Chương 10

Sau ngày Tri Xuân rời khỏi Phạm gia, ông Quân ngồi trong thư phòng đến tận lúc ngọn đèn dầu cháy thấp quá nửa. Trên bàn vẫn còn nguyên chén trà ban chiều. Nước trà nguội ngắt, mặt nước phẳng lì, chẳng còn chút hơi ấm nào. Mấy cuốn sổ sách mở trước mặt ông từ lúc nào cũng bị bỏ mặc. Cây bút lông đặt nghiêng trên nghiên mực, đầu bút khô cong.

Ở cái huyện Trúc Mễ này, người ta vẫn nói ông chủ Phạm gia làm việc gì cũng phải tính trước ba bước. Làm ăn thì nhìn đường dài, kết giao thì xem gia thế. Gả con gái lại càng phải cân nhắc từng ly từng tí. Mối hôn sự giữa Phạm gia và Hà gia cũng không phải chuyện ngày một ngày hai mà thành. Hai nhà qua lại đã nhiều năm, từ chuyện buôn bán đến chuyện họ hàng, bao nhiêu lần cùng nhau vượt qua lúc thuận lúc khó.

Cho nên khi Tri Xuân nói một câu muốn hủy hôn, với cậu có thể là chuyện tình cảm. Nhưng với ông, nó là chuyện của hai gia đình. Ông Quân ngửa người ra sau ghế, đưa tay day nhẹ thái dương. Thật ra ông biết con gái mình không muốn gả. Ông cũng biết Tri Xuân chẳng thiết tha gì cuộc hôn nhân này. 

Ông Quân thở dài.

“Đúng là chẳng có đường nào dễ đi.”

Cửa thư phòng khẽ mở An Liên bước vào.

“Cha chưa nghỉ sao?”

“Con cũng chưa ngủ?”

“Con thấy phòng cha còn sáng đèn.”

Ông Quân nhìn con gái một lúc rồi chỉ tay vào chiếc ghế đối diện.

“Con thật sự không muốn gả cho cậu Xuân nhà bên ấy?”

“Vâng.”

“Không phải vì giận nó?”

“Không.”

“Cũng không phải vì con đã có người khác?”

“Cha nghĩ con giống cậu Xuân sao?”

“Ta chỉ hỏi.”

“Con không có ai cả.”

“Con với cậu ấy từ nhỏ đã lớn lên cùng nhau. Nếu thật sự có tình cảm thì đã chẳng phải đợi đến hôm nay mới biết.”

“Cha đừng trách cậu Xuân. Cậu ấy đã có người trong lòng rồi.”

“Ai?”

“Con không biết.”

“Con không biết mà dám nói nó có người?”

“Không cần biết tên người ấy, có những người nhìn nhau một cái thôi cũng khác với nhìn người khác. Cậu Xuân đối với người ấy như thế nào, con không cần hỏi cũng đoán được.”

“Người đó ở đâu?”

“Trong Phạm gia.”

Căn phòng lại chìm vào khoảng lặng chùng xuống. Ông Quân không hỏi tiếp ngay. Ông dựa lưng vào thành ghế, đôi mắt nheo lại như đang cố lục tìm trong trí nhớ từng gương mặt, từng bóng dáng hay qua lại nơi dãy hành lang. Rồi đột ngột, một cái tên lóe lên, cô đọng lại thành hình ảnh một bóng người nhỏ nhắn, luôn lặng lẽ nhưng nhanh nhẹn chốn hậu viện.

“Là cái Lan?”

Cái tên ấy vừa xuất hiện đã khiến đôi lông mày ông nhíu chặt. Ông sực nhớ lại ánh mắt khác lạ của Tri Xuân mỗi lần ghé sang, nhớ cả cái lần con bé liều mình đuổi theo tên cướp để bảo vệ An Liên. Mọi mảnh ghép rời rạc bỗng dưng khớp lại một cách kỳ lạ. 

