gì ngoài sự dằn vặt? Cha muốn con gả cho một người không yêu mình, rồi sống cả đời lạnh lẽo trong cái túp lều vàng đấy sao? Lúc ấy danh dự gia tộc có sống thay con được không? ”

Sự giận dữ trên mặt ông Quân nén xuống, nhường chỗ cho sự bất lực. Ông thừa hiểu tính con gái mình. Thường ngày An Liên ngoan ngoãn, chưa bao giờ cãi ông nửa lời. Một khi nó đã thốt ra những lời này, nghĩa là lòng nó đã lạnh gắt với cuộc hôn nhân này rồi.

“Ta... ta cần thời gian. Chuyện lớn thế này không thể gật đầu ngay được.”

“Cháu không ép bác. Cháu chỉ muốn bác hiểu là cháu đã đắn đo rất kỹ trước khi bước chân sang đây.”

“Còn một điều nữa. Nếu cháu đòi hủy hôn chỉ vì đã có người khác thì sao?”

Căn thư phòng rơi vào khoảng lặng như tờ. Tiếng gió gầm gừ ngoài mái hiên nghe rõ mót.

“Có một số chuyện, lúc này cháu chưa thể thưa rõ.”

“Nghĩa là có thật?”

Tri Xuân không phủ nhận. cậu đứng dậy xin phép cáo lui. An Liên cũng lẳng lặng đứng dậy bước theo sau, tiễn cậu ra phía hành lang lát gỗ.

“Cậu nhất quyết muốn hủy thật à?”

An Liên khẽ hỏi khi hai người bước đi song song.

“Ừ.”

“Vì người đó?”

“Thôi, cậu không cần trả lời đâu. Thật ra ta cũng chẳng muốn biết người đó là ai làm gì cho bận lòng. Chỉ cần cậu đã quyết, ta sẽ không ngáng đường.”

“Cảm ơn câu nói này của cô.”

“Nhưng cậu phải ghi nhớ lấy một điều, chuyện này cậu phải tự mình thu dọn với cha ta. Đừng để cha ta nghĩ rằng ta là đứa bị cậu ruồng bỏ, hay ta là kẻ nông nổi đòi hủy hôn.”

“Ta hiểu.”

“Cậu... thật sự thích người ta đến thế cơ à?”

Tri Xuân không hề hay biết rằng, ngay sau bức bình phong bằng gỗ xà cừ cách đó vài bước chân, có một bóng người vừa lén lút rút lui. Lan vốn chỉ vâng lời bưng khay trà nóng lên thư phòng. Nó chẳng đời nào cố ý nghe lén chuyện của chủ. Nhưng nghiệt ngã thay, cái hành lang lộng gió lại đưa từng tiếng nói văng vẳng lọt thẳng vào tai nó.

Nó đứng khựng lại dù không nghe trọn vẹn đầu đuôi, chỉ vớt vát được vài ba câu rời rạc. Nhưng bấy nhiêu thôi đã quá đủ để xé rách cái sự bình yên giả tạo trong lòng nó. Cậu cả Hà gia muốn hủy hôn ước danh giá kia. Đứng sau hàng cột gỗ tròn, ngón tay nó vô thức siết chặt đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra.

Thôi thì như thế lại hay. Nếu cậu Xuân đã có người trong mộng, nó cần gì phải lăn tăn nghĩ ngợi cho mệt xác nữa? Nó chẳng việc gì phải tự làm khổ mình bằng cách đoán già đoán trẻ xem tại sao cậu lại đối xử với nó khác biệt so với đám người làm. Không cần nhớ đến hũ thuốc cao cậu nhét vào tay nó hôm trước. Càng không cần phải canh cánh ánh mắt cậu lúc hỏi chiếc trâm gỗ cũ kỹ kia còn giữ hay đã mất. Nhưng khi xoay người bước đi, trong lồng ngực nó lại hẫng đi một nhịp, để lại một khoảng trống hoác, đau nhói.

“Vớ vẩn thật... Cậu Xuân có lấy ai thì liên can gì đứa người làm như mình chứ?”