Cái tên ấy chẳng hiểu từ bao giờ đã bắt đầu xuất hiện trong những chuyện tưởng như chẳng liên quan. Từ hôm ấy, ông Quân bắt đầu để ý đến Lan. Không phải kiểu cố tình gọi nó đến hỏi chuyện mà chỉ âm thầm quan sát.

Buổi sáng, Lan thường theo sau An Liên ra sân. Khi cô chủ ngồi đọc sách, nó đứng bên cạnh chỉnh lại rèm cửa. Khi An Liên muốn uống trà, chẳng cần gọi, Lan đã biết đổi sang loại trà nhạt hơn vì cô chủ không thích vị quá đậm.

Có hôm An Liên bị đau đầu, Lan chạy xuống bếp tự mình sắc thuốc.

“Cô uống thứ này đi.”

“Đắng lắm, em đem đổ đi.”

“Đắng mới khỏi bệnh! Cô không uống là con mách ông chủ đấy.”

“Em giỏi quá nhỉ?”

“Con mà không giỏi thì ai hầu cô?”

Ông Quân đứng từ xa nhìn thấy, đó chỉ là những chuyện nhỏ nhặt. Nhưng Lan làm những việc ấy đã thành quen tay. Nó không cố lấy lòng ai, cũng chẳng tranh công. Làm xong việc thì lặng lẽ lui xuống.

Ông Quân lại nhớ đến chuyện vài tháng trước. Một đứa con gái nhỏ xíu, giữa phiên chợ đông người, dám vén váy chạy đuổi theo tên cướp chỉ vì muốn lấy lại túi tiền cho chủ. Người ta gặp cướp thì dạt ra, nó thì lao vào như con liều. Gan lì thật mà cũng ngốc thật. Một đứa như thế, An Liên thương như em gái cũng chả có gì lạ. 

Ông Quân khi ấy chỉ thấy Lan trung thành. Bây giờ nghĩ lại, ông mới nhận ra con bé ấy từ trước đến nay vẫn luôn như vậy. Miệng thì lanh chanh, tay chân nhanh nhẹn, nhưng hễ chuyện liên quan đến An Liên là chẳng biết sợ. Một người như thế, con gái mình tin tưởng cũng chẳng có gì lạ.

Nhưng điều ông Quân chưa hiểu là Tri Xuân nhìn Lan bằng ánh mắt nào. Cho đến lần gặp tiếp theo.

“Bác đã suy nghĩ thế nào rồi ạ?”

“Ta vẫn chưa thể đồng ý nhưng ta cũng không định ép con gái mình. An Liên đã không muốn gả, ta mà cứ bắt nó thì cũng chẳng được gì.”

“Vậy…”

“Nhưng chuyện hai nhà không thể cứ thế nói bỏ là bỏ.”

Ngoài hành lang, tiếng chân người qua lại rất khẽ. Lan bưng một khay trà đi ngang qua cửa. Tri Xuân đang nói giữa chừng bỗng dừng lại. Chỉ một thoáng thôi. Ánh mắt cậu theo bóng Lan đi qua cửa sổ. Ông Quân nhìn thấy nhưng không nói gì. Sau khi Tri Xuân rời khỏi Phạm gia, ông Quân gọi An Liên đến thư phòng.

“Cha muốn hỏi con một chuyện.”

“Vâng.”

“Tri Xuân có phải đang để ý đến cái Lan không?”

“Cha cũng nhận ra rồi sao?”

“Vậy là con biết?”

“Con chỉ đoán.”

“Đoán từ bao giờ?”

“Có lẽ còn trước cả cha, cậu Xuân chưa bao giờ đối xử với Lan giống một người hầu bình thường.”

“Con bé là người của Phạm gia.”

“Con biết.”

“Thân phận của nó…”

“Con cũng biết nhưng tình cảm đâu có nhìn vào thân phận.”