Vừa bước đến cuối dãy hành lang thăm thẳm, Lan giật mình nín thở. Tri Xuân đã đứng đó từ bao giờ, tựa lưng dưới mái hiên ngắm mưa sương. Cậu quay lại, mắt chạm mắt với nó.

“Lan.”

Lan vội vàng cụp mắt, lùi lại một bước lóng ngóng “Dạ... cậu cả gọi con?”

“Có chuyện gì mà thấy ta là em lại muốn quay đầu bỏ chạy thế?”

“Dạ đâu có... con đâu có tránh cậu.”

“Thế sao vừa thoáng thấy mặt ta đã lấm lét định đi mất?”

Lan nghẹn ứ ở cổ họng, chẳng biết phân bua làm sao.

“Thôi.”

Cậu không gặng hỏi nữa, ánh mắt dời xuống bàn tay đang xoắn quẩy chiếc khăn của nó. 

“Chiếc trâm ấy... em còn giữ không?”

Lan giật thót người, lập tức gật đầu lia lịa.

“Đừng làm mất đồ cũ, mấy thứ thuộc về ngày xưa, đã mất rồi thì khó tìm lại lắm.”

“Sao cậu lại bận tâm đến cái trâm gỗ ấy làm gì?”

“Vì nó quan trọng.”

“Quan trọng với cậu sao?”

“Với em.”

Lan ngơ ngác, đầu óc rối như một mớ bòng bong. Tri Xuân cũng chẳng buồn giải thích thêm. Cậu chỉ khẽ chớp mắt, buông lại một câu ngắn ngủi.

“Giữ cho cẩn thận.”

Nói rồi, cậu lướt qua vai nó. Mùi hương trầm nhẹ thoảng qua mũi Lan rồi tan biến vào khoảng không buốt lạnh. Khi Tri Xuân dậm bước trở về đến Hà gia, bóng đêm đã đổ xuống đặc quánh. Mấy chiếc đèn lồng treo dưới chính sảnh đã được đốt sáng choang, hắt ra ánh sáng vàng vọt. Cậu vừa đặt chân qua ngưỡng cửa, gia nhân đã chạy tót ra thì thầm.

“Cậu cả đã về. Lão gia đang ngồi chờ cậu trong nhà đấy ạ.”

Tri Xuân rảo bước đi thẳng vào trong. Ông Hà đang ngồi tựa lưng bên bàn trà, gương mặt đăm chiêu, phủ một tầng u tối.

“Bên Phạm gia nói sao rồi?”

“Ông Quân chưa gật đầu. Nhưng xem ra cũng không đến mức sống chết phản đối.”

Ông thừa hiểu mối hôn sự này Tri Xuân chẳng thiết tha gì, nhưng nông nỗi tự bước chân sang tận bên ấy thì ông chưa từng ngờ tới. Đánh mắng nó ư? Ông đâu lỡ lòng nào. Cuối cùng cũng chỉ biết thở dài lắc đầu, buông tay để mặc duyên phận xoay xở. 

“Rồi con tính thế nào tiếp?”

“Con sẽ tiếp tục sang nói chuyện.”

“Mất bao lâu?”

“Đến khi nào bên ấy xuôi tai thì thôi.”

“Con nên nhớ, chuyện này không phải trò đùa.”

“Con biết chứ ạ, hai nhà Hà - Phạm giao hảo bao đời, dây mơ rễ má làm ăn chằng chịt. Nếu nước đi này không khéo, cái hôn ước này sẽ biến thành mồi lửa thiêu rụi cả hai bên. Chính vì thế con mới không chọn cách làm càn, làm xáo xào lên.”

“Con sẽ không ép Phạm gia chứ?”

“Vâng, con không ép.”

Tri Xuân vừa dứt lời, không khí trong thư phòng bỗng chùng xuống. Ông không đáp ngay, chỉ chậm rãi đặt chén trà xuống bàn, ánh mắt trầm ngâm nhìn đứa con trai trưởng. Ông vốn hiểu tính Tri Xuân, xưa nay cậu chưa bao giờ hành sự bốc đồng. Nhưng lần này, câu chuyện lại đi quá xa so với những tính toán của ông về đứa con của mình.

“Còn đứa con gái tên Lan thì sao?”

Câu hỏi thốt ra nhẹ hẫng nhưng lại khiến Tri Xuân khựng lại. Cậu ngước lên, đôi mày rậm khẽ nhíu. Việc cậu sang Phạm gia bàn chuyện tháo gỡ hôn ước đã nằm trong dự tính, nhưng chuyện của Lan cậu không ngờ cha mình lại tỏ tường đến thế.

Thấy phản ứng của con trai, ông Hà chỉ khẽ thở dài, nụ cười trên môi gượng gạo mà bao dung. Cậu cả Hà gia xưa nay kín kẽ là thế, nhưng làm sao qua mắt được người cha đã đi qua nửa đời người. Từ dạo cậu cất công dặn gia nhân lấy hũ thuốc cao gia truyền, rồi những lần cậu vô thức ngoái nhìn về phía dãy hành lang Phạm gia nơi cô gái nhỏ ấy hay qua lại, ông đã lờ mờ đoán ra. Ông không có ý đánh mắng hay cấm đoán, chỉ là muốn chính miệng cậu xác nhận lại suy đoán trong lòng mình mà thôi.

“Chuyện của Lan, tự con sẽ có cách thu xếp êm đẹp.”

“Ta đâu có hỏi con tính làm gì với nó nhưng con nên nhớ rõ một điều nếu con muốn rước nó về cái nhà này, việc đầu tiên là phải khiến Phạm gia tự nguyện nhả cái hôn ước kia ra.”

“Chuyện đó con đã tính kỹ rồi ạ.”

“Biết tính toán là tốt, nhưng đừng vội. Càng chuyện lớn, càng phải chậm rãi.”

Cậu thừa hiểu, một mối nhân duyên đã được đính ước từ thủa lót lá dong thì không thể nào chỉ bằng một câu không có tình cảm mà phủi tay sạch bách được. Phải tìm cho bằng được một cái lý do vừa vặn. Một lý do đủ sức nặng để ông Quân giữ lại cái sĩ diện gia tộc, để thiên hạ không có cớ mà chĩa dùi nhọn vào hai nhà.

“Con xin phép về phòng.”

Tri Xuân vừa quay đi, tiếng ông Hà đã vọng theo trầm đục. “Xuân này.”

“Dạ?”

“Chuyện này đừng để cái Lan nó biết quá sớm không tốt đâu.”

“Con biết rồi ạ.”

Cánh cửa gỗ khép lại Tri Xuân đứng lặng dưới mái hiên, mắt đăm đăm nhìn vào khoảng tối mịt mùng của đêm đen. Cậu không chọn cách ông Quân, không mang cái thế làm ăn của Hà gia ra đè người, càng không thể trơ trẽn dùng mỗi hai chữ tình cảm để làm bình phong. 

Chỉ có điều khi nhớ về hình bóng nhỏ bé của Lan đứng dưới mái hiên chiều nay. Con bé rõ ràng là đang cố giấu giếm, đang tìm cách trốn tránh cậu. Nhưng cái ánh mắt rối bời, hoảng hốt của nó thì chẳng tài nào giấu nổi.

Nó đã nghe được những gì rồi? Trong cái đầu nhỏ ấy đang tháo gỡ những suy nghĩ ngu ngốc gì đây?

“Đúng là ngốc thật” cậu thì thầm vào khoảng không.

Đêm đó, Lan trằn trọc mãi chẳng thể chợp mắt. Nó hết xoay bên này lại lật người sang bên kia, chiếc chiếu cót kêu lên. Cuối cùng, không chịu nổi sự bức bối, nó ngồi chồm dậy, lục trong túi áo lấy chiếc trâm gỗ ra.

Lan tự đấm nhẹ vào ngực mình “Người ta có ai thì kệ người ta chứ! Cậu cả bên ấy có cưới ai thì liên quan gì đến cái thân làm tớ như mày?”

Nhưng lần này, cái lý lẽ ấy chẳng thể lừa dối nổi trái tim nó nữa. Lan gục đầu xuống hai gối. Một lúc lâu sau, nó mới giật mình nhận ra mình vẫn đang siết chặt chiếc trâm gỗ trong tay. Siết mạnh đến mức lòng bàn tay đã hằn lên một đường đỏ chót, đau nhói.