Ông Quân im lặng ông không thích câu nói ấy không phải vì nó sai mà vì nó đúng đến mức khiến ông khó xử. Một thiếu gia Hà gia để ý đến một người hầu Phạm gia nếu chuyện này bị truyền ra ngoài, người chịu tiếng đầu tiên chưa chắc là Hà gia. Người ta sẽ nói Phạm gia quản người không nghiêm, để con hầu mê hoặc cậu cả nhà người ta.

“Nếu hủy hôn, Phạm gia mất mặt.”

“Vâng.”

“Nếu không hủy, con phải lấy một người con không yêu.”

“Vâng.”

“Nếu Tri Xuân thật sự muốn cưới Lan…”

Ông Quân không nói hết câu nhưng cả hai đều hiểu. Đêm đó, ông Quân đi qua dãy nhà phía sau. Ông vốn định sang kho lấy một cuốn sổ, nhưng khi ngang qua sân nhỏ lại nhìn thấy Lan đang ngồi dưới bậc thềm. Nó đang khâu lại một chiếc khăn tay. Ánh đèn dầu hắt lên gương mặt nhỏ nhắn. Kim đâm vào tay một cái.

“Đúng là cái tay vụng về.”

Nó lẩm bẩm rồi tiếp tục khâu, ông Quân đứng trong bóng tối nhìn một lúc. Nó khâu xong, đứng dậy phủi vạt áo rồi chạy vào phòng. Ông Quân vẫn đứng nguyên. Một ý nghĩ chậm rãi hình thành nếu Lan cứ là một người hầu, chuyện này chẳng có cách nào đẹp cả. Nhưng nếu nó là con gái của Phạm gia thì sao? 

Ông Quân quay đầu nhìn về phía chính sảnh. Nhận cái Lan làm con nuôi không phải chuyện quá khó. Phạm gia không thiếu danh tiếng để cho nó một thân phận. Lan vốn đã ở đây nhiều năm, lại được An Liên coi như người thân cận. Chỉ cần làm một nghi thức nhận con, ghi vào gia phả, từ đó về sau người ngoài nhìn vào sẽ không còn gọi nó là con hầu của Phạm gia nữa. Nó sẽ là cô con gái được Phạm gia nhận về.

Nếu sau đó Tri Xuân vẫn muốn cưới thì chuyện ấy vẫn trở thành chuyện của hai nhà. Ông biết mình đang tính một nước cờ khá liều. Nhưng ít nhất, nó còn có thể giữ được thể diện cho tất cả. Ông không muốn con gái mình phải gả cho người không yêu. Cũng không muốn Hà gia với Phạm gia mất đi mối làm ăn đã truyền từ mấy đời. Nếu thật sự phải đổi một người trong cuộc hôn nhân này, vậy chi bằng đổi luôn thân phận của nó.

Sáng hôm sau, ông Quân đem chuyện ấy nói với An Liên.

“Cha muốn nhận Lan làm con nuôi?”

“Ừ.”

“Rồi để nó thay con gả cho cậu Xuân?”

“Ta chỉ đang nghĩ đến một cách.”

“Nhưng cha có hỏi nó chưa?”

“Chưa.”

“Vậy thì đừng hỏi vội. Cha có thể cho nó thân phận nhưng cha không thể dùng thân phận ấy để quyết định cuộc đời nó.”

“Ta biết.”

“Nếu cậu Xuân thật sự yêu Lan, con không ngăn con còn thấy mừng cho nó.”

“Con không ghen sao?”

“Con với cậu ấy có tình cảm gì đâu mà ghen. Chỉ có điều…”

“Điều gì?”

“Lan ngốc lắm.”

“Cái đó ta cũng nhìn ra.”

“Nó có thể chẳng hiểu cậu Xuân đang nghĩ gì đâu.”

“Vậy thì cứ để nó từ từ hiểu.”

An Liên nhìn cha.

“Cha thật sự định làm chuyện này?”

“Ừ.”

“Vậy con ủng hộ.”

Còn Lan nó vẫn chẳng biết gì vẫn sống những ngày bình thường như trước. Chỉ có điều, trong lòng nó chẳng còn bình thường nữa. Cậu Xuân càng ngày càng xuất hiện nhiều trong đầu nó.

Một câu nói, một ánh mắt, một lần cậu đưa thuốc cho nó và một chiếc trâm gỗ tất cả cứ nối vào nhau, chẳng chịu để nó yên. Nó cố tình tránh cậu nhưng càng tránh, nó càng để ý.

Ba ngày sau, ông Quân cho gọi Lan.

“Ông gọi con?”

“Vào đi.”

Nó bước vào. Ông Quân ngồi sau bàn, bên cạnh là bà Phạm và An Liên. Lan lén nhìn cô chủ và phu nhân một cái. Bà Phạm nhẹ nhàng gật đầu, còn An Liên thì mỉm cười trấn an.

“Lão gia, phu nhân gọi con có chuyện gì ạ?”

“Ngồi xuống.”

Lan càng hoảng, từ trước đến nay nó có bao giờ được ngồi chung phòng cùng cả lão gia và phu nhân thế này đâu.

Bà Phạm thấy vậy liền mỉm cười, giọng dịu dàng.

“Con cứ ngồi xuống đi, không phải sợ.”

“Dạ.”

Nó rụt rè ngồi xuống mép ghế. Ông Quân nhìn nó một hồi lâu rồi mới chậm rãi cất tiếng.

“Lan, mày ở Phạm gia bao nhiêu năm rồi?”

“Dạ từ khi năm tuổi tới giờ ạ.”

“Có từng nghĩ đến chuyện rời khỏi đây không?”

“Con… con chưa từng nghĩ.”

“Vì sao?”

“Cô chủ đối tốt với con và Phạm gia cũng chưa từng bạc đãi con. Con không muốn đi.”

Ông Quân gật đầu, còn bà Phạm đưa tay khẽ xoa đầu An Liên, ánh mắt nhìn Lan đầy trìu mến. Ông Quân hỏi tiếp.

“An Liên đối với ngươi thế nào?”

“Cô chủ đối với con như chị em.”

An Liên nghe vậy, mắt hơi đỏ. Bà Phạm khẽ nắm lấy tay con gái, rồi quay sang nhìn Lan, ánh mắt ngập tràn sự thương xót và bao dung. Ông Quân im lặng thêm một lúc.

“Vậy nếu ta nói, từ hôm nay ngươi không cần làm người hầu nữa thì sao?”

“Dạ?”

Bà Phạm lúc này mới nhẹ nhàng lên tiếng thay chồng.

“Nếu Phạm gia chúng ta nhận con làm con gái nuôi, con có nguyện ý không?”

Lan ngồi chết lặng. Nó nhìn ông Quân, nhìn bà Phạm rồi lại nhìn An Liên. Trong đầu chẳng hiểu nổi câu nói vừa rồi.

“Con… làm con gái?”

“Ừ.”

“Của Phạm gia?”

Bà Phạm mỉm cười gật đầu theo.

“Đúng vậy, làm con gái của ta và lão gia, làm em gái của An Liên.”

Lan há miệng nhưng chẳng nói được gì. Nó cứ ngồi như thế, ngơ ngác đến mức quên cả chớp mắt. Nó không biết tại sao mình lại được hỏi câu này, càng không biết vì sao chuyện tưởng như cả đời chẳng bao giờ có thể xảy ra lại đột nhiên được đặt trước mặt mình.

An Liên nhích lại gần, nắm lấy bàn tay đang run run của Lan.

“Lan.”

“Cô…”

“Cha mẹ ta đang hỏi em đấy.”

Trong đầu nó chỉ có một câu hỏi “Tại sao lại là mình?” Nhưng nó chưa kịp hỏi thành lời